Đ BÀI: Trong bài th “Tây Ti n”, Quang Dũng đã kh c h a thành công b c tranhỀ ơ ế ắ ọ ứ
thiên nhiên Tây B c g n li n v i k ni m v ch ng đng hành quân c a ng iắ ắ ề ớ ỉ ệ ề ặ ườ ủ ườ
lính
Bài văn m uẫ
Nhìn v th ca Vi t Nam th i kì kháng chi n ch ng th c dân Pháp, ta ng ngàng vì chínhề ơ ệ ờ ế ố ự ỡ
cu c tr ng chinh máu l a y đã hun đúc nên hình t ng ng i lính V qu c hào hùng,ộ ườ ử ấ ượ ườ ệ ố
hiên ngang, chói ng i lí t ng cao đp! Khác v i ng i lính c H trong bài th “Cáờ ưở ẹ ớ ườ ụ ồ ơ
n c” c a T H u, ng i trai “ch a tr ng n anh hùng” trong bài th “Ngày v ” c aướ ủ ố ữ ườ ư ắ ợ ơ ề ủ
Chính H u hay anh b đi “xu t kích” trong bài th “Bên kia sông Đu ng” c a Hoàngữ ộ ộ ấ ơ ố ủ
C m… trong bài th “Tây Ti n” c a Quang Dũng l i hi n lên hình t ng ng i lính kiêuầ ơ ế ủ ạ ệ ượ ườ
dũng v i nh ng nét m i l , s l m li t hòa l n v i ch t hào hoa, đa tình. “Tây Ti n” – bàiớ ữ ớ ạ ự ẫ ệ ẫ ớ ấ ế
th tiêu bi u cho đi th Quang Dũng, minh ch ng cho h n th lãng m n, phóng khoángơ ể ờ ơ ứ ồ ơ ạ
và tài hoa c a nhà th . Trong bài th “Tây Ti n”, Quang Dũng đã kh c h a thành côngủ ơ ơ ế ắ ọ
b c tranh thiên nhiên Tây B c g n li n v i k ni m v ch ng đng hành quân c a ng iứ ắ ắ ề ớ ỉ ệ ề ặ ườ ủ ườ
lính, đng th i g i v nh ng kí c đp trong đêm liên hoan văn ngh m tình quân dân.ồ ờ ợ ề ữ ứ ẹ ệ ấ
Bài th mang d u n c a c m h ng lãng m n!ơ ấ ấ ủ ả ứ ạ
Quang Dũng không vi t bài th “Tây Ti n” trong nh ng ngày tháng cùng đoàn quân Tâyế ơ ế ữ
Ti n dãi d u m a n ng trên chi n tr ng mi n Tây mà ông đt bút vi t b n th o bài thế ầ ư ắ ế ườ ề ặ ế ả ả ơ
khi ông đã xa r i đoàn quân Tây Ti n. C bài th là m t dòng h i t ng không ng t quãngờ ế ả ơ ộ ồ ưở ắ
v thiên nhiên Tây B c n i in h n v t chân c a đoàn binh đi qua, v kho nh kh c nghề ắ ơ ằ ế ủ ề ả ắ ỉ
ng i giao l u văn ngh cùng đng bào, v s hi sinh bi tráng c a đng đi. Đó là nh ng kơ ư ệ ồ ề ự ủ ồ ộ ữ ỉ
ni m không th nào v i trong tâm trí Quang Dũng, b y gi tr nên t i nguyên, lung linhệ ể ơ ấ ờ ở ươ
s ng d y trên trang th . B ng ngôn t ngh thu t, Quang Dũng đã xây d ng nh ng hìnhố ậ ơ ằ ừ ệ ậ ự ữ
t ng ngh thu t tuy t đp: hình t ng thiên nhiên, hình t ng ng i lính – khi n m iượ ệ ậ ệ ẹ ượ ượ ườ ế ọ
th hi n lên y nh th t, b c l linh h n, th n thái c a hi n th c run r y, ph p ph ngứ ệ ư ậ ộ ộ ồ ầ ủ ệ ự ẩ ậ ồ
bi n hóa.ế
Nhà th Sóng H ng t ng cho r ng: “Th là nh c, là h a, là ch m kh c theo m t cáchơ ồ ừ ằ ơ ạ ọ ạ ắ ộ
riêng”. Đúng là nh v y! Bút pháp “Thi trung h u h a” quen thu c trong th ca c đi nư ậ ữ ọ ộ ơ ổ ể
b y gi đc Quang Dũng v n d ng đ v ra tr c m t ng i đc b c tranh thiên nhiênấ ờ ượ ậ ụ ể ẽ ướ ắ ườ ọ ứ
núi r ng Tây B c. “Tây Ti n” là h a! Tây B c khi đi vào trong th Quang Dũng v n giừ ắ ế ọ ắ ơ ẫ ữ
đc ch t hoang s , hùng vĩ, hi m tr muôn đi:ượ ấ ơ ể ở ờ
D c lên khúc khu u d c thăm th mố ỷ ố ẳ
Heo hút c n mây súng ng i tr iồ ử ờ
Ngàn th c lên cao ngàn th c xu ngướ ướ ố
Nhà ai Pha Luông m a xa kh iư ơ
Xa r i m t th i Tây Ti n, Quang Dũng – ng i lính năm nào làm sao mà quên đc cungồ ộ ờ ế ườ ượ
đng chi n đu mà ông và đng đi đã t ng đi qua? Làm sao có th quên nh ng thángườ ế ấ ồ ộ ừ ể ữ
ngày gian nan, v t v chinh ph c thiên nhiên, trong lòng ngùn ng t ng n l a yêu n c,ấ ả ụ ụ ọ ử ướ
lòng căm thù, tinh th n “Nh t kh b t ph c hoàn” (M t đi không tr l i)? Nh ng chàngầ ấ ứ ấ ụ ộ ở ạ ữ
trai tr ph n đông là thanh niên trí th c Hà Thành, đang ng i trên gh nhà tr ng b ngẻ ầ ứ ồ ế ườ ỗ
nghe ti ng g i c a quê h ng, t nguy n d n thân vào cu c hành binh máu l a. Tay c mế ọ ủ ươ ự ệ ấ ộ ử ầ
bút gi đây c m súng. Chân t ng đi trên con đng b ng ph ng r p màu c Th đô nghìnờ ầ ừ ườ ằ ẳ ợ ờ ủ
năm văn hi n nay ph i leo lên d c cao “khúc khu u” g p gh nh. Quang Dũng đã d ng lênế ả ố ỷ ậ ề ự
hình nh nh ng con d c Tây B c quanh co, hi m tr . T láy “thăm th m” giàu giá tr t oả ữ ố ắ ể ở ừ ẳ ị ạ
hình, di n t chi u kích không gian mà th p thoáng đng sau là s nh c nh n, gian khễ ả ề ấ ằ ự ọ ằ ổ
c a ng i lính Tây Ti n. Dòng th “Heo hút c n mây súng ng i tr i” m ra hai hình nh,ủ ườ ế ơ ồ ử ờ ở ả
m t là thiên nhiên mây mù giăng l i, mây b nh b ng trên đnh núi, đnh núi nh t nhòaộ ố ề ồ ỉ ỉ ạ
trong mây (“c n mây”); hai là bóng dáng ng i lính Tây Ti n đang leo lên d c núi, h ngồ ườ ế ố ọ
súng ch ch lên t a h nh ch m c đnh tr i, qua cái nhìn lãng m n c a Quang Dũng đãế ự ồ ư ạ ả ỉ ờ ạ ủ
tr thành “súng ng i tr i”. Đn dòng th th ba, câu ch nh đang b b đôi ra u n mìnhở ử ờ ế ơ ứ ữ ư ị ẻ ố
theo th núi: “Ngàn th c lên cao, ngàn th c xu ng”. M t quãng đng dài “ngànế ướ ướ ố ộ ườ
th c”, h t lên cao r i l i đ xu ng, chông chênh g p gh nh, th h i ng i b hành saoướ ế ồ ạ ổ ố ậ ề ử ỏ ườ ộ
không kh i m t nhoài v t c n s c mình cho đc? Ti t tr i Tây B c đau d u dàng nhỏ ệ ắ ạ ứ ượ ế ờ ắ ị ư
ti t tr i Hà N i? Khí h u mi n núi kh c nghi t, l nh giá h n nhi u, nh ng c n m aế ờ ộ ậ ề ắ ệ ạ ơ ề ữ ơ ư
tr ng tr i b t ch t đn r i b t ch t đi. Khi Quang Dũng cùng đng đi v a đn b n Phaắ ờ ấ ợ ế ồ ấ ợ ồ ộ ừ ế ả
Luông thì c n m a p đn, l nh s t se. Hai ti ng “Nhà ai” nghe sao thân th ng quá!ơ ư ậ ế ạ ắ ế ươ
Trong th ca, ng i ta th ng không ch s v t, hi n t ng thu c v s h u c a m tơ ườ ườ ỉ ự ậ ệ ượ ộ ề ở ữ ủ ộ
ng i nào đó c th mà th ng dùng “ai” v a h i v a b c l c m xúc (“Ti ng ai thaườ ụ ể ườ ừ ỏ ừ ộ ộ ả ế
thi t bên c n”, “Nh ai ti ng hát ân tình th y chung” – T H u…). Trong t m m t ng iế ồ ớ ế ủ ố ữ ầ ắ ườ
lính, nh ng ngôi nhà đng bào đang b nh b ng trong bi n m a tr ng xóa. M t c nhữ ồ ề ồ ể ư ắ ộ ả
t ng đp đ, m o mà kh c nghi t bi t ch ng nào. ượ ẹ ẽ ờ ả ắ ệ ế ừ
Trong b n dòng th này, hình t ng ng i lính không xu t hi n tr c ti p mà th p thoángố ơ ượ ườ ấ ệ ự ế ấ
đng sau khung c nh thiên nhiên. n t ng v ng i lính Tây Ti n trong đo n th nàyằ ả Ấ ượ ề ườ ế ạ ơ
không ph i là dáng v mà là n i v t v nh c nh n khi g ng mình đi trên con đng hi mả ẻ ỗ ấ ả ọ ằ ồ ườ ể
tr . Trên ch ng đng gian kh đó, có bi t bao ng i đã ngã g c vì không còn chút s cở ặ ườ ổ ế ườ ụ ứ
l c nào, b l i hành trình dài và gi c m phía tr c. Nh ng cũng có bao ng i n l cự ỏ ạ ấ ơ ướ ư ườ ỗ ự
v t lên, súng trên tay, m t n y l a, hào khí ngút tr i. Nghĩ v ch ng đng nguy nan y,ượ ắ ả ử ờ ề ặ ườ ấ
ng i lính năm nào sao không kh i xúc đng, xót xa?ườ ỏ ộ
Theo dòng h i t ng, Quang Dũng đa ta vào b u không khí m áp c a đêm liên hoan vănồ ưở ư ầ ấ ủ
ngh m tình quân dân. Trong th ca th i kháng chi n, tình quân dân “cá n c” cũng làệ ấ ơ ờ ế ướ
c m h ng chính cho sáng t o ngh thu t. Sau ch ng đng g p gh nh khúc khu u, sauả ứ ạ ệ ậ ặ ườ ậ ề ỷ
phút giây đi m t v i quân thù, nh ng anh lính tr có kho nh kh c l ng đng lòng mìnhố ặ ớ ữ ẻ ả ắ ắ ọ
đ r i ng ng n, đm say tr c vũ đi u man s và âm nh c ng t ngào ph ng xa x l :ể ồ ơ ẩ ắ ướ ệ ơ ạ ọ ươ ứ ạ
Doanh tr i b ng lên h i đu c hoaạ ừ ộ ố
Kìa em xiêm áo t bao giự ờ
Khèn lên man đi u nàng e pệ ấ
Nh c v Viên Chăn xây h n thạ ề ồ ơ
Kí c ng i lính h ng v đêm h i tr i có ánh đu c b p bùng, con ng i ng t ngây trongứ ườ ướ ề ộ ạ ố ậ ườ ấ
giai đi u cùng vóc dáng yêu ki u c a ng i thi u n . Ch v i t “b ng lên” thôi màệ ề ủ ườ ế ữ ỉ ớ ừ ừ
không gian th tr nên lung linh, sáng r c l th ng. Hình nh nh ng bó “đu c hoa” h pơ ở ự ạ ườ ả ữ ố ợ
l i thành “h i đu c hoa” th p sáng r ng hoang núi th m, s i m lòng ng i sau nh ngạ ộ ố ắ ừ ẳ ưở ấ ườ ữ
tr c tr hi m nguy. Dòng th ti p theo g i t c m xúc ng ngàng c a ng i lính Tâyắ ở ể ơ ế ợ ả ả ỡ ủ ườ
Ti n tr c v đp c a cô em xóm núi: “Kìa em xiêm áo t bao gi ”. Đang ng m nhìn ánhế ướ ẻ ẹ ủ ự ờ ắ
sáng “đu c hoa”, ng i lính Tây Ti n b t ng trông th y s xu t hi n c a ng i thi uố ườ ế ấ ờ ấ ự ấ ệ ủ ườ ế
n xuân thì “xiêm áo t bao bao gi ”, xinh đp và l ng l y nh nh ng tiên n gi a đêmữ ự ờ ẹ ộ ẫ ư ữ ữ ữ
h i hoa đăng nào đó trong m t ng. Hai ti ng “Kìa em” nghe sao tha thi t quá! Ph iộ ơ ưở ế ế ả
chăng nh ng lính y xu t thân t đt Hà Thành, c t cách thanh l ch hào hoa, tr trung, yêuữ ấ ấ ừ ấ ố ị ẻ
đi, yêu ng i, vì th mà th a lòng, sung s ng, say mê tr c bóng hình ki u di m?!ờ ườ ế ỏ ướ ướ ề ễ
Ti ng “Khèn” văng v ng, ng i thi u n u n mình trong đi u Lăm Vông múa t ngế ẳ ườ ế ữ ố ệ ặ
nh ng ng i lính, gieo vào lòng ng i nh ng hình nh t i đp khó có th phai m .ữ ườ ườ ữ ả ươ ẹ ể ờ
D ng nh âm nh c đ s c v ng vào “xây h n th ” trong tâm t ng, nâng đ gi c m ngườ ư ạ ủ ứ ọ ồ ơ ưở ỡ ấ ộ
c a ng i lính tr h ng v Viên Chăn xa xôi. ủ ườ ẻ ướ ề
Không ph i ch bài th “Tây Ti n” Quang Dũng m i tái hi n xúc đng tình quân dân.ả ỉ ở ơ ế ớ ệ ộ
Trong bài th “Nh ng làng đi qua”, vi t năm 1947, tình c m c a nhân dân đi v i anh bơ ữ ế ả ủ ố ớ ộ
đi cũng đc Quang Dũng nh c đn b ng t t c t m lòng tri ân, trân tr ng:ộ ượ ắ ế ằ ấ ả ấ ọ
Bu ng chu i ti n quân em m i c tồ ố ễ ớ ắ
Nh a cây còn tuôn nh s a v tự ư ữ ắ
Khúc hát đng ca “V qu c quân”ồ ệ ố
Cu i xóm trông theo v y m y l nố ẫ ấ ầ
Nh ng m i bài th , Quang Dũng l i có m t cách th hi n hoàn toàn khác nhau. đo nư ở ỗ ơ ạ ộ ể ệ Ở ạ
th này, m i v đp c a c nh v t, văn hóa và con ng i Tây B c đc c m h n trơ ọ ẻ ẹ ủ ả ậ ườ ắ ượ ả ồ ẻ
trung, lãng m n, đa tình c a nh ng anh lính tr . Tình quân dân keo s n đc Quang Dũngạ ủ ữ ẻ ơ ượ
th hi n th t xúc đng trong đêm liên hoan văn ngh m áp nghĩa tình. Ch c ch n r ngể ệ ậ ộ ệ ấ ắ ắ ằ
nh ng k ni m này s s ng mãi trong tâm h n ng i lính, ti p thêm s c m nh cho các anhữ ỉ ệ ẽ ố ồ ườ ế ứ ạ
trên b c đng hành quân muôn d m nghìn trùng.ướ ườ ặ
M i đo n th là m t nét v khác nhau trong b c tranh mà thiên nhiên là phông n n, ng iỗ ạ ơ ộ ẽ ứ ề ườ
lính Tây Ti n là nhân v t trung tâm hi n lên v i nh ng nét đp đáng trân quý. M t Tâyế ậ ệ ớ ữ ẹ ộ
B c hoang dã, hi m tr th p thoáng bóng dáng ng i lính Tây Ti n v t ki t s c l c chinhắ ể ở ấ ườ ế ắ ệ ứ ự
ph c thiên nhiên nh ng không bao gi b cu c vì lý t ng cao đp. M t Tây B c xinhụ ư ờ ỏ ộ ưở ẹ ộ ắ
đp, lãng m n, m áp tình ng i, nh ng ng i lính tr trung, đa tình m r ng lòng mìnhẹ ạ ấ ườ ữ ườ ẻ ở ộ
đón nh n nh ng đi u t i đp. Quang Dũng đã g i nhi u h n t , không ch làm hi n lênậ ữ ề ươ ẹ ợ ề ơ ả ỉ ệ
tr c m t ng i đc khung c nh thiên nhiên núi r ng mi n Tây mà còn ghi l i cái h nướ ắ ườ ọ ả ừ ề ạ ồ
c a c nh v t. C m h ng lãng m n là đc đi m n i b t trong h n th Quang Dũng. Đôiủ ả ậ ả ứ ạ ặ ể ổ ậ ồ ơ
khi th ông chìm vào cái bi, l p t c Quang Dũng nâng cái bi b ng c m h ng lãng m n bayơ ậ ứ ằ ả ứ ạ
b ng đ hình t ng th tráng l , gi ng th hào hùng, con ng i dũng c m, kì vĩ h n baoổ ể ượ ơ ệ ọ ơ ườ ả ơ
gi h t. C m h ng lãng m n, nh t là ch t tr tình Cách m ng là m t thành t quan tr ngờ ế ả ứ ạ ấ ấ ữ ạ ộ ố ọ
c a th ca Cách m ng. Đi s ng quân ngũ tuy gian nan, v t v nh ng ng i lính Tâyủ ơ ạ ờ ố ấ ả ư ườ
Ti n v n vui, v n tr trung, yêu đi, n l c h ng v phía tr c. Ch t lãng m n c a bàiế ẫ ẫ ẻ ờ ỗ ự ướ ề ướ ấ ạ ủ
th “Tây Ti n” giúp Quang Dũng kh ng đnh v đp c a con ng i Vi t Nam m t th iơ ế ẳ ị ẻ ẹ ủ ườ ệ ộ ờ
đã qua: trong chi n tranh kh c li t, con ng i v n hiên ngang, v n t i v đp lí t ngế ố ệ ườ ẫ ươ ớ ẻ ẹ ưở
và v đp cu c đi. Đó là ngu n s c m nh tinh th n to l n giúp h v t qua th tháchẻ ẹ ộ ờ ồ ứ ạ ầ ớ ọ ượ ử
c a chi n tranh. ủ ế
H n b y m i năm trôi qua, “Tây Ti n” c a Quang Dũng v n còn rung đng tâm h nơ ả ươ ế ủ ẫ ộ ồ
ng i đc. Âm h ng c a bài th v n văng v ng trong lòng ng i m i khi ng m nghĩ vườ ọ ưở ủ ơ ẫ ẳ ườ ỗ ẫ ề
m t th i kháng chi n gian kh mà hào hùng. Bài th đã t c vào tâm t ng m i ng i b cộ ờ ế ổ ơ ạ ưở ỗ ườ ứ
t ng đài b t t v ng i lính Tây Ti n – nh ng ng i đã t ng dâng hi n máu x ng vìượ ấ ử ề ườ ế ữ ườ ừ ế ươ
lý t ng cao đp c a cu c đi. Th h tr Vi t Nam hôm nay l n lên trong b u khôngưở ẹ ủ ộ ờ ế ệ ẻ ệ ớ ầ
khí thanh bình, đc h c t p, phát tri n b n thân. Khói l a chi n tr ng, “g m k t nượ ọ ậ ể ả ử ế ườ ươ ề ậ
c súng k tay” ch còn xu t hi n trong nh ng trang sách, qua l i k c a nh ng ng i điổ ề ỉ ấ ệ ữ ờ ể ủ ữ ườ
qua cu c chi n. Chúng ta bi t r ng đ có đc cu c s ng hôm nay, bi t bao ng i đã độ ế ế ằ ể ượ ộ ố ế ườ ổ
máu x ng gìn gi t ng t c đt thiêng liêng. V y nên, chúng ta hãy s ng sao cho tr n v nươ ữ ừ ấ ấ ậ ố ọ ẹ
nghĩa tình, bi t n th h cha anh, s ng nhi t thành, mai này l n lên làm tròn s m nhế ơ ế ệ ố ệ ớ ứ ệ
c a mình đi v i quê h ng x s . Ôi T qu c! Hai ti ng y th t cao quý, thiêng liêng!ủ ố ớ ươ ứ ở ổ ố ế ấ ậ