Thể thao ném - Môn bi sắt
Môn bi sắt (tên gọi quốc tế là Pétanque) đã ra đời và phát triển từ rất xa xưa và được
nhiều người yêu thích. Những người cùng chơi đứng trong vòng tròn có đường kính từ
35cm đến 50cm, vòng tròn này phải nằm cách đường biên cuối sân và biên ngang 1m.
Mục lục
1 Lịch sử ra đời
o 1.1 Trên thế giới
o 1.2 Tại Việt Nam
2 Luật chơi
3 Liên kết ngoài
o 3.1 Liên đoàn Bi sắt của các quốc gia và các thành viên của F.I.P.J.P (sắp
xếp theo châu lục)
3.1.1 Châu Phi
3.1.2 Bắc Mĩ
3.1.3 Châu Á
3.1.4 Châu Âu
3.1.5 Châu Đại Dương
3.1.6 Các câu lạc bộ của Vương quốc Anh
4 Tham khảo
5 Xem thêm
Lịch sử ra đời
Trên thế giới
Bi sắt được ghi nhận đã xuất hiện từ năm 9000 trước Công nguyên khi một bộ viên bi
bằng đá và viên đích được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ. Một bộ khác cũng được tìm thấy trong
một ngôi mộ cổ Ai Cập 7000 năm trước Công nguyên. Vào thế kỷ XVII, giới thương lưu
Pháp phổ biến môn thể thao này thành của họ và vua Louis XVI đã đưa ra luật chơi môn
này với 14 điểm. Thời Napoleon, quân Pháp đã sử dụng đạn pháo để chơi bi sắt.
Bi sắt hiện đại ra đời vào năm 1907 tại Ciotat, Vùng Provence miền Nam nước Pháp. Sau
đó môn thể thao này lan rộng đến các nước Tây Âu cũng như tất cả thuộc địa của Pháp tại
Châu Phi, nam Thái Bình Dương. Trong hơn một thập kỷ qua, ở một số nước Đông Âu, ở
các nước Đông Âu và châu Á đặc biệt là Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Lào, Nhật
Bản, Singapo, có nhiều người chơi môn này.
Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, thời gian qua số người chơi bi sắt tập trung chủ yếu ở thành phố Hồ Chí
Minh, Sóc Trăng, Vũng Tàu. Tại Sea Games 22, môn này cũng được đưa vào chương
trình thi đấu và thành phần đội tuyển Việt Nam cũng đến từ các địa phương trên. Đội
tuyển thể thao Việt tham gia thi đấu môn này lần đầu tiên tại Sea Games 21.
Tháng 5 năm 2007 vừa qua, Sở Thể dục Thể thao Hà Nội, bộ môn bi sắt Uỷ ban Thể dục
Thể thao (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) đã tổ chức giải bi sắt toàn quốc. Có
112 vận động viên tham dự, đến từ 10 địa phương gồm: Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng
Tháp, Sóc Trăng, Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương, Trà Vinh, Yên Bái, Nghệ An và đội
chủ nhà Hà Nội.
Giải vô địch bi sắt thế giới được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1959, những giải vô địch
gần đây được tổ chức ở Faro-Bồ Đào Nha (2000), Monaco-Pháp (2001), Grenoble-Pháp
(2002, 2004 and 2006), Geneva-Thụy Sĩ (2003), Brussels-Bỉ (2005), and Pattaya-Thái
Lan (2007. Có 52 đội từ 50 nước tham dự giải năm 2007.
Luật chơi
Viên bi điểm màu xanh (jack) và bi sắt
Mỗi đội chơi có thể là một, hai hoặc đội ba vận động viên. Đội chơi có một và hai vận
động viên mỗi người cầm ba viên bi sắt, đội chơi có ba vận động viên mỗi người cầm hai
viên bi sắt.
Bi sắt thường được tổ chức trên ba loại sân khác nhau, gồm: Sân đất nện, sân đất nện có
rải đá dăm và sân đất nện rải đá dăm (1 x 2) - loại sân thi đấu khó nhất và đây cũng là sân
Việt Nam sử dụng thi đấu cho Sea Games 22 ở Kỳ Hoà. Kích thước sân cho các trận thi
đấu quốc gia và quốc tế: rộng 4m x dài 15m; các trận đấu khác không được nhỏ hơn 12m
x 3m.
Trọng lượng viên bi từ 650g đến 800g, có đường kính từ 7,05cm đến 8,0cm. Bi điểm
(jack) được làm từ gỗ hoặc chất liệu tổng hợp có đường kính từ 25-35 mm
Sau khi bốc thăm, một đội (hoặc một đối thủ) sẽ được cầm viên bi điểm nhỏ ném trước,
người chơi phải đứng trong vòng tròn có đường kính từ 35cm đến 50cm, vòng tròn này
phải nằm cách đường biên cuối sân và biên ngang 1m.
Bi điểm được xem là hợp lệ khi nằm cách xa vòng tròn từ 6m đến 10 m và cách hai biên
dọc 1m. Sau khi đối thủ ném viên bi điểm về phía trước, vận động viên còn lại có nhiệm
vụ đầu tiên là bo (hay còn gọi là lăn) viên bi của mình sao cho gần viên bi điểm.
Khi bo viên bi gần viên bi điểm nhất, người đó được xem là thắng đối phương. Người
còn lại có nhiệm vụ bắt viên bi của đối phương đi nơi khác. Mỗi người được phát ba viên
bi để bo. Nếu bo đi hết cả ba viên thì ai có viên viên bi gần với bi điểm nhất được công
nhận là thắng điểm.
Các trận đấu thi đấu đến 13 điểm.
Trung bình ở mỗi ván đấu, vận động viên đi lại từ 8 đến 15 km, nên không phải là nhàn
hạ như thoạt trông qua.
Liên kết ngoài
Liên đoàn Bi sắt của các quốc gia và các thành viên của F.I.P.J.P (sắp xếp theo châu
lục)
[Châu Phi
Fédération Sénégalaise de Sports de Boules
Fédération Tunisienne de boules et de petanque
Bắc Mĩ
Detroit Petanque Club (Detroit, Michigan, USA)
Fédération Canadienne de Pétanque Inc (Canada)
Federation of Pétanque * USA
Michigan Petanque Club (Detroit, Michigan, USA)
Châu Á
Asian Petanque and Sports Boules Confederation
Fédération des Clubs de Pétanque d'Israël
Japan Petanque Boules Union
Petanque Association of Thailand
Sports Boules Singapore
Châu Âu
Belarus Petanque Federation (Belarus)
British Pétanque Website (Mike Pegg)
Ceska Asociace Petanque Klubu (Czech Républic)
Confédération Européenne de Pétanque (CEP)
Dansk Petanque Forbund (Danemark)
Deutscher Petanque Verband (Germany)
DGI petanque - Danish Gymnastics and Sports Associations (Danemark)
Eesti Petanque'i Klubide Liit (Estonia)
English Petanque Association (England)
Federación Española de Petanca (Tây Ban Nha)
Fédération Française de Pétanque & Jeu Provençal (France)
Fédération Russe de Pétanque (Russia)