Tổng quan luận điểm các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ của bác sĩ y học dự phòng trên thế giới

Y học dự phòng đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng cộng đồng khỏe mạnh và góp phần vào sự phát triển bền vững của quốc gia, đảm bảo một môi trường sống an toàn cho người dân. Tuy nhiên, tại Việt Nam, vẫn chưa có một bộ chuẩn năng lực nghề nghiệp thống nhất dành cho các bác sĩ y học dự phòng. Sự thiếu vắng này tạo ra một khoảng trống quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và thực hành. Tổng quan này ra đời nhằm mục đích tổng hợp và trình bày những điểm tương đồng về kiến thức, kỹ năng, và thái độ trong năng lực nghề nghiệp của bác sĩ y học dự phòng trên thế giới, từ đó cung cấp cơ sở tham khảo quý giá cho việc phát triển khung năng lực tại Việt Nam.

Các nhà hoạch định chính sách y tế tại Việt Nam, các tổ chức giáo dục y khoa, các chuyên gia y học dự phòng, và các bác sĩ y học dự phòng.

Nghiên cứu này là một tổng quan hệ thống nhằm xác định và tổng hợp các yêu cầu về năng lực nghề nghiệp của bác sĩ y học dự phòng trên phạm vi thế giới, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam chưa có khung chuẩn mực. Sử dụng các công cụ sàng lọc tài liệu như Rayyan và NotebookLM, nhóm nghiên cứu đã tiến hành tìm kiếm có hệ thống trên các cơ sở dữ liệu PubMed và Google Scholar, tập trung vào các tài liệu từ năm 2015 đến 2025. Quy trình sàng lọc nghiêm ngặt đã thu hẹp 619 tài liệu ban đầu xuống còn 14 tài liệu phù hợp để tổng hợp, bao gồm các nghiên cứu từ Mỹ, Canada, Singapore, Ấn Độ và Ả Rập Xê Út. Kết quả cho thấy sự tương đồng đáng kể trong các yêu cầu về kiến thức nền tảng giải quyết vấn đề sức khỏe cộng đồng phức tạp, kỹ năng toàn diện (bao gồm lâm sàng dự phòng, dịch tễ học, giám sát bệnh tật, sức khỏe môi trường, giao tiếp, lãnh đạo, quản lý chương trình, và nghiên cứu), cùng với những thái độ chuyên nghiệp cốt lõi. Đặc biệt, khung năng lực từ Ấn Độ và Mỹ thể hiện mức độ chi tiết cao nhất. Những phát hiện này cung cấp một cái nhìn toàn diện về các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và giáo dục y tế tại Việt Nam trong việc xây dựng dự thảo bộ chuẩn năng lực nghề nghiệp phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và thực hành y học dự phòng trong nước.