Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng và yếu tố nguy cơ biến chứng nặng ở trẻ mắc sởi tại Bệnh viện Nhi Hà Nội năm 2024–2025

Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính có khả năng gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng và tử vong, đặc biệt ở trẻ em. Dù vắc-xin sởi đã cứu sống hàng triệu trẻ em, tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng tăng trở lại sau đại dịch COVID-19 do giảm tỷ lệ tiêm chủng. Tại Việt Nam, sởi tái bùng phát theo chu kỳ, ảnh hưởng nặng nề đến trẻ nhỏ, nhất là những trẻ chưa được tiêm phòng. Một tỷ lệ đáng kể các ca bệnh diễn biến nặng, đặc biệt là với biến chứng hô hấp, suy dinh dưỡng hoặc có bệnh nền. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu mô tả đặc điểm dịch tễ học, lâm sàng và xác định các yếu tố nguy cơ liên quan đến biến chứng nặng ở trẻ mắc sởi tại Bệnh viện Nhi Hà Nội giai đoạn 2024-2025. Kết quả sẽ đóng góp vào việc cung cấp bằng chứng khoa học cho công tác dự phòng, điều trị và hoạch định chính sách y tế công cộng hiệu quả hơn.

Bác sĩ nhi khoa, bác sĩ đa khoa, nhà nghiên cứu y học, cán bộ y tế công cộng và nhà hoạch định chính sách liên quan đến phòng chống bệnh truyền nhiễm ở trẻ em.

Nghiên cứu mô tả cắt ngang này đã điều tra đặc điểm dịch tễ học, lâm sàng và các yếu tố nguy cơ dẫn đến biến chứng nặng ở 659 trẻ mắc sởi điều trị tại Bệnh viện Nhi Hà Nội từ tháng 10/2024 đến tháng 8/2025. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện và thu thập dữ liệu hồi cứu từ hồ sơ bệnh án được áp dụng, tập trung vào các biến số về tuổi, giới tính, tiền sử tiêm chủng, bệnh lý nền và các biểu hiện lâm sàng. Phân tích thống kê bằng tỉ suất chênh (OR) và kiểm định chi bình phương đã được sử dụng để xác định các mối liên hệ. Kết quả cho thấy nhóm trẻ dưới 9 tháng tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (43,7%), và phần lớn bệnh nhân (57,4%) chưa được tiêm vắc-xin sởi. Các triệu chứng lâm sàng phổ biến bao gồm sốt (>39°C chiếm 58,4%), phát ban (97,1%) và ho (94,8%). Biến chứng thường gặp nhất là viêm phổi (80,1%) và viêm dạ dày ruột (56%). Tổng cộng có 16,7% trẻ có biến chứng nặng, trong đó tất cả đều là suy hô hấp. Phân tích yếu tố nguy cơ cho thấy trẻ có bệnh nền làm tăng nguy cơ biến chứng nặng gấp 3,69 lần (KTC 95%: 2,04-6,67), sốt cao trên 39°C tăng nguy cơ 1,57 lần (KTC 95%: 1,02-2,42). Đặc biệt, trẻ chưa tiêm chủng có nguy cơ biến chứng nặng cao gấp 10,14 lần (KTC 95%: 1,37-74,96) so với trẻ đã tiêm đủ vắc-xin. Nhóm trẻ dưới 9 tháng tuổi cũng có nguy cơ nặng cao hơn 2,2 lần so với nhóm trên 12 tháng tuổi. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm chủng vắc-xin sởi trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nặng. Các phát hiện này cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng cho việc đánh giá nguy cơ, cải thiện phác đồ điều trị và xây dựng chính sách phòng chống dịch sởi hiệu quả, đặc biệt trong việc bảo vệ các đối tượng dễ tổn thương như trẻ nhỏ và trẻ có bệnh nền. Hạn chế của nghiên cứu là thiết kế đơn trung tâm và hồi cứu.