Đ bài: V đp lãng m n c a truy n ng n "M nh trăng cu i r ng" c a Nguy nề ẻ ẹ ạ ủ ệ ắ ả ố ừ ủ ễ
Minh Châu
Bài làm
Nguy n Minh Châu thu c l a nhà văn tr ng thành trong kháng chi n ch ng M . Sễ ộ ứ ưở ế ố ỹ ự
nghi p sáng tác c a Nguy n Minh Châu chia làm hai th i k : trong và sau kháng chi nệ ủ ễ ờ ỷ ế
ch ng M . Trong chi n tranh, Nguy n Minh Châu n i ti ng là m t cây bút xông xáo, bámố ỹ ế ễ ổ ế ộ
sát t ng b c đi c a cu c kháng chi n, mô t trung th c, chân thành và trang tr ng chừ ướ ủ ộ ế ả ự ọ ủ
nghĩa anh hùng cách m ng c a con ng i Vi t Nam. Ông là tác gi cu n ti u thuy t:ạ ủ ườ ệ ả ố ể ế
"D u chân ng i lính" n i ti ng v i hàng lo t truy n ng n vi t v ng i lính. ch ngấ ườ ổ ế ớ ạ ệ ắ ế ề ườ Ở ặ
sau, Nguy n Minh Châu là m t trong nh ng cây bút đi đu trong vi c đi m i văn h c.ễ ộ ữ ầ ệ ổ ớ ọ
Nhà văn đã m nh d n đt ra r t nhi u v n đ đi v i vi c hoàn thi n đo đc và nhânạ ạ ặ ấ ề ấ ề ố ớ ệ ệ ạ ứ
cách con ng i. Văn c a Nguy n Minh Châu càng ngày càng th m đm nh ng n i đi vàườ ủ ễ ấ ẫ ữ ỗ ờ
n ng trĩu m t d v tri t lýặ ộ ư ị ế
"M nh trăng cu i r ng" là m t trong nh ng truy n ng n xu t s c đc vi t đu nh ngả ố ừ ộ ữ ệ ắ ấ ắ ượ ế ầ ữ
năm ch ng M . Đây là m t truy n ng n lãng m n c a con ng i Vi t Nam gi a nh ngố ỹ ộ ệ ắ ạ ủ ườ ệ ữ ữ
năm ch ng M ác li t. Nó vi t v m t cu c h n hò k l c a m t đôi trai gái, mà đi mố ỹ ệ ế ề ộ ộ ẹ ỳ ạ ủ ộ ể
h n là n i tr ng đi m đánh phá c a gi c M , gi a r ng già Tr ng S nẹ ơ ọ ể ủ ặ ỹ ữ ừ ườ ơ
Qua đó nhà văn đã th hi n đc s c s ng mãnh li t c a tu i tr Vi t Nam, s c s ng b tể ệ ượ ứ ố ệ ủ ổ ẻ ệ ứ ố ấ
di t c a dân t c Vi t Namệ ủ ộ ệ
"M nh trăng cu i r ng" đp nh m t bài th b ng văn xuôi Phong v lãng m n c a nóả ố ừ ẹ ư ộ ơ ằ ị ạ ủ
th m đm vào trong t ng chi ti t nh nh t c a tác ph m Nh chúng ta bi t. trong vănấ ượ ừ ế ỏ ấ ủ ẩ ư ế
h c kháng chi n ch ng M có m t ngu n c m h ng l n. đó là c m h ng lãng m n. C mọ ế ố ỹ ộ ồ ả ứ ớ ả ứ ạ ả
h ng y tìm đn nh ng v đp lý t ng, tìm ki m ch t th ngay trong đi th ng, v raứ ấ ế ữ ẻ ẹ ưở ế ấ ơ ờ ườ ẽ
t t c nh ng gì mà mình m c v con ng i và cu c đi. Cho nên, c m h ng lãng m nấ ả ữ ơ ướ ề ườ ộ ờ ả ứ ạ
nh m t đôi cánh bay b ng, ch p cánh cho hi n th c, ch p cánh cho con ng i bay lênư ộ ổ ắ ệ ự ắ ườ
trong th gi i c a m c, c a khát v ng. Con ng i trong c m h ng lãng m n th ngế ớ ủ ơ ướ ủ ọ ườ ả ứ ạ ườ
hi n ra v i v đp lãng m n phi th ng, lý t ng. M t trong nh ng đc s c c a "M nhệ ớ ẻ ẹ ạ ườ ưở ộ ữ ặ ắ ủ ả
trăng cu i r ng" chính là v đp lãng m n y.ố ừ ẻ ẹ ạ ấ
Tr c h t ch t lãng m n hi n ra ngay trong nhan đ c a câu chuy n. Ban đu khi m iướ ế ấ ạ ệ ề ủ ệ ầ ớ
đc vi t ra, truy n này có tên là "M nh trăng”, đn khi nó đc in, l i trong t p ”Nh ngượ ế ệ ả ế ượ ạ ậ ữ
vùng tr i khác nhau", tác gi m i ch p thêm vào hai ch "cu i r ng". Và chúng ta th yờ ả ớ ắ ữ ố ừ ấ
r ng đây m i là cái tên mà tác ph m c n ph i có. Ph i là "M nh trăng" ch không ph i làằ ớ ẩ ầ ả ả ả ứ ả
"v ng trăng". V ng trăng hi n ra m t hình nh trăng tròn đy, viên mãn, e r ng khôngầ ầ ệ ộ ả ầ ằ
h p. Còn m nh trăng g i ra hình nh trăng đu tháng m nh mai, m i m , e p, tinh khôi.ợ ả ợ ả ầ ả ớ ẻ ấ
Nó phù h p v i tinh th n c a câu chuy n. Tr c h t, nó là m t n d v nhân v t chínhợ ớ ầ ủ ệ ướ ế ộ ẩ ụ ề ậ
c a câu chuy n là Nguy t. Nguy t là trăng, là m t cô gái m nh d . Nó cũng phù h p v iủ ệ ệ ệ ộ ả ẻ ợ ớ
tình yêu c a đôi trai gái, m t tình yêu v a m i nhen nhóm, ban s , h a h n, m t ngày maiủ ộ ừ ớ ơ ứ ẹ ộ
s tròn đy. Đng th i, nó cũng phù h p v i chính cu c hò h n c a câu chuy n. Cu c hòẽ ầ ồ ờ ợ ớ ộ ẹ ủ ệ ộ
h n có v đp c a m t m nh trăng đu tháng, h tìm nhau, g p nhau mà hoá ra ch a g p.ẹ ẻ ẹ ủ ộ ả ầ ọ ặ ư ặ
Khi câu chuy n khép l i, chúng ta tin r ng h v n còn tìm nhau trong r ng già Tr ngệ ạ ằ ọ ẫ ừ ườ
S n. Và ph i là "cu i r ng" ch không ph i là đu r ng hay gi a r ng. Cu i r ng là m tơ ả ố ừ ứ ả ầ ừ ữ ừ ố ừ ộ
không gian khu t l p, quên lãng. M nh trăng v n l ng l , âm th m sáng n i cu i r ng,ấ ấ ả ẫ ặ ẽ ầ ơ ố ừ
g i lên m t s c s ng b n b , m t v đp mà con ng i c n ph i tìm ki m. Vì l đó màợ ộ ứ ố ề ỉ ộ ẻ ẹ ườ ầ ả ế ẽ
b n thân nhan đ c a câu chuy n đã đp nh m t câu th hàm súc. B n thân nhan đ yả ề ủ ệ ẹ ư ộ ơ ả ề ấ
cũng nh m t m nh trăng treo trên b u tr i c a câu chuy n, to xu ng th gi i c a câuư ộ ả ầ ờ ủ ệ ả ố ế ớ ủ
chuy n ánh sáng th m ng và tr tình c a nóệ ơ ộ ữ ủ
Khung c nh c a câu chuy n này cũng tràn đy ch t lãng m n. Đó là m t đêm trăng đpả ủ ệ ầ ấ ạ ộ ẹ
gi a nh ng ngày bom đn. Không khí c a đêm trăng là m t không khí thanh bình, r t phùữ ữ ạ ủ ộ ấ
h p cho nh ng cu c h n hò đôi l a. Xe đi gi a nh ng v t r ng đen s m, gió Tây Namợ ữ ộ ẹ ứ ữ ữ ạ ừ ẫ
xào x c trên nh ng ch m r ng, s ng mù c đùn ra tr ng nh s a. Th nh tho ng t thungạ ữ ỏ ừ ươ ứ ắ ư ữ ỉ ả ừ
lũng vang lên m t ti ng chim m h . Trăng thì hi n ra, khi khu t sau đèo, khi r i tõmộ ế ơ ồ ệ ấ ơ
xu ng thung lũng nh m t trò ch i ú tim. V đêm, trăng đng im gi a tr i, sáng trong nhố ư ộ ơ ề ứ ữ ờ ư
m t m nh b c. Còn xe c a Lãm thì b ng b nh trong s ng, t t c toát lên m t v thộ ả ạ ủ ồ ề ươ ấ ả ộ ẻ ơ
m ng, trang tr ng và huy n bí, phù h p v i vi c mô t tình yêu thiêng liêng, thánh thi n.ộ ọ ề ợ ớ ệ ả ệ
Trong đó đáng nói nh t là hình t ng trăng. Toàn b câu chuy n đc bao b c trong m tấ ượ ộ ệ ượ ọ ộ
th ánh sáng bàng b c. Ánh trăng nh m t b u khí quy n riêng bao b c câu chuy n. N uứ ạ ư ộ ầ ể ọ ệ ế
nh chúng ta làm m t th nghi m d i d t là t c đi t t c nh ng câu dính dáng đn trăngư ộ ử ệ ạ ộ ướ ấ ả ữ ế
thì câu chuy n s ra sao? C t truy n v n th , nhân v t v n th , th m chí ch đ cũngệ ẽ ố ệ ẫ ế ậ ẫ ế ậ ủ ề
không có nh h ng gì. T t c s hi n ra m t cách quá là rõ r t, rõ r t đn m c tr nả ưở ấ ả ẽ ệ ộ ư ệ ệ ế ứ ầ
tr i và ch c ch n là ch t th c a câu chuy n đã hoàn toàn tan bi n. Trăng đc mô tụ ắ ắ ấ ơ ủ ệ ế ượ ả
v a sinh đng, v a giàu ch t t ng tr ng. Ban đu là m nh trăng nh t nh t, có lúc trăngừ ộ ừ ấ ượ ư ầ ả ợ ạ
còn làm cho Lãm nh m v i pháo sáng, có lúc trăng l ng l , có lúc trăng tinh ngh ch...ầ ớ ặ ẽ ị
Nh ng ư nh t là lúc trăng ùa vào bu ng lái hoà nh p làm m t v i nhân v t Nguy t, khi nấ ồ ậ ộ ớ ậ ệ ế
cho t ng s i tóc c a cô đu sáng lên, khuôn m t c a cô l ng đy bóng trăng, con đngừ ợ ủ ề ặ ủ ồ ầ ườ
tr c m t cũng th p đy ánh trăng. Trong khung c nh y ph i nói r ng trăng là cái ph nướ ặ ế ầ ả ấ ả ằ ầ
lung linh nh t c a b c tranh, cũng là ph n l ng l y nh t c a ch t lãng m nấ ủ ứ ầ ộ ẫ ấ ủ ấ ạ
Tuy nhiên, "M nh trăng cu i r ng'' là m t truy n ng n ch không ph i là m t bài th .ả ố ừ ộ ệ ắ ứ ả ộ ơ
Cho nên dù ch t tr tình, ch t th b c l trong khung c nh khá đm, nh ng cũng ch aấ ữ ấ ơ ộ ộ ả ậ ư ư
ph i là y u t quy t đnh. Chúng ta bi t trung tâm c a truy n ng n là nhân v t là conả ế ố ế ị ế ủ ệ ắ ậ
ng i, cho nên, chính v lãng m n c a con ng i m i là y u t quy t đnh ch t lãng m nườ ẻ ạ ủ ườ ớ ế ố ế ị ấ ạ
c a tác ph m. Và t t nhiên nhân v t trung tâm c a tác ph m chính là Nguy tủ ẩ ấ ậ ủ ẩ ệ
Nhân v t Nguy t có l là nét lãng m n nh t c a câu chuy n này, Nguy n Minh Châu đãậ ệ ẽ ạ ấ ủ ệ ễ
có d ng ý khi miêu t ngo i hình nhân v t Nguy t hoàn toàn t ng ph n v i khung c nhụ ả ạ ậ ệ ươ ả ớ ả
chi n tranh lúc b y gi . Gi a r ng núi hoang s , gi a c nh bom đn tàn phá ác li t, b ngế ấ ờ ữ ừ ơ ữ ả ạ ệ ỗ
hi n ra m t cô gái m nh d v i trang ph c đi th ng S hi n di n c a m t ng i conệ ộ ả ẻ ớ ụ ờ ườ ự ệ ệ ủ ộ ườ
gái nh th là m t s l c lõng, tr trêu hay là m t s thách th c v i bom đn? Nguy tư ế ộ ự ạ ớ ộ ự ứ ớ ạ ệ
đc mô t v i m t thân hình m nh d nh ng c ng c i đy s c s ng. Dáng ng i dongượ ả ớ ộ ả ẻ ư ứ ỏ ầ ứ ố ườ
d ng cao. Gi ng nói trong tr o, c ng c i. đôi m t đen láy và sâu th m, mái tóc dày th mỏ ọ ẻ ứ ỏ ắ ẳ ơ
mát và tr trung làm sao. đôi gót chân bóng h ng, đôi dép cao su s ch s . Qu n l a ch mẻ ồ ạ ẽ ầ ụ ấ
m t cá. T t c nh ng đi u đó đã làm toát lên Nguy t m t v đp thanh xuân Gi aắ ấ ả ữ ề ở ệ ộ ẻ ẹ ữ
khung c nh chi n tranh, Nguy t xu t hi n nh đang đi đn m t cu c h n hò th i bình.ả ế ệ ấ ệ ư ế ộ ộ ẹ ờ
Đi u này đã giúp Nguy n Minh Châu th hi n đc m t đi u r t sâu s c trong s c s ngề ễ ể ệ ượ ộ ề ấ ắ ứ ố
c a Nguy t. Bom đn không tiêu di t đc khát v ng tình yêu. N u nh gi a nh ng ngàyủ ệ ạ ệ ượ ọ ế ư ữ ữ
tàn kh c, m t cô gái nh Nguy t v n bi t chăm lo đc nh ng nét đp thu c v n tính,ố ộ ư ệ ẫ ế ượ ữ ẹ ộ ẻ ữ
thì có nghĩa là bom đn, ch t chóc đã hoàn toàn b t l c tr c s c s ng c a con ng i. Hạ ế ấ ự ướ ứ ố ủ ườ ọ
v n ung dung s ng, s ng nh b n thân mình, ng ng cao đu làm ng i, b t ch p m i sẫ ố ố ư ả ừ ầ ườ ấ ấ ọ ự
đe do tàn b o, dã man nh t.ạ ạ ấ
Tuy nhiên, đi u đáng nói h n nhân v t Nguy t, không ph i là ngo i hình, mà về ơ ở ậ ệ ả ở ạ ở ẻ
đp trong tính cách c a nhân v t này. Ph i nói r ng, Nguy n Minh Châu đã có cách k r tẹ ủ ậ ả ằ ễ ể ấ
t nhiên và khéo léo. Hình nh Nguy t c hi n d n ra, hi n d n lên. Ban đu. Nguy tự ả ệ ứ ệ ầ ệ ầ ầ ệ
ng i trong thùng xe t i om, c Lãm và ng i đc ch nghe th y gi ng nói c a cô, nh ngồ ở ố ả ườ ọ ỉ ấ ọ ủ ư
ch c n nghe gi ng nói Lãm cũng đã m h c m nh n đc ph m ch t bên trong c aỉ ầ ọ ơ ồ ả ậ ượ ẩ ấ ủ
ng i con gái đó. Th r i Nguy t hi n ra th t s . và đc nhà văn gi i thi u d n t ngườ ế ồ ệ ệ ậ ự ượ ớ ệ ầ ừ
nét m t. Nét đu tiên mà Lãm và ng i đc nh n ra Nguy t là gót chân bóng h ng.ộ ầ ườ ọ ậ ở ệ ồ
Nghĩa là Nguy t c hi n d n ra d i ánh sáng và b ng ánh sáng. Tho t đu là d i ánhệ ứ ệ ầ ướ ằ ạ ầ ướ
sáng tù mù c a ng n đèn xe xích, r i Nguy t hi n d n lên d i ánh trăng, Nguy t chóiủ ọ ồ ệ ệ ầ ướ ệ
sáng lên trong l a đn, r i cu i cùng Nguy t đng l i trong ánh sáng tình yêu trái timử ạ ồ ố ệ ọ ạ ờ
Lãm Khi trăng đã l n, Nguy t quay lui tr v ng m" Lãm v n c th y Nguy t đi tr c xeặ ệ ở ề ầ ẫ ứ ấ ệ ướ
m t lòng đy bóng trăng. B i vì, Nguy t cũng là m t th ánh sáng, ánh sáng t i mát c aặ ầ ở ệ ộ ứ ươ ủ
vành trăng mà bom đn không th nào che khu t đc. Cu i cùng, Nguy t hi n lên trongạ ể ấ ượ ố ệ ệ
tim Lãm óng ánh m t tình yêu chói ng i và b t di t. Có th nói v đp c a Nguy t g mộ ờ ấ ệ ể ẻ ẹ ủ ệ ồ
hai ph ng di n chính: m t là ng i yêu lý t ng, đây cô hi n ra ch y u trong ánhươ ệ ộ ườ ưở ở ệ ủ ế
trăng, hai là m t chi n sĩ anh hùng, khía c nh này cô hi n ra ch y u trong bom đn.ộ ế ở ạ ệ ủ ế ạ
Có l hi m có ng i con gái nào có đc nh ng ph m ch t nh Nguy t, m t mình s ngẽ ế ườ ượ ữ ẩ ấ ư ệ ộ ố
gi a đi, ra gi a tr n m c nh ng v n r t duyên dáng, t nh . Bom đn không làm cho tínhữ ờ ữ ậ ạ ư ẫ ấ ế ị ạ
cách c a Nguy t b bi n d ng. Nhà văn mô t cách tr l i, cách đi tho i, giao ti p c aủ ệ ị ế ạ ả ả ờ ố ạ ế ủ
Nguy t v i ng i lính lái xe, t cách ng i ý t đoan trang, cho đn cách dò h i, cách đngệ ớ ườ ừ ồ ứ ế ỏ ộ
viên, t t c đu cho th y v n t na c a Nguy t. Và nh t là Nguy t có m t ni m tin vôấ ả ề ấ ẻ ế ủ ệ ấ ở ệ ộ ề
cùng trong sáng vào cu c đi. Nguy t và Lãm ch a t ng m t l n g p nhau. Nguy t chộ ờ ệ ư ừ ộ ầ ặ ệ ỉ
bi t v Lãm qua ch Tính và cũng ch qua vài câu chuy n ít i. y th mà Nguy t đã tế ề ị ỉ ệ ỏ Ấ ế ệ ự
nguy n đính c v i Lăm. Su t m y năm li n, Lãm còn h h ng, th nh ng Nguy t v nệ ướ ớ ố ấ ề ờ ữ ế ư ệ ẫ
g n bó thu chung v i m i tình y. Th c ra đó không h n là lòng chung thu mà là đcắ ỷ ớ ố ấ ự ẳ ỷ ứ
trung tin. Nguy t g n bó v i Lãm nh mu n gi m t tín ni m v i mình. Đi v i nh ngệ ắ ớ ư ố ữ ộ ệ ớ ố ớ ữ
ng i con gái nh Nguy t, chung thu v i ng i mình yêu tr c h t là chung thu v iườ ư ệ ỷ ớ ườ ướ ế ỷ ớ
chính mình. Nói m t cách khác, s b i c v i ng i khác chính là s b i c v i b nộ ự ộ ướ ớ ườ ự ộ ướ ớ ả
thân. Cho nên, ai đã có ph m ch t y thì tr c sau không bao gi thay đi, cho dù hoànẩ ấ ấ ướ ờ ổ
c nh có tăm t i, nghi t ngã và tàn b o đn đâu. Và đây chính là đi u khi n cho Lãm lả ố ệ ạ ế ề ế ạ
lùng nh t. Và đn khi hi u đc đi u này thì Lãm th y mình là con ng i h nh phúcấ ế ể ượ ề ấ ườ ạ
nh t. Đây chính là cái mà Nguy n Minh Châu g i là s i ch xanh óng ánh, m nh mai c aấ ễ ọ ợ ỉ ả ủ
tâm h n Nguy t và c a th h tr Vi t Nam nói chung mà bom đn M không th nàoồ ệ ủ ế ệ ẻ ệ ạ ỹ ể
ch t đt. Chúng có th đánh s p đc c u Đá Xanh nh ng không th c t đt đc s iặ ứ ể ậ ượ ầ ư ể ắ ứ ượ ợ
ch xanh óng ánh m ng manh y. Nó thách th c c th i gian l n bom đn.ỉ ỏ ấ ứ ả ờ ẫ ạ
Là cô gái tr trung, t i mát, Nguy t còn là m t ng i can đm, kiên c ng. Khi máy bayẻ ươ ệ ộ ườ ả ườ
đn, Nguy t d ng nh b c l nh ng tính cách mà chúng ta không th ng l i có đc ế ệ ườ ư ộ ộ ữ ể ờ ạ ượ ở
m t con ng i m nh d nh ng y. Nguy t r t am hi u quy lu t ho t đng, oanh t cộ ườ ả ẻ ườ ấ ệ ấ ể ậ ạ ộ ạ
c a máy bay đch, thông th o t ng đo n đng, nh rành m ch tùng h bom, lúc xi nhanủ ị ạ ừ ạ ườ ớ ạ ố
cho xe ch y, lúc nh y phăng xu ng su i c t dây t i đ kéo xe lên. Khi đch ném bomạ ả ố ố ộ ờ ể ị
Nguy t đã đy Lãm vào ch an toàn duy nh t, còn mình thì đng che bên ngoài. Sau đó,ệ ẩ ỗ ấ ứ
chính lúc đch ném bom Nguy t đã lao ra c u xe, cu i cùng Nguy t đã b th ng. Toàn bị ệ ứ ố ệ ị ượ ộ
hành đng dũng c m, gan d c a Nguy t khi n cho Lãm c m th y trong mình dâng lênộ ả ạ ủ ệ ế ả ấ
m t tình yêu mãnh li t đn mê mu i.ộ ệ ế ộ
Nh v y, Nguy t có m t v đp th t hoàn h o, v đp đc lý t ng hoá, đc di nư ậ ở ệ ộ ẻ ẹ ậ ả ẻ ẹ ượ ưở ượ ễ
t trong c m h ng lãng m n bay b ng. Đi u này đã làm cho m i tình c a h trong chi nả ả ứ ạ ổ ề ố ủ ọ ế
tranh th t là r c r . Cu c h n hò c a m t đôi trai gái bi n thành cu c hi p đng chi nậ ự ỡ ộ ẹ ủ ộ ế ộ ệ ồ ế
đu c a hai chi n sĩ. B n tình ca đã hoà vào b n hùng ca đ ca ấ ủ ế ả ả ể ng i s c s ng b t di tợ ứ ố ấ ệ
c a dân t c này khi đi ch i v i m i th l c ngo i xâm. Và đi v i riêng Nguy n Minhủ ộ ố ọ ớ ọ ế ự ạ ố ớ ễ
Châu, đây chính là viên ng c n gi u trong tâm h n con ng i mà nhà văn đã nguy n tìmọ ẩ ấ ồ ườ ệ
ki m su t cu c đi c m bút c a mình.ế ố ộ ờ ầ ủ