Viêm gan Virut A
(Kỳ 1)
I. Tổng quan:
Mỗi năm có tới 23.000 người Mỹ bị viêm gan A - một bệnh nhiễm trùng
gan do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Giống như các virus gây viêm gan khác
HAV làm gan bị viêm, ảnh hưởng tới chức năng gan.
Mỗi năm có tới 23.000 người Mỹ bị viêm gan A - một bệnh nhiễm trùng
gan do virus viêm gan A (HAV) gây ra. Giống như các virus gây viêm gan khác
HAV làm gan bị viêm, ảnh hưởng tới chức năng gan.
Điều này rất có ý nghĩa vì gan thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng - khử
độc, hỗ trợ tiêu hóa và sản sinh ra nhiều chất dinh dưỡng tối quan trọng.
Hầu hết mọi người nhiễm HAV từ thực phẩm và nước nhiễm bẩn hoặc tiếp
xúc gần với người nhiễm HAV.
Bạn đặc biệt có nguy cơ nhiễm nếu bạn là khách du lịch quốc tế - nhất là
đến các nước đang phát triển hoặc nếu bạn là người đồng tính luyến ái nam.
May mắn thay, trong hầu hết các trường hợp nhiễm HAV, gan thường khỏi
hoàn toàn mà không gây vấn đề nghiêm trọng nào. Những trường hợp nhẹ không
cần điều trị, và hầu hết những người nhiễm đều bình phục hoàn toàn mà không bị
tổn thương gan mạn tính. Không như viêm gan B và C, viêm gan A không tiến
triển thành viêm gan mạn hay xơ gan. Hơn nữa, hiện đã có vắc cin cho những
người có nguy cơ nhất
II. Nguyên nhân
Gan nằm ở vùng bụng bên phải, ngay dưới xương sườn. gan thực hiện hơn
500 chức năng sống. Bao gồm xử lý hầu hết các chất dinh dưỡng từ ruột, đào thải
thuốc, rượu và các chất có hại khác ra khỏi máu và tạo mật - dịch màu xanh lục
chứa trong túi mật để giúp tiêu hóa mỡ. Gan cũng sản sinh cholesterol, các yếu tố
đông máu và một số protein khác.
Vì tính chất phức tạp và sự tiếp xúc của gan với rất nhiều chất độc, nên gan
rất dễ bị bệnh. Nhưng gan có khả năng tái sinh đáng kinh ngạc - nó có thể tự lành
bệnh bằng cách thay thế hoặc sửa chữa các tế bào tổn thương. Nó cũng có thể tạo
ra tế bào mới đảm nhiệm chức năng của các tế bào tổn hại vĩnh viễn hoặc cho đến
khi tổn thương được khắc phục, gan vẫn dễ bị một số bệnh, bao gồm viêm gan
virus.
Viêm gan A là một trong 6 chủng gây viêm gan virus hiện đã được xác định
- các loại khác là B, C, D, E và G. Các chủng này khác nhau về đường lây truyền
và mức độ nặng của bệnh.
HAV thường lây truyền theo đường "phân-miệng". Điều này có nghĩa là
một người nhiễm virus đã bốc thức ăn cho bạn mà không rửa tay sau khi đi vệ
sinh. Bạn cũng có thể nhiễm virus do uống nước nhiễm bẩn, ăn sống các loại động
vật có vỏ (sò, cua, tôm...) từ nguồn nước bị nhiễm nước thải, hoặc tiếp xúc gần với
người bị nhiễm bệnh - cho dù người đó không có triệu chứng. Trên thực tế, bệnh
lây lan mạnh nhất trước khi các triệu chứng xuất hiện
III. Biểu hiện:
1. Lâm sàng:
Một số người có thể bị viêm gan A mà không hề có triệu chứng. Trẻ nhỏ
thường bị nhẹ, trong khi triệu chứng ở trẻ lớn và người lớn thường nặng hơn. Nhìn
chung bạn sẽ có vi rút từ 2 đến 3 tuần trước khi xuất hiện triệu chứng. Các triệu
chứng thường xuất hiện, đột ngột và bạn dễ nhầm là nhiễm cúm đường ruột. Các
triệu chứng hay gặp bao gồm:
Một số người có thể bị viêm gan A mà không hề có triệu chứng. Trẻ nhỏ
thường bị nhẹ, trong khi triệu chứng ở trẻ lớn và người lớn thường nặng hơn. Nhìn
chung bạn sẽ có vi rút từ 2 đến 3 tuần trước khi xuất hiện triệu chứng. Các triệu
chứng thường xuất hiện, đột ngột và bạn dễ nhầm là nhiễm cúm đường ruột. Các
triệu chứng hay gặp bao gồm:
- Mệt mỏi
- Buồn nôn và nôn
- Đau bụng hoặc cảm giác khó chịu bụng, đặc biệt đau vùng gan ở dưới
sườn phải.
- Chán ăn
- Sốt nhẹ
- Vàng da và mắt. Không phải tất cả các bệnh nhân viêm gan A đều bị vàng
da. Triệu chứng này sảy ra khi gan không thể loại bỏ được bilirubin trong máu.
Bilirubin sẽ tích luỹ và lắng đọng ở da gây vàng da.
- Đau cơ
- Ngứa
Bạn sẽ thấy khỏe hơn sau khi hết các triệu chứng, và gan bạn có thể khỏi
hoàn toàn trong vòng 1-2 tháng. Khoảng 15% bệnh nhân viêm gan A bị tái phát
sau 6-9 tháng.
2. Xét nghiệm:
Bạn nên đi khám nếu có triệu chứng của viêm gan A hoặc nghi ngờ có tiếp
xúc với virus. Xét nghiệm có thể chẩn đoán chính xác bạn có bị nhiễm virus hay
không.
Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ kiểm tra lượng bilirubin trong máu.
Bình thường thì chất cặn này hồng cầu chết sẽ được chuyển hóa ở gan và đào thải
qua nước tiểu. Nhưng tình trạng gan viêm sẽ cản trở khả năng chuyển hóa
bilirubin, dẫn đến nồng độ bilirubin tăng cao trong máu. Bác sĩ cũng sẽ kiểm tra
nồng độ các men gan tăng cao trong máu như aminotranferases - được giải phóng
khi gan bị tổn thương.
Mặc dù cả hai xét nghiệm này đều gợi ý sự hiện diện của viêm gan A, bạn
cũng cần làm miễn dịch phóng xạ để xác định chính xác tuýp viêm gan bạn nhiễm.
Xét nghiệm này xác định các kháng thể mà hệ thống miễn dịch của bạn tạo ra để
đáp ứng với kháng nguyên - là những protein đặc trưng của virus. Kháng thể này
có thể không xuất hiện trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng sau khi bạn bị viêm
gan, bởi vậy xét nghiệm quá sớm có thể cho kết quả âm tính giả.
Hơn nữa, các kháng thể này vẫn tồn tại trong máu ngay cả khi bạn đã hồi
phục. Vì vậy, sự hiện diện của một số kháng thể này không nhất thiết chỉ ra có
nhiễm trùng hoạt động