Đ bài: Vi t B c th hi n r t đm đà tính dân t c trong ngh thu t th T H u ề ệ ắ ể ệ ấ ậ ộ ệ ậ ơ ố ữ
Bài M u S 1:ẫ ố
T H u là m t trong nh ng nhà th l n c a dân t c. Ông là m t t ng đài v th th l cố ữ ộ ữ ơ ớ ủ ộ ộ ượ ề ể ơ ụ
bát. Nh c t i ông, ng i đc li n nghĩ ngay t i "Vi t B c" - m t b n tình ca d t dào c mắ ớ ườ ọ ề ớ ệ ắ ộ ả ạ ả
xúc đ l i trong lòng ng i đc m t c m xúc khó di n t đc. M i câu th nh v raể ạ ườ ọ ộ ả ễ ả ượ ỗ ơ ư ẽ
m t khung c nh r t đi bình d c a quê h ng, đt n c, con ng i mà n i y ân nghĩa,ộ ả ấ ỗ ị ủ ươ ấ ướ ườ ơ ấ
s th y chung nh làm đi m nh n n i b t trên t t c . Bài th "Vi t B c" cũng th hi nự ủ ư ể ấ ổ ậ ấ ả ơ ệ ắ ể ệ
tính dân t c sâu s c.ộ ắ
"Vi t B c" đc sáng tác vào tháng 10/1954, ngay sau khi cu c kháng chi n ch ng th cệ ắ ượ ộ ế ố ự
dân Pháp v a k t thúc th ng l i, các c quan trung ng c a Đng và Chính ph t Vi từ ế ắ ợ ơ ươ ủ ả ủ ừ ệ
B c v l i th đô Hà N i. T H u cũng là m t trong s nh ng cán b kháng chi n t ngắ ề ạ ủ ộ ố ữ ộ ố ữ ộ ế ừ
s ng g n bó nhi u năm v i Vi t B c, nay t bi t chi n khu đ v xuôi. Bài th đcố ắ ề ớ ệ ắ ừ ệ ế ể ề ơ ượ
vi t trong bu i chia tay l u luy n đó.ế ổ ư ế
Tính dân t c đc th hi n hai ph ng di n, n i dung và hình th c. Tr c h t v m tộ ượ ể ệ ở ươ ệ ộ ứ ướ ế ề ặ
n i dung bài th th hi n nh ng khía c nh sau, hình nh chi c "áo chàm" r t đi gi nộ ơ ể ệ ở ữ ạ ả ế ấ ỗ ả
d , t nhiên:ị ự
"Áo chàm đa bu i phân liư ổ
C m tay nhau bi t nói gì hôm nay"ầ ế
"Áo chàm" là hình nh hoán d cho ng i dân Vi t B c anh hùng nh ng chân th c. Câuả ụ ườ ệ ắ ư ự
th nh đang ca ng i tình ng i c a con ng i Vi t Nam. T nh ng con ng i xa lơ ư ợ ườ ủ ườ ệ ừ ữ ườ ạ
không quen bi t, chi n tranh đã kéo đy h l i g n v i nhau đ gi đây k ni m t ngế ế ẩ ọ ạ ầ ớ ể ờ ỉ ệ ưở
ch ng ng n ng i nh l i dài đng đng y vô th c còn đng l i trong tâm trí c a h . Bàiừ ắ ủ ư ạ ằ ẵ ấ ứ ọ ạ ủ ọ
th là cu c đi th ai "mình - ta" v a ng t ngào, v a sâu l ng:ơ ộ ố ọ ừ ọ ừ ắ
"Mình v mình có nh taề ớ
M i lăm năm y thi t tha m n n ng.ườ ấ ế ặ ồ
Mình v mình có nh khôngề ớ
Nhìn cây nh núi, nhìn sông nh ngu n?"ớ ớ ồ
Kho ng th i gian 15 năm x y ra bi t bao nhiêu bi n c , thăng tr m c a l ch s đ choả ờ ả ế ế ố ầ ủ ị ử ể
tình nghĩa gi a chi n sĩ và ng i dân Vi t B c ngày m t g n bó keo s n.ữ ế ườ ệ ắ ộ ắ ơ
Bên c nh đó, hình nh chi n sĩ cách m ng hi n lên cũng r t chân th c, mang đm tínhạ ả ế ạ ệ ấ ự ậ
dân t c. Trong gi phút chia ly, h b n r n không n r i xa:ộ ờ ọ ị ị ỡ ờ
"Ti ng ai tha thi t bên c nế ế ồ
Bâng khuâng trong d , b n ch n b c điạ ồ ồ ướ
Áo chàm đa bu i phân liư ổ
C m tay nhau bi t nói gì hôm nay"ầ ế
Ch m t cái "c m tay" nh ng sao khó nói nên l i t i v y. C m tay nh truy n thêm cỉ ộ ầ ư ờ ớ ậ ầ ư ề ả
s c m nh, c h i m c a ng i l i cho ng i ra đi. H m t lòng m t d th y chungứ ạ ả ơ ấ ủ ườ ở ạ ườ ọ ộ ộ ạ ủ
son s t:ắ
"Ta v i mình, mình v i taớ ớ
Lòng ta sau tr c m n mà đinh ninhướ ặ
Mình đi, mình l i nh mìnhạ ớ
Ngu n bao nhiêu n c nghĩa tình b y nhiêu"ồ ướ ấ
Hình nh "mình" l p đi l p l i mang d ng ý c a tác gi . Ng i chi n sĩ và ng i dânả ặ ặ ạ ụ ủ ả ườ ế ườ
Vi t B c h nh hòa quy n l i làm m t không phân bi t r ch ròi đc. Ân nghĩa sâuệ ắ ọ ư ệ ạ ộ ệ ạ ượ
n ng gi a h không th đong đm. R i xa Vi t B c ng i chi n sĩ mang trong mình baoặ ữ ọ ể ế ờ ệ ắ ườ ế
n i nh , nh v thiên nhiên hùng vĩ, nh v tình ng i Vi t B c. Tuy nhiên h v n giỗ ớ ớ ề ớ ề ườ ệ ắ ọ ẫ ữ
tinh th n l c quan, yêu đi.ầ ạ ờ
Song song v i hình nh con ng i, hình nh thiên nhiên trong bài th Vi t B c cũng hi nớ ả ườ ả ơ ệ ắ ệ
lên cũng mang đm tính dân t c. B c tranh t bình đã đc ngòi bút c a T H u tô vậ ộ ứ ứ ượ ủ ố ữ ẽ
thêm th t m t cách sinh đng và h p d n, lôi cu n:ắ ộ ộ ấ ẫ ố
"R ng xanh hoa chu i đ t iừ ố ỏ ươ
Ðèo cao n ng ánh dao gài th t l ng.ắ ắ ư
Ngày xuân m n tr ng r ngơ ở ắ ừ
Nh ng i đan nón chu t t ng s i giangớ ườ ố ừ ợ
Ve kêu r ng phách đ vàngừ ổ
Nh cô em gái hái măng m t mìnhớ ộ
R ng thu trăng r i hòa bìnhừ ọ
Nh ai ti ng hát ân tình th y chung"ớ ế ủ
Con ng i và thiên nhiên nh hòa quy n l i v i nhau. Thiên nhiên làm n n cho s xu tườ ư ệ ạ ớ ề ự ấ
hi n c a con ng i. N u nh câu l c là thiên nhiên thì câu bát là s xu t hi n c a conệ ủ ườ ế ư ụ ự ấ ệ ủ
ng i. T ng ch ng nh hai hình nh này không liên quan đn nhau nh ng không ph iườ ưở ừ ư ả ế ư ả
nh v y. Mà con ng i tô đi m cho thiên nhiên thêm đp, thêm r c r h n. Con ng iư ậ ườ ể ẹ ự ỡ ơ ườ
xua đi cái l nh giá c a thiên nhiên, hòa mình vào v i thiên nhiên đ làm nh ng công vi cạ ủ ớ ể ữ ệ
th ng ngày nh ng h t s c đp đ, nên th .ườ ư ế ứ ẹ ẽ ơ
Vi t B c trong th T H u còn hi n lên v i nh ng đa danh l ch s hào hùng, tráng l :ệ ắ ơ ố ữ ệ ớ ữ ị ị ử ệ
Tân Trào, H ng Thái, Ngòi Thia sông Đáy, sông Lô, Núi H ng....ồ ồ
Có th th y, c nh và ng i trong bài th Vi t B c hi n lên r t thân th ng gi n d màể ấ ả ườ ơ ệ ắ ệ ấ ươ ả ị
giàu tình ng i, đm đà tính dân t c sâu s c.ườ ậ ộ ắ
Tính dân t c th hi n sâu s c nh t m t hình th c. M t là, th th l c bát truy n th ngộ ể ệ ắ ấ ở ặ ứ ộ ể ơ ụ ề ố
v i k t c u l i đi đáp c a đôi trai gái, gi a k l i và ng i v xuôi. L c bát là th thớ ế ấ ờ ố ủ ữ ẻ ở ạ ườ ề ụ ể ơ
dân t c nó đã quá quen thu c v i m i ng i dân Vi t Nam. Trong bài th , tác gi đã sộ ộ ớ ỗ ườ ệ ơ ả ử
d ng ngôi x ng "mình-ta" đ b c l h t tâm t tình c m c a mình:ụ ư ể ộ ộ ế ư ả ủ
"Mình v mình có nh taề ớ
M i lăm năm y thi t tha m n n ng.ườ ấ ế ặ ồ
Mình v mình có nh khôngề ớ
Nhìn cây nh núi, nhìn sông nh ngu n?"ớ ớ ồ
Tính dân t c còn đc th hi n ph ng di n ngôn ng , nh c đi u: Ngôn ng v a gi nộ ượ ể ệ ở ươ ệ ữ ạ ệ ữ ừ ả
d , g n gũi v i đi th ng l i d thu c, d nh k t h p v i nh c đi u uy n chuy n, nhị ầ ớ ờ ườ ạ ễ ộ ễ ớ ế ợ ớ ạ ệ ể ể ẹ
nhàng có lúc th th , tâm tình, lúc thì đm th m m t mà lúc l i ng t ngào êm d u.ủ ỉ ằ ắ ượ ạ ọ ị
"Mình đi, có nh nh ng ngàyớ ữ
M a ngu n su i lũ, nh ng mây cùng mùư ồ ố ữ
Mình v , có nh chi n khuề ớ ế
Mi ng c m ch m mu i, m i thù n ng vai?ế ơ ấ ố ố ặ
Mình v , r ng núi nh aiề ừ ớ
Trám bùi đ r ng, măng mai đ già"ể ụ ể
Ngoài ra, hình nh th cũng th m nhu n tính dân t c. Ta t ng b t g p nhi u hình nhả ơ ấ ầ ộ ừ ắ ặ ề ả
gi n d trong th c a các nhà th khác nh ng v i th T H u ta l i th y nó r t t nhiên,ả ị ơ ủ ơ ư ớ ơ ố ữ ạ ấ ấ ự
tho i mái l i r t tinh t : Hình nh "trám bùi", "măng mai". "trăng", "n ng", "b n"... g nả ạ ấ ế ả ắ ả ầ
gũi bi t bao!!ế
Tóm l i, bài th "Vi t B c" - đnh cao c a văn h c Vi t Nam và cũng là bài th đ điạ ơ ệ ắ ỉ ủ ọ ệ ơ ể ờ
c a T H u. "Vi t B c" là khúc ca v thiên nhiên, con ng i Vi t B c, là ti ng hát ânủ ố ữ ệ ắ ề ườ ệ ắ ế
nghĩa th y chung son s t c a ng i cách m ng v i ng i dân Vi t B c, là tình yêu, tìnhủ ắ ủ ườ ạ ớ ườ ệ ắ
th ng c a T H u dành cho Vi t B c. B ng ngôn ng gi n d , g n li n v i đi th ngươ ủ ố ữ ệ ắ ằ ữ ả ị ắ ề ớ ờ ườ
k t h p v i th pháp ngh thu t nh l p t , hóan d .. đã l t t đc n i nh da di t c aế ợ ớ ủ ệ ậ ư ặ ừ ụ ộ ả ượ ỗ ớ ế ủ
tác gi v i m nh đt đy kí c và k ni m. Song song v i đó, th th l c bát k t h p m tả ớ ả ấ ầ ứ ỉ ệ ớ ể ơ ụ ế ợ ộ
cách nhu n nhuy n đã đa đy c m xúc c a T H u lên đnh cao đ có th sáng tác raầ ễ ư ẩ ả ủ ố ữ ỉ ể ể
đc m t bài th tuy t v i đn nh v y. Và "Vi t B c" là m t bài th th hi n đm đàượ ộ ơ ệ ờ ế ư ậ ệ ắ ộ ơ ể ệ ậ
tính dân t c. ộ
Bài M u S 2:ẫ ố
T H u (1920 - 2002) tên th t là Nguy n Kim Thành, sinh ra Th a Thiên Hu . Ông làố ữ ậ ễ ở ừ ế
đi bi u xu t s c c a th ca cách m ng và kháng chi n.ạ ể ấ ắ ủ ơ ạ ế
Cu i năm 1954, cu c kháng chi n ch ng th c dân Pháp c a nhân dân ta th ng l i. Trungố ộ ế ố ự ủ ắ ợ
ng Đng và Chính ph r i chi n khu Vi t B c v th đô Hà N i sau chín năm khángươ ả ủ ờ ế ệ ắ ề ủ ộ
chi n gian kh , tr ng k . T H u đã vi t bài th Vi t B c đ ghi l i tình c m và m iế ổ ườ ỳ ố ữ ế ơ ệ ắ ể ạ ả ố
quan h g n bó khăng khít, nghĩa tình sâu n ng gi a nhân dân Vi t B c v i cán b vàệ ắ ặ ữ ệ ắ ớ ộ
chi n sĩ cách m ng. Cũng nh và h n h n nhi u bài th khác, bài th Vi t B c mang tínhế ạ ư ơ ẳ ề ơ ơ ệ ắ
dân t c r t sâu đm. Qua đo n trích h c trong SGK Ng văn 12, ta s th y đc đi u đó.ộ ấ ậ ạ ọ ữ ẽ ấ ượ ề
Tính dân t c chính là t t c nh ng đc đi m thu n Vi t, g n gũi v i tâm h n ng i Vi tộ ấ ả ữ ặ ể ầ ệ ầ ớ ồ ườ ệ
Nam. bài th này, tính dân t c bi u hi n trên nhi u ph ng di n nh : k t c u, hìnhỞ ơ ộ ể ệ ề ươ ệ ư ế ấ
nh, th th , gi ng đi u...ả ể ơ ọ ệ
Tính dân t c c a bài th Vi t B c th hi n tr c h t k t c u đi đáp ki u ca dao giaoộ ủ ơ ệ ắ ể ệ ướ ế ở ế ấ ố ể
duyên.
R t nhi u bài ca dao x a th ng dùng ki u đi đáp đ di n t tâm tr ng c a nhân v t trấ ề ư ườ ể ố ể ễ ả ạ ủ ậ ữ
tình:
Mình nói v i ai mình hãy còn sonớ
Ta đi qua ngõ, th y con mình bò ...ấ
- Mình nói v i ta mình ch a có ch ngớ ử ồ
