Đ bài: Vi t B c là m t trong nh ng bài th th hi n r t đm đà tính dân t cề ệ ắ ộ ữ ơ ể ệ ấ ậ ộ
đc th hi n trong ngh thu t th T H u. Hãy làm rõ đi u đóượ ể ệ ệ ậ ơ ố ữ ề
Bài làm
"T cu c s ng hi n đi, th anh ngày càng b t ngu n tr l i vào h n th c đi n c a dânừ ộ ố ệ ạ ơ ắ ồ ở ạ ồ ơ ổ ể ủ
t c" - Nguy n Đình Thi đã nh n xét nh th v th T H u. Đc th T H u, ta th yộ ễ ậ ư ế ề ơ ố ữ ọ ơ ố ữ ấ
nh n xét c a Nguy n Đình Thi th t đúng và c m nh n đc tính dân t c đm đà, th yậ ủ ễ ậ ả ậ ượ ộ ậ ấ
ph ng ph t trong "h n th " c a m t th i quá kh . Vi t B c là m t trong s r t nhi u bàiả ấ ồ ơ ủ ộ ờ ứ ệ ắ ộ ố ấ ề
th mang nét "c đi n" nh th . Đc Vi t B c ta c m nh n đc s c m nh c a b n s cơ ổ ể ư ế ọ ệ ắ ả ậ ượ ứ ạ ủ ả ắ
dân t c y.ộ ấ
Tính dân t c trong th T H u, tr c tiên th hi n hình th c. Có l Vi t B c là bài thộ ơ ố ữ ướ ể ệ ở ứ ẽ ệ ắ ơ
l c bát hay nh t c a T H u, trong đó âm đi u l c bát đã nhu n nhuy n, tinh di u, đnụ ấ ủ ố ữ ệ ụ ầ ễ ệ ế
m c m u m c:ứ ẫ ự
Mình v r ng núi nh aiề ừ ớ
Trám bùi đ r ng, măng mai đ giàể ụ ể
Mình đi có nh nh ng nhàớ ữ
H t hiu lau xám đm đà lòng son.ắ ậ
Nh sao ti ng mõ r ng chi uớ ế ừ ề
Chày đêm n n c i đu đu su i xa.ệ ố ề ề ố
Nh gì nh nh ng i yêuớ ư ớ ườ
Trăng lên đu núi n ng chi u l ng n ng.ầ ắ ề ư ươ
Nh ng câu th l c bát y có th x p bên c nh nh ng câu ca dao dân gian, nh ng câu l cữ ơ ụ ấ ể ế ạ ữ ữ ụ
bát c đi n hay nh t c a ta. Ti ng Vi t trong nh ng câu y th t bình d mà đm th m,ổ ể ấ ủ ế ệ ữ ấ ậ ị ằ ắ
th t trong tr o mà sâu l ng. L i th quy n th t ch t v i nh ng ti t t u co du i m mậ ẻ ắ ờ ơ ệ ậ ặ ớ ữ ế ấ ỗ ề
m i, c t lên nh nh ng nét nh c, nh ng giai đi u b ng ngôn t .ạ ấ ư ữ ạ ữ ệ ằ ừ
Nh ng nói đn Vi t B c có l cái gây n t ng đm nh t trong ng i đc là cái c u trúcư ế ệ ắ ẽ ấ ượ ậ ấ ườ ọ ấ
đc đáo c a nó. T H u đã tái hi n m t b c tranh hoành tráng tr i ra trong m t th i gianộ ủ ố ữ ệ ộ ứ ả ộ ờ
dài t i m i lăm năm (Nh khi kháng Nh t thu còn Vi t Minh) bao quát m t không gianớ ườ ớ ậ ở ệ ộ
r ng, bao quát toàn b Vi t B c (t "Mái đình H ng Thái, cây đa Tân Trào" đn "Nh tộ ộ ệ ắ ừ ồ ế ớ ừ
Cao L ng nh sang Nh Hà"). Bài th mu n có xu h ng tr thành di n ca l ch s (ki uạ ớ ị ơ ố ướ ở ễ ị ử ể
nh "Ba m i năm đi ta có Đng sau này!). Nh ng s dĩ nó không là di n ca h n, b i vìư ươ ờ ả ư ở ễ ẳ ở
thi sĩ đã tìm đn m t k t c u truy n th ng c a l i Hát giao duyên. C bài th dài nh m tế ộ ế ấ ề ố ủ ố ả ơ ư ộ
cu c hát đi đáp nam n . T a nh nh ng khúc tr tình trong Giã b n hay Ti n d n ng iộ ố ữ ự ư ữ ữ ạ ễ ặ ườ
yêu. C bài th dài ch y u là l i c a hai nhân v t. Ng i l i r ng núi chi n khu là côả ơ ủ ế ờ ủ ậ ườ ở ạ ừ ế
gái Vi t B c, ng i v xuôi là anh cán b cách m ng. T a nh "li n ch - li n anh" trongệ ắ ườ ề ộ ạ ự ư ề ị ề
hát Quan h . Cu c chia tay l n c a cán b Đng và Chính ph kháng chi n v i Vi t B cọ ộ ớ ủ ộ ả ủ ế ớ ệ ắ
đc thu vào cu c chia tay c a m t đôi trai gái. Nói khác h n, tác gi đã ch n tình yêuượ ộ ủ ộ ơ ả ọ
c a đôi trai gái làm m t góc nhìn đ bao quát toàn c nh Vi t B c, v i "M i lăm năm yủ ộ ể ả ệ ắ ớ ườ ấ
thi t tha m n n ng". Chuy n chung đã hóa thành chuy n riêng, chuy n cách m ng c aế ặ ồ ệ ệ ệ ạ ủ
dân n c tr thành chuy n tình yêu c a l a đôi.ướ ở ệ ủ ứ
M t s ki n chính tr đã chuy n hoá thành th ca theo cách tâm tình hoá chính là m t đcộ ự ệ ị ể ơ ộ ặ
tr ng c a l i th tr tình - chính tr c a T H u. Vi c "d i đô" (Vi t B c là th đô khángư ủ ố ơ ữ ị ủ ố ữ ệ ờ ệ ắ ủ
chi n - T H u g i là "Th đô gió ngàn") đã thành câu chuy n ân tình chung th y c aế ố ữ ọ ủ ệ ủ ủ
ng i cách m ng v i r ng núi chi n khu, v i đng bào, v i quá kh , v i chính mình.Đôiườ ạ ớ ừ ế ớ ồ ớ ứ ớ
trai gái x ng hô theo l i r t dân gian: Ta - mình. N i băn khoăn l n nh t c a ta và mìnhư ố ấ ỗ ớ ấ ủ
trong cu c chia tay giã b n là ân tình - chung thu :ộ ạ ỷ
Mình v thành th xa xôiề ị
Nhà cao còn nh núi đi n a chăng?ớ ồ ữ
Ph cao còn nh b n làngố ớ ả
Sáng đèn còn nh m nh trăng gi a r ngớ ả ữ ừ
"Mình v mình có nh ta" đã là chuy n chung thu ! Nh ng "mình đi mình có nh mình"ề ớ ệ ỷ ư ớ
thì ân tình chung thu đã đc đy t i m t m c th t sâu. Mình đi kh i Vi t B c là điỷ ượ ẩ ớ ộ ứ ậ ỏ ệ ắ
kh i th i gian kh , n i gian kh , có th mình quên ta ph ta. Nh ng mình có nh chínhỏ ờ ổ ơ ổ ể ụ ư ớ
mình chăng, có ph chính mình đc chăng? B i quên Ta cũng chính là quên Mình đó.ụ ượ ở
Nh ng câu h i thâm thúy ân tình nh v y đã giúp T H u dân gian hoá, truy n th ng hoáữ ỏ ư ậ ố ữ ề ố
m t v n đ c a cách m ng, v n đ c a hôm nay. Ng i con trai cũng tr l i, cũng ghiộ ấ ề ủ ạ ấ ề ủ ườ ả ờ
lòng t c d v i m t tinh th n nh th .ạ ạ ớ ộ ầ ư ế
-Ta v mình có nh taề ớ
Ta v ta nh nh ng hoa cùng ng iề ớ ữ ườ
-Nhà cao ch ng khu t non xanhẳ ấ
Ph đông càng gi c chân nhanh b c đngố ụ ướ ườ
-Mình đi mình l i nh mìnhạ ớ
Ngu n bao nhiêu n c nghĩa tình b y nhiêuồ ướ ấ
K t c u đi đáp hài hoà v i l i th l c bát giàu ch t dân gian nh th đã làm cho bài Vi tế ấ ố ớ ố ơ ụ ấ ư ế ệ
B c c a T H u có cái dáng d p c a m t bài hát giao duyên đc vi t theo l i dân gian.ắ ủ ố ữ ấ ủ ộ ượ ế ố
Nó làm cho bài th g n gũi v i tâm h n qu n chúng và d dàng gia nh p vào m ch vănơ ầ ớ ồ ầ ễ ậ ạ
hoá dân gian, tr thành nh ng l i hát ru. Th m chí có th trình bày bài th theo l i di nở ữ ờ ậ ể ơ ố ễ
x ng dân gian r t thích h p.ướ ấ ợ
Có l cũng c n ph i nói thêm v phong v c đi n c a nó. Đây là m t nét truy n th ngẽ ầ ả ề ị ổ ể ủ ộ ề ố
khác c a th T H u. Trong bài "Kính g i c Nguy n Du", chúng ta th y không khí l củ ơ ố ữ ử ụ ễ ấ ụ
bát th t trang tr ng. Thi sĩ đã dùng nh ng thi li u c a"Truy n Ki u" đ tâm tình v i tácậ ọ ữ ệ ủ ệ ề ể ớ
gi "Truy n Ki u", ông cũng dùng hình th c l y Ki u, t p Ki u đ làm cho bài th cóả ệ ề ứ ấ ề ậ ề ể ơ
phong v c đi n. Còn đây không riêng chúng ta đã th y k t c u tr tình c a bài th ,ị ổ ể ở ấ ế ấ ữ ủ ơ
gi ng đi u t bình c a bài có ph n nghiêng h n v c đi n. Câu l c bát nh ng ch yọ ệ ứ ủ ầ ẳ ề ổ ể ụ ở ữ ỗ ấ
th ng ch t ch không l ng, ch "đúc" nhi u, ch "n c" ít. Hình th c ti u đi đc sườ ặ ứ ỏ ữ ề ữ ướ ứ ể ố ượ ử
d ng dày và bi n hoá nh p nhàng. Nh ng có l đáng nói h n v n là l i v thiên nhiênụ ế ị ư ẽ ơ ẫ ố ẽ
trong các câu th l c bát y. Nói riêng đo n "Hoa cùng ng i", có th th y ngay, thi sĩ t oơ ụ ấ ạ ườ ể ấ ạ
hình theo l i xây d ng b tranh tr tình - m t hình th c r t ph bi n c a ngh thu t cố ự ộ ữ ộ ứ ấ ổ ế ủ ệ ậ ổ
đi n. Hoa và ng i soi chi u nhau, tôn vinh l n nhau. Còn b c tranh d ng nh đã táiể ườ ế ẫ ứ ườ ư
hi n tr n v n đy đ nh p v n hành luân chuy n c a thiên nhiên và con ng i Vi t B c:ệ ọ ẹ ầ ủ ị ậ ể ủ ườ ệ ắ
Ta v mình có nh ta,ề ớ
Ta v , ta nh nh ng hoa cùng ng iề ớ ữ ườ
R ng xanh hoa chu i đ t iừ ố ỏ ươ
Đèo cao n ng ánh dao gài th t l ngắ ắ ư
Ngày xuân m n tr ng r ngơ ở ắ ừ
Nh ng i đan nón chu t t ng s i giangớ ườ ố ừ ợ
Ve kêu r ng phách đ vàngừ ổ
Nh cô em gái hái măng m t mìnhớ ộ
R ng thu trăng r i hòa bìnhừ ọ
Nh ai ti ng hát ân tình thu chungớ ế ỷ
Thành công c a bài th Vi t B c còn nhi u ph ng di n khác nh : ngôn ng , n iủ ơ ệ ắ ở ề ươ ệ ư ữ ộ
dung, hình t ng nhân v t tr tình... Nh ng có th kh ng đnh ch t dân t c, ch t truy nượ ậ ữ ư ể ẳ ị ấ ộ ấ ề
th ng đm đà đã t o nên s c s ng, s c lay đng lòng ng i cho bài th . Và Vi t B cố ậ ạ ứ ố ứ ộ ườ ơ ệ ắ
cùng v i nh ng bài th khác c a T H u đã kh ng đnh phong cách đc đáo c a ông trongớ ữ ơ ủ ố ữ ẳ ị ộ ủ
su t ch ng đng c m bút c a ng i ngh sĩ cách m ng: t hi n đi tr v v i c đi n,ố ặ ườ ầ ủ ườ ệ ạ ừ ệ ạ ở ề ớ ổ ể
tr v v i nét dân t c và truy n th ng.ở ề ớ ộ ề ố
