Xây dựng hồ chứa nước.
5.2.2.1. Các bước quy hoạch hồ chứa nước.
- Địa điểm xây dựng hồ chứa nước. Thường ở những
thung lũng hoặc những
khe suối có diện tích lấy nước lớn, lòng khe suối
rộng, cửa xây đập hẹp để chứa
được nhiều nước, đập ngắn, tốn ít tiền, công trình an
toàn.
- Các tài liệu cơ bản trong quy hoạch hồ
+ Diện tích thu nước là một trong những tài liệu
chính để tính toán lượng nước
đến hồ, cân bằng nước hồ, lưu lượng qua đập.
+ Tài liệu thủy văn như mưa lũ, hệ số dòng chảy trên
mặt, lượng nước bốc hơi.
+ Các tài liệu về yêu cầu tưới và yêu cầu dùng nước
khác.
- Tính toán cân bằng nước của hồ chứa nước: lượng
nước đến hồ, chủ yếu do
dòng chảy trên mặt, phụ thuộc vào lượng mưa hàng
năm, điều kiện đất đai, địa hình
và độ che phủ thực vật.
- Xây dựng đập ngăn nước và tràn xã lũ: khi xây
dựng phải chọn nơi ngắn nhất
và dễ thi công. Thiết kế đập tràn phải căn cứ vào
lượng lũ trên diện tích thu nước.
5.2.2.2. Quản lý và sử dụng nước hồ để tưới.
- Quản lý công trình.
Sau khi xây dựng xong hồ chứa nước cần xây dựng
ngay quy phạm bảo vệ các
công trình trên hồ như đập ngăn nước, đập tràn, cống
lấy nước.
Đối với đập ngăn nước, thường xuyên kiểm tra mái
thượng lưu, trồng cỏ mái
hạ lưu, đặc biệt lưu ý và sữa chữa kịp thời hiện tượng
thấm nước qua đập tràn, qua
móng đập, thân đập.
Khi có lũ lớn, vượt quá khả năng trữ nước của hồ cần
làm thêm tràn phụ và
đắp “ con chạch” ở đập ngăn nước.
Đối với đập tràn cần kiểm tra thường xuyên, nếu có
hiện tượng sạt lỡ bồi lấp,
phải sữa chữa kịp thời đảm bảo đúng mặt cắt thiết kế.
- Sử dụng nước hồ để tưới.
Muốn xây dựng kế hoạch dùng nước hồ chính xác
cần tiến hành quan sát thu
thập số liệu thực đo, hiệu chỉnh lại các tài liệu sau:
+ Lượng nước đến hồ: chủ yếu do dòng chảy trên mặt
đất. Vì vậy, cần đo
lượng mưa và quan sát lượng dòng chảy trên mặt ở
diện tích thu nước của hồ rồi
hiệu chỉnh lại các tài liệu dùng trong quy hoạch.
+ Lượng nước tiêu hao: chủ yếu do bốc hơi và thẩm
lậu.
Biết được diện tích hồ thì xác định bốc hơi sát với
thực tế.
Lượng nước tiêu hao thẩm lậu của hồ có thể xác định
bằng thí nghiệm trong
phòng về hệ số thấm các loại đất đá đáy hồ, kết hợp
với tài liệu theo dõi về sự thay
đổi mực nước hồ qua từng tháng, khả năng rò rĩ đáy
hồ và thấm ra vùng xung quanh
hồ.
Sau khi hiệu chỉnh các tài liệu kể trên, lập kế hoạch
dùng nước và tính cân
bằng nước hồ qua từng tháng.
Để mở rộng diện tích tưới, nâng cao hiệu quả kinh tế
của hồ chứa cần áp dụng
các biện pháp kỹ thuật đưa nước lên tưới cho những
cây trồng trên sườn đồi, các
khe tưới cao hơn nước hồ.
