BÀI GIẢNG
CHĂM SÓC SỨC KHỎE
NGƯỜI CAO TUỔI
1
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
MỤC LỤC
Bài 1. SỨC KHỎE VÀ TÂM LÝ NGƯỜI CAO TUỔI ......................3
Bài 2. CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP Ở NGƯỜI CAO TUỔI ..............9
Bài 3. CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI CAO TUỔI ............72
Bài 4. MỘT SỐ CHẾ ĐỘ ĂN BỆNH LÝ CỦA NGƯỜI BỆNH LÃO
KHOA ................................................................................................79
Bài 5. LUYỆN TẬP DƯỠNG SINH CHO NGƯỜI CAO TUỔI ....92
Bài 6. THEO DÕI SỨC KHỎE CHO NGƯỜI CAO TUỔI .............95
Bài 7. VẤN ĐỀ AN TOÀN CỦA NGƯỜI CAO TUỔI TRONG ĐỜI
SỐNG HẰNG NGÀY. ....................................................................112
Bài 8. TÁC DỤNG XOA BÓP ĐỐI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI .....118
Bài 9. VỆ SINH THÂN THỂ CHO NGƯỜI CAO TUỔI ...............120
2
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
LỜI NÓI ĐẦU
Bài giảng Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được biên soạn
bám sát mục tiêu, nội dung giáo dục của nhà trường trên cơ sở
chương trình khung đã được phê duyệt. Bài giảng gồm có 15 bài học,
mỗi bài có 2 phần: Mục tiêu học tập và những nội dung chính. Bài
giảng được sử dụng làm tài liệu chính thức cho việc giảng dạy và học
tập trong nhà trường; thời lượng 30 tiết.
Trong quá trình biên soạn, mặc dầu với nhiều cố gắng nhưng
chắc chắn sẽ không tránh khỏi các thiếu sót, chúng tôi mong muốn
nhận được sự đóng góp của quý đồng nghiệp, sinh viên và bạn đọc để
bài giảng được hoàn thiện hơn.
Trân trọng cảm ơn!
Khoa Y Dược
3
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
Bài 1. SỨC KHỎE VÀ TÂM LÝ NGƯỜI CAO TUỔI
MỤC TIÊU
Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng:
1. Trình bày được sức khỏe người già
2. Trình bày được tâm lý người già.
I. KHÁI NIỆM VỀ NGƯỜI GIÀ/ CAO TUỔI
Người 65 tuổi hay cao hơn được gọi là người cao niên hay người
già.
Từ 65 tuổi đến 75 tuổi là già trẻ và 75 tuổi trở lên là già già.
Khi trở về già, con người có những biến chuyển về thể lý và tâm
lý, để thích nghi với sự thay đổi đó, cần có một nếp sống thích hợp.
II. NHỮNG THAY ĐỔI SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI CAO TUỔI
1. Thay đổi về thể chất
Sự thay đổi về diện mạo bề ngoài thì ai cũng thấy như: Da nhăn,
tóc bạc, lưng khòm, đi đứng chậm chạp, nói năng chậm chạp, mắt
mờ, tai lãng, sức yếu v.v… Những sự thay đổi tinh tế mà nếu không
lưu tâm, chúng ta sẽ không nhận ra , và từ đó, đưa đến sự thiếu sót
trong chăm sóc các cụ, nhiều khi đưa tới những hậu quả tai hại cho
sức khỏe về thể chất lẫn tinh thần.
2. Phản ứng chậm
Sau khi nghe câu hỏi, người già cần một khoảng thời gian lâu
hơn để ghi nhận dữ liệu, và thời gian lâu hơn để đưa ra câu trả lời. Do
đó, chúng ta cần nói chậm rãi hơn bình thường, nhìn thẳng vào mắt
các cụ để biết rằng các cụ đang chú ý lắng nghe khi có câu hỏi quan
trọng. Chúng ta cũng cần chờ lâu hơn bình thường để nghe câu trả
lời. Nếu các cụ lãng tai, thì chúng ta cần kiên nhẫn hơn nữa.
4
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
3. Sự đi đứng chậm chập và phản ứng chậm
Khiến các cụ cần nhiều thời gian hơn để chuẩn bị mỗi khi đi ra
ngoài. Do đó, chúng ta cần báo cho các cụ biết trước khi các cụ cần
đi đâu, càng sớm càng tốt để các cụ chuẩn bị, như thay quần áo. Thu
xếp giấy tờ cần thiết. Chúng ta cần để ý đến tâm trạng sốt ruột và bực
bội của mình khi chờ các cụ, để kiên nhẫn hơn và tránh các câu hỏi tế
nhị làm cho các cụ cảm thấy tủi thân và mủi lòng.
4. Thiếu chú ý và hay quên
Thật ra người già không mất đi những hiểu biết và khả năng của
mình, các cụ chỉ chậm chạp hơn trong việc bày tỏ và vận dụng sự
hiểu biết của mình mà thôi, do đó, nhìn bề ngoài chúng ta dễ nghĩ là
các cụ hay quên khi chúng ta chờ một hồi lâu mới được câu trả lời mà
mình muốn nghe. Chúng ta cần để ý đến sự bực bội của mình khi
phải lặp đi lặp lại một điều đã cũ mà chúng ta cho rằng các cụ đã biết
rồi. Chúng ta cần phân biệt sự chậm chạp và hay quên bình thường
của người già với bệnh lẫn gọi là Dementia hay Alzheimer Disease.
Hai bệnh này cần có sự khám nghiệm và điều trị của bác sỹ thần
kinh hoặc bác sỹ tâm thần.
5. Dễ mắc bệnh hơn người trẻ
Do sự già lão và suy nhược cơ thể của các cơ quan trong cơ thể,
và do khả năng miễn nhiễm không còn mạnh mẽ như trước. Những
bệnh như cảm cúm, sưng phổi, rất dễ đưa tới cái chết cho người già
mặc dù người trẻ có thể đương cụ và bình phục một cách dễ dàng.
Những triệu chứng báo động của cơ thể không còn kém nhạy như
trước, do đó người già có thể không cảm thấy là mình đang khát mặc
dù cơ thể đang bị thiếu nước trầm trọng, người già có thể không bị
sốt cao như người trẻ mặc dù đang bị sưng phổi hay nhiễm trùng. Do
đó, người già cần được lưu tâm và quan sát đặc biệt để nhận ra những
thay đổi cho thấy các cụ đang bị bệnh, hầu kịp thời săn sóc và chữa trị.