Bài giảng Động học chất điểm Chương 1: Kiến thức và Bài tập

ươ

ng 1:

Ộ

Ọ

Ể

Đ NG H C Ấ CH T ĐI M

ụ

i. nhi m vệ

ắ

ệ

ể

ượ v H c sinh n m đ ế ệ

ấ ố ủ

ậ ố

ể

ọ ỹ ơ ả c các khái ni m c b n: Ch t đi m, qu ố ạ đ o, h quy chi u, v n t c, t c đô góc, gia t c c a chuy n đ ng.ộ

ể

ượ

ủ

v H c sinh hi u và gi ậ ố ế

ề ươ

ể ề

ề

ặ ộ do tròn đ u; thi

ẳ ế ậ t l p ph

ể

ấ

ả ọ ỹ ể i thích đ c các đ c đi m c a qu ố ủ ạ đ o, v n t c và gia t c c a các chuy n đ ng th ng đ u, ơ ự ổ ẳ th ng bi n đ i đ u, r i t ng ộ trình trong các chuy n đ ng y.

ắ

ượ

ế

ứ ộ

ụ

v H c sinh n m đ

c và bi

t cách áp d ng công th c c ng

ọ ậ ố v n t c.

ộ

ii. n i dung

ọ

ể ộ

ứ

ộ ể

ư

ố ượ

ủ

ư

ấ ể Đ ng h c ch t đi m nghiên c u chuy n đ ng ể ế ng c a nó và

ự

ụ

ủ c a đi m mà ch a xét đ n nguyên nhân gây ra chuy n ế ộ đ ng đó nghĩa là ch a xét đ n kh i l các l c tác d ng lên nó.

ơ ả

ệ

v Các khái ni m c b n:

ỹ ạ

ể

ấ

ộ

1. Chuy n đ ng. Ch t đi m. Qu đ o.

ế

ệ

2. H quy chi u:

ệ ạ ộ ậ

ệ ụ

ạ ộ H to đ : v t làm m c, h tr c to đ .

ồ

ố

Đ ng h , m c th i gian.

ờ vtb

ố s t

ố ộ

3. T c đ trung bình:

ườ

ượ

Trong đó: s là quãng đ

ng đi đ

ể

ộ

ờ t là th i qian chuy n đ ng.

(cid:0)

ậ ố ứ

ờ

4. V n t c t c th i:

(cid:0)

s t

, ∆s và ∆t r t ấ ng n.ắ

(cid:0)

 v t

 a 5. Gia t c:ố

ấ

ắ

, ∆t r t ng n.

(cid:0)

ể ẳ ẳ ộ

ộ ể ế

ạ ộ 1. Chuy n đ ng th ng đ uề

ả ể v Các d ng chuy n đ ng đ n gi n. 2. Chuy n đ ng th ng bi n đ i đ u

ộ ổ ề ể 3. Chuy n đ ng tròn đ uề

ườ ườ ườ ng ng ng

ỹ ạ Qu đ o là đ tròn.

ươ ỹ ạ Qu đ o là đ th ng.ẳ ố ằ Gia t c b ng 0.

ướ

ườ ỹ ạ Qu đ o là đ th ng.ẳ ố Gia t c có ph ng, ộ ớ ề chi u, đ l n không đ i.ổ ng ng tròn, có

ộ ớ

aht

v r

(cid:0) (cid:0) ố Gia t c luôn h vào tâm đ ổ đ l n không đ i. .(cid:0)r 2

ươ

ươ ổ ậ ố ề ằ

ậ ố ế ậ ố ng, V n t c có ph ộ ớ ề chi u, đ l n không đ i.ổ

(cid:0) (cid:0) ng V n t c có ph ộ chi u không đ i, đ ờ ổ ớ l n thay đ i theo th i gian. v ta . v 0

ầ ề V n t c luôn n m ớ ế theo ti p tuy n v i ộ ớ ườ ng tròn, đ l n đ (cid:0) không đ iổ ố ộ T c đ góc không đ i ổ

0v Nhanh d n đ u: a và cùng d u. ấ Ch m d n đ u: a và

ề ầ ậ

trái d u.ấ

ứ ệ ữ

ườ ườ ượ Công th c tính quãng đ ứ ng đi đ c: Công th c tính quãng đ ứ ng đi đ

ta ..

tv . 0

ượ s = v.t (cid:0) (cid:0)

ể ứ ng trình chuy n c: 1 2

ươ Ph đ ng:ộ Công th c liên h gi a ố ộ ố ộ t c đ dài và t c đ góc: v (cid:0) (cid:0).r ệ ữ Công th c liên h gi a chu kì và t c đ góc:

tv .

x 0

ể ng trình chuy n (cid:0) (cid:0)

ươ Ph đ ng:ộ

ta ..

x 0

tv . 0

1 2

ệ ữ (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ố ộ (cid:0).2(cid:0)T (cid:0) ứ Công th c liên h gi a ầ ố chu kì và t n s : 1(cid:0) T

ồ ị ạ ộ ậ Đ th to đ v n ờ ố t c – th i gian: v ồ ị ạ ồ ị ạ Đ th to đ th to ộ ờ đ th i gian: x

ự ơ ự

do.

4. S r i t

ự ơ ự

ụ

ủ

ọ

ự ơ do là s r i ch d

i tác d ng c a tr ng ứ ả ủ

ỉ ướ ỏ

ậ ự ơ ự

S r i t ự ơ ủ ự l c. S r i c acác v t trong đó b qua s c c n c a không khí là s r i t

do.

ầ

ộ

ẳ

ố

ể Chuy n đ ng r i t ươ ề đ u,theo ph

ể ộ ơ ự do là chuy n đ ng nhanh d n ề ừ ứ ng th ng đ ng, chi u t

trên xu ng.

ọ

ặ ấ ở ầ g n m t đ t, m i 8,9

ộ ơ ư

ấ ố

ớ

ạ g (cid:0) T i m t n i trên Trái Đ t và ậ ơ ự v t r i t

do nh nhau v i gia t c: .

ứ ậ ố

Công th c v n t c: v = gt.

s (cid:0)

1 2

ườ

ượ

ứ Công th c tính quãng đ

ng đi đ

ả

ạ

ộ

ể v Các d ng chuy n đ ng đ n gi n:

ậ ố ủ ậ

ỹ ạ

ụ

ạ

ộ

ệ

ế

Hình d ng qu đ o và v n t c c a v t ph thu c vào h quy chi u.

ơ ậ ố

v n t c

ơ ậ ố Vect ố ươ ng đ i và vect t

ổ ệ ố ằ v n t c tuy t đ i b ng t ng vect ơ ậ ố v n t c kéo theo:   v v 2,1 3,1

 v 3,2

(cid:0) (cid:0)

ế

ứ ở ạ ọ

đ i h c và thpt

ế ậ THPT K t lu n

iii. so sánh ki n th c ạ ọ Đ i h c Khái ni mệ

1 và

ạ ể ờ ậ ố V n t c i th i đi m t

 r

 s

 r 1

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) Bán kính vector t   2r 1r t2 là và  Ta có: r 2

 vtb

 s t

 r t

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

(cid:0)

 (cid:0) s ớ i

(cid:0) (cid:0) (cid:0) ứ (cid:0)  s t

ậ ố V n t c là ạ ượ ng đ i l ướ có h ng ư ặ đ c tr ng cho chuy n ể ề s ự ộ đ ng v nhanh ch m ậ và v ề ươ ph ng, chi u.ề → t→ 1 t c ∆t 0 thì Khi cho t2 (cid:0)   r ầ ớ (cid:0) r i gi , và d n t 0 t h n ạ   r s

ậ ố

 rd dt

(cid:0) (cid:0) ờ ố ớ ủ c a và đ i v i t, ta có v n t c  sd ứ t c th i: v dt

ậ ố V n t c ấ ủ c a ch t ạ ể đi m t i ể ộ m t đi m nào đó là ộ m t vector b ng ằ đ o ạ hàm b c ậ ấ nh t theo ờ th i gian ủ c a bán kính vector ấ ủ c a ch t ạ ể i đi m t ể đi m đó .

c h t xây d ng

ự ậ ố ả ể ừ ắ ∆t , k t ạ ờ ượ c đo n ỏ ng ∆s r t nh thì : v

ướ ế ậ Vì v y tr ệ cho hs khái ni m v n t c ờ ờ ứ t c th i: Trong kho ng th i ấ gian r t ng n lúc ở M, xe d i đ ấ ườ đ

s t

ờ

ế

ộ

ượ ọ ậ ố ứ đ c g i là v n t c t c th i ủ ạ c a xe t i M. Nó cho bi ể ạ t i M, xe chuy n đ ng nhanh hay ch m.ậ

ố

ấ

ể

ộ

Gia t cố

ề ố

ừ

ng. T đó đ a

ố

ộ ớ ả Gi i thích: Đ l n gia t c ể ụ ph thu c vào chi u chuy n ạ ậ ộ đ ng, vì v y gia t c là đ i ư ướ ượ ng có h l ệ ra khái ni m vector gia t c.

ủ

ấ

ố ủ Gia t c c a ộ ể chuy n đ ng là ạ ượ ng xác đ i l ươ ằ ị b ng th đ nh ố ữ ộ ế s gi a đ bi n ậ ố ∆v thiên v n t c ờ ả và kho ng th i ế ậ ố gian v n t c bi n thiên ∆t.

ể

ố ủ Gia t c c a ch t đi m ể ộ ạ i m t đi m nào đó là t đ o ạ ằ ộ m t vector b ng ờ ấ ậ hàm b c nh t theo th i ủ ậ ố ấ gian c a v n t c ch t ể ạ ể đi m t i đi m đó, cũng ậ ạ ằ b ng đ o hàm b c 2 ủ ờ theo th i gian c a bán kính vector c a ch t đi m đó

(cid:0) (cid:0) (cid:0)