Bài giảng Cơ học máy: Chương 11 - TS. Phan Tấn Tùng

Trong lĩnh vực cơ học máy, việc truyền chuyển động và mômen xoắn giữa các trục là một yếu tố then chốt quyết định hiệu suất và độ tin cậy của hệ thống. Trong số các cơ cấu truyền động phổ biến, bộ truyền xích nổi bật như một giải pháp hiệu quả, đặc biệt khi cần truyền lực giữa hai trục có khoảng cách tương đối xa. Hoạt động dựa trên nguyên lý ăn khớp, bộ truyền xích mang lại những ưu điểm vượt trội trong nhiều ứng dụng công nghiệp. Tài liệu này sẽ đi sâu vào khái niệm chung, các phân loại chính, cũng như những ưu nhược điểm đặc trưng của bộ truyền xích, đặt nền tảng cho việc thiết kế và ứng dụng chúng trong thực tiễn.

Sinh viên, kỹ sư cơ khí, và kỹ thuật viên chuyên ngành thiết kế, vận hành, bảo trì máy móc và hệ thống truyền động.

Tài liệu trình bày toàn diện về bộ truyền xích, một thành phần thiết yếu trong cơ học máy, có chức năng truyền chuyển động và mômen xoắn giữa hai trục. Nội dung bắt đầu bằng việc định nghĩa cơ bản về bộ truyền xích, nhấn mạnh nguyên lý ăn khớp đặc trưng. Các loại xích được phân loại chi tiết theo kết cấu, bao gồm xích ống, xích ống con lăn và xích răng; theo số dãy xích như xích 1 dãy và nhiều dãy; và theo công dụng như xích truyền động, xích tải, xích kéo. Phần tiếp theo phân tích các ưu điểm nổi bật của bộ truyền xích, chẳng hạn khả năng truyền lực qua khoảng cách xa, không yêu cầu căng xích, không có hiện tượng trượt, khả năng truyền động đa trục và kết cấu nhỏ gọn hơn so với truyền động đai. Tuy nhiên, tài liệu cũng thẳng thắn chỉ ra các nhược điểm như tiếng ồn do va đập (khiến nó phù hợp với vận tốc thấp), tỉ số truyền không ổn định, và sự phức tạp trong chế tạo, lắp ráp, bảo dưỡng. Đặc biệt, xích ống con lăn được xác định là loại được sử dụng rộng rãi nhất. Cuối cùng, tài liệu giới thiệu các thông số hình học quan trọng bao gồm bước xích, số răng đĩa xích, đường kính vòng chia, số mắt xích và khoảng cách trục, những yếu tố then chốt cho việc thiết kế và tính toán. Sự so sánh với truyền động đai cũng được nêu bật, định hướng lựa chọn cơ cấu truyền lực phù hợp dựa trên tốc độ quay của trục.