HỌC VI N PH NỆ Ụ Ữ VIỆT NAM
TẬP BÀI GI ẢNG
NHẬP MÔN TRUY N THÔNG Ề
ĐA PHƯƠNG TIỆN
Ngành đào tạo: Truyền thông đa phương tiện
Trình độ đào tạo: Đạ i học
Chủ b iên: ThS. Lê Th Minh Huy ị ền
Thành viên: TS. Nguyễn Duy Cường
ThS. Trị ịnh Th Thu Nga
Hà N i ộ, 2021
1
MỤC L C Ụ
LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................. 4
CHƯƠNG 1: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ
TỔNG QUAN VỀ TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG TIỆN .............................. 6
1.1. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu của h c phọ ần Nh p môn ậ
Truyền thông đa phương tiện......................................................................... 6
1.1.1. Đối tượng nghiên cứu ...................................................................... 6
1.1.2. Phương pháp nghiên cứu ................................................................. 7
1.1.3. Nội dung và tầm quan trọng của học phần ........................................ 9
1.2. Lịch s ử ra đời và phát triển của truyền thông đa phương tiện .................. 10
1.2.1. Trên thế giới .................................................................................. 10
1.2.2. Tại Việt Nam.................................................................................. 14
1.3. Khái ni m ệ............................................................................................ 15
1.3.1. Truyền thông ................................................................................. 15
1.3.2. Đa phương tiện .............................................................................. 18
1.3.3. Truyền thông đa phương tiện .......................................................... 20
1.4. Vai trò của truyền thông đa phương tiện ................................................ 22
1.4.1. Tạo nên hệ thống thông tin đa dạng, đa lớp, đa chiều ...................... 22
1.4.2. Sự tương tác đa chiều .................................................................... 24
1.4.3.Thay đổi phương thức thu th p và xậ ử lý thông tin c a nhà truyủ ền thông
............................................................................................................... 27
1.4.4. Nâng cao hiệu quả truyền thông ..................................................... 28
1.5. Ứng dụng truyền thông đa phương tiện ................................................. 29
1.5.1. Các cơ quan báo chí - truyền thông ................................................ 29
1.5.2. Các lĩnh vực đời sống xã h iộ .......................................................... 34
CHƯƠNG 2. ĐẶC TRƯNG TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG TIỆN ............. 42
2.1. Các phương tiện chuy n t iể ả ................................................................... 42
2.1.1. Văn bản (text) ................................................................................ 42
2.1.2. Hình ảnh tĩnh (still image) ............................................................. 44
2.1.3. Hình ảnh động (animation) ............................................................ 45
2.1.4. Đồ họa (Infographic) ..................................................................... 48
2.1.5. Âm thanh (Audio) .......................................................................... 53
2.1.6. Video............................................................................................. 54
2
2.1.7. Các chương trình tương tác (interactive program) .......................... 58
2.2. Thông tin tức thời và phi định kỳ .......................................................... 58
2.3. Khả năng tương tác cao ........................................................................ 61
2.4. Tính toàn cầu ....................................................................................... 63
2.5. Tính cá th ể hóa..................................................................................... 65
CHƯƠNG 3: BÁO CHÍ ĐA PHƯƠNG TIỆN.................................................. 68
3.1. T ng quan vổ ề báo chí đa phương tiện .................................................... 68
3.1.1. Khái niệm báo chí đa phương tiện .................................................. 68
3.1.2. S khác biự ệt giữa báo chí đa phương tiện và m t s i hình báo chí ộ ố loạ
truyền thống............................................................................................ 70
3.2. Đặc điểm của báo chí đa phương tiện .................................................... 73
3.2.1. Thông tin đa diện, đa chiều và sử d ng các yụ ếu tố đa phương tiện
trong mỗi tác phẩm. ................................................................................ 73
3.2.2. Khả năng chuyển t i thông tin nhanh chóng, t c th iả ứ ờ ...................... 74
3.2.3. Công chúng dễ dàng phản h m c a mình vồi quan điể ủ ới bài báo, tòa
soạn m t cách nhanh chóngộ..................................................................... 75
3.3. Quy trình sáng t o tác phạ ẩm báo chí đa phương tiện .............................. 76
3.3.1.Nghiên cứu nhu cầu của công chúng ............................................... 77
3.3.2. Xác định đề tài, chủ đề ................................................................... 78
3.3.3. Thu th p và xậ ử lý thông tin, tư liệu ................................................. 79
3.3.4. L p dàn bàiậ ................................................................................... 83
3.3.5. Thể hiện tác phẩm báo chí đa phương tiện ...................................... 83
3.3.6. Theo dõi, tiếp nh n và xậ ử lý ph n h iả ồ ............................................. 85
3.4. Những yêu cầu đối với nhà báo đa phương tiện trong thời đại số ............ 86
3.4.1. V ềphẩm ch t cá nhânấ .................................................................... 87
3.4.2. V kề ỹ năng nghề nghiệp ................................................................. 90
3.4.3. Các yêu cầu khác ........................................................................... 91
CHƯƠNG 4. MỘT S ỐPHẦN MỀM CÔNG NGHỆ ĐA PHƯƠNG TIỆN ....... 93
4.1. Khái quát chung phần m m công nghề ệ đa phương tiện........................... 93
4.1.1. M t sộ ố khái niệm cơ bản ................................................................ 93
4.1.2. Ứng d ng c a ph n mụ ủ ầ ềm công nghệ đa phương tiện trong ho ng ạt độ
báo chí truyền thông................................................................................ 95
4.2. Gi i thiớ ệu các ph n mầ ềm thông dụng để sản xuất sản phẩm truyền t hông
đa phương tiện mang tính chuyên nghiệp ..................................................... 97
3
4.2.1. B Adobeộ....................................................................................... 97
4.2.2. Autodesk Maya ............................................................................ 107
4.2.3. Autodesk MotionBuilder............................................................... 108
4.3. M t s ộ ố phần mềm trực tuy n h s n xu t s n ph m truyế ỗ trợ ả ấ ả ẩ ền thông đa
phương tiện .............................................................................................. 109
4.3.1. PowToon ..................................................................................... 109
4.3.2. Piktochart ................................................................................... 110
4.3.3. VideoScribe ................................................................................. 112
4.3.4. GoAnimate .................................................................................. 113
4.3.5. Biteable ....................................................................................... 114
4.3.6. Renderforest ................................................................................ 115
4.3.7. Canva.......................................................................................... 116
4.3.8. M t sộ ố các apps sử dụng trên thiết bị di động ............................... 117
CHƯƠNG 5: XU THẾ PHÁT TRIỂN CỦA TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG
TIỆN TRONG THỜI ĐẠI SỐ....................................................................... 122
5.1. Truyền thông xã h i (Social Media) ộ.................................................... 122
5.1.1. Khái niệm .................................................................................... 122
5.1.2. Ưu điểm và hạn chế của truyền thông xã h iộ ................................. 126
5.1.3. Những lưu ý khi truyền thông xã h iộ ............................................. 131
5.1.4. M t sộ ố mạng xã hội phổ biến hiện nay .......................................... 132
5.2. Truyền thông trên thiết b di dị ộng ....................................................... 142
5.2.1. Khái ni mệ .................................................................................... 142
5.2.2. Ưu điểm và hạn chế truyền thông trên thiết b di dị ộng ................... 144
5.2.3. Lưu ý khi truyền thông trên thiết b ị di động................................... 146
5.3. Truyền thông trên website .................................................................. 147
5.3.1. Khái ni mệ .................................................................................... 147
5.3.2. Ưu điểm và hạn ch truyế ền thông trên website .............................. 149
5.3.3. Những lưu ý khi truyền thông trên website .................................... 152
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................. 155
4
LỜI NÓI ĐẦU
Cuộc các mạng công nghi p l n thệ ầ ứ 4 đã tác độ ới đờng mạnh mẽ t i sống - xã
hội c a toàn nhân lo c bi i di n m o c c báo chí - ủ ại, đặ ệt đã làm thay đổ ệ ạ ủa lĩnh vự
truy n thông. Các công ty, doanh nghi p, các t ề ệ ổ chức, cá nhân, các cơ quan báo chí -
truy y m ng d ng công nghền thông đã và đang đẩ ạnh ứ ụ ệ để thay đổi phương thức
quảng bá hình ảnh thương hiệu, chuy n t i n i dung thông tin nh m m r ng phể ả ộ ằ ở ộ ạm
vi, đối tượng công chúng tác động. Điều đáng nói là sự thay đổ phương thứ i về c tác
động t i công chúng b ng các y u t ớ ằ ế ố đa phương tiệ năng n, giúp công chúng có khả
tiế ộ ếp nhận thông tin m t cách trực quan, u và thuyđa chiề t phục cao.
Năm 1997, Việt Nam chính th c k t n Internet và m ra m t th i k m - ứ ế ối ở ộ ờ ỳ ới
thời k h i nh p không kho ng cách. c truyỳ ộ ậ ả Cũng từ đây, phương thứ ền thông đa
phương tiện đã chính thức bắt đầu và đến nay, truyền thông đa phương tiện đang là
một trong nh ng c ữ lĩnh vự hoạt động truyền thông hiệu qu t. ả nhấ
N m bắ ắt được xu th ế đó, các trường Đạ ọc đào tại h o v Báo chí - truy n thông ề ề
đã và đang đẩ ạnh đào tạ ền thông đa phương tiện, trong đóy m o ngành Truy , h ọc
phần “ ậNh p môn truyền thông đa phương tiệ ” có ý nghĩa đặn c biệt trong việc cung
cấp cho sinh viên n n t ng lý lu n v Truy n; tề ả ận cơ bả ề ền thông đa phương tiệ ừ đó,
sinh viên có cơ sở tiế ọ ầ ỹ ậ ếp cận các h c ph n chuyên môn, nghiệp vụ và k thu t ti p
theo thu ộc chương trình đào tạo.
V c cung c ng các ki n th c lý lu n, n n tới mụ đích ấp hệ thố ế ứ ậ ề ảng v truyề ền
thông đa phương tiện m t cách khoa hộ ọc, đồng th i gi i thi u m t s ờ ớ ệ ộ ố ứng d ng/phụ ần
mềm công ngh thông tin h u hiệ ữ ệu được s d ng ph ử ụ ổ biến trong ngành truy n thông ề
đa phương tiện, H c vi n Ph n ọ ệ ụ ữ Việt Nam đã tổ chức biên soạn T p bài gi ng Nhậ ả ập
môn truyền thông đa phương tiện. Đây là tài liệu chính thức được gi ng viên và sinh ả
viên nghiên c u gi ng d y và h c t N i dung c a t p bài gi c khái quát ứ ả ạ ọ ập. ộ ủ ậ ảng đượ
khoa h c cùng v i các ví d ọ ớ ụ thực ti n s giúp sinh viên ti p nh n ki n th c h c phễ ẽ ế ậ ế ứ ọ ần
một cách dễ hiểu, dễ nhớ và dễ ứng dụng.
T p bài gi ng c c u trúc thành ậ ả đượ ấ 5 chương:
Chương 1: T ng quan v truyổ ề ền thông đa phương tiện do Ths. Trịnh Thị Thu
Nga biên so n. ạ
Chương 2: Đặc trưng truyền thông đa phương tiện do Ths. Lê Th Minh Huy n ị ề
biên so n. ạ
Chương 3: Báo chí đa phương tiện do Ths. Lê Thị Minh Huyền biên soạn.
