́

ƯỚ

̣

BÀI  I Ề Ề Ơ Ả Ấ Ữ NH NG V N Đ  C  B N V     ̀ C VA  PHA P LUÂT NHÀ N

1

Ồ

Ộ

Ơ BÀI G M CÁC N I DUNG C   B N SAU:

̀ ̀

Ả ́

̃ ư ̀ ơ ̉ ng vâ n đê  c  ban vê  Nha

c

ả

ươ ̣ ̉ ̉ c

́ ̀ ̀ ̃ ̀ ́ ư ơ ̉ ng vâ n đê  c  ban vê  Pha p

́ ồ ố ̣

2

́ ̉ ̉ ̣

́ ́ ́ ̣ ̉ ̣ ̀ Phâ n I­ Nh ćươ n ồ ố ướ • Ngu n g c Nhà n ướ ấ c • B n ch t Nhà n ̀ • Đăc điêm cua nha  n ́ Phâ n II­ Nh luâṭ • Ngu n g c Pha p luât • Ban châ t cua pha p luât • Thuôc ti nh cua pha p luât

Nhà n

cướ

ộ

ộ

ằ

ữ ổ ứ Là m t trong nh ng t  ch c  ể ả ượ ế c hình thành đ  gi i quy t  ữ ợ i ích gi a  i ích trong

đ xung đ t, cân b ng l ợ các cá nhân,nhóm l xã h i.ộ

3

ướ

Nhà n

c hình thành

ượ c đã đ ư ế nh  th  nào?

4

Ố Ủ

Ồ

ƯỚ

1. NGU N G C C A NHÀ N

C

ể

ướ

c.  ướ

ủ

ộ ố 1.1­ M t s  quan đi m phi Mác­xit  ồ ố ủ ề v  ngu n g c c a nhà n ồ ố ủ c theo  1.2­ Ngu n g c c a nhà n ủ ể quan đi m c a ch  nghĩa Mác­ Lê  nin

5

ể

ộ ố 1.1M t s  quan đi m phi Mác xít  ồ ố ủ ề v  Ngu n g c c a NN.

ầ ọ ế 1.1.1 Thuy t Th n h c ưở ế ng 1.1.2 Thuy t Gia tr ế ợ ồ 1.1.3 Thuy t H p đ ng

6

ầ ọ ế 1.1.1 Thuy t Th n h c

ờ ừ ấ ớ

• Ra đ i t • Th

ườ ủ ậ ng đ c ghi nh n trong giáo lý c a

r t s m; ượ các tôn giáo;

• N i dung: Nhà n

ướ

ế ạ

7

ầ ộ c là do th n linh,  ử ồ ạ ượ i vĩnh c u,  ng đ  t o ra; NN t n t th ử ướ ề ự ế ấ c là vĩnh c u  b t bi n. Quy n l c nhà n ấ ế ề ự ự ụ và s  ph c tùng quy n l c là t t y u;

ế

ưở

1.1.2 Thuy t Gia tr

ng

ế

ướ

ộ

ộ

ể ả • Nhà  n c  là  k t  qu   phát  tri n  ủ ứ ổ ứ c a gia đình, là hình th c t  ch c  ố ủ ự t   nhiên  c a  cu c  s ng  con  i.ườ ng • Nhà n

ấ ườ

ọ c có trong m i xã h i và  ướ ề ả c v  b n ch t  ề ủ i

8

ướ ề ự quy n l c Nhà n ư ố cũng gi ng nh  quy n c a ng ưở gia tr

ng.

ế ợ ồ

1.1.3 Thuy t H p đ ng

• Ra  đ i  kho ng  th   k   16,17

ế ỷ ả ở ướ các  n c

ờ Tây âu.

ề ự nhiên.

• Trên c  s  thuy t v  Quy n t • Đ i  bi u  tiêu  bi u  là:  John  Loke  (1632­ 1704)  SL.Montesquieu  (1689  ­  1775);  Jean  Jacques Roussau (1712­1778)

9

ạ ơ ở ể ế ề ể

ế ợ ồ

1.1.3 Thuy t H p đ ng

ộ

ế ợ ồ c  đ

ạ ộ c  ườ ố i  s ng  trong  tr ng

ệ ợ ủ ả i  ích  c a

ề

ế

ộ ề ữ ượ  đ ị ạ nhiên b  vi ph m thì kh

ủ c vai trò c a mình,  ế ướ c  ề ậ ổ t đ

10

ệ ự ế ơ ả ủ • N i dung c  b n c a Thuy t H p đ ng: ế ướ ượ ủ ẩ ả +  NN  là  s n  ph m  c a  m t  kh   ế ữ ữ ký  k t  gi a  nh ng  ng ự thái t  nhiên không có NN ụ ụ ả +  NN  ph i  ph c  v   và  b o  v   l Nhân dân ủ + Ch  quy n NN thu c v  ND + N u NN không gi ề ự các quy n t ẽ ấ s  m t hi u l c. Nhân dân có quy n l ế ướ NN và ký k t kh ớ c m i

?

ữ

ị • Nh ng giá tr  mà m i h c  ạ

ỗ ọ ộ i cho xã h i là

ế thuy t đem l gì?

ư

ể

ế • M i h c thuy t có  u đi m và

ỗ ọ ế ạ h n ch  gì?

11

Ồ

1.2. NGU N G C C A NHÀ  Ủ ƯỚ

N

Ố Ủ C THEO QUAN ĐI M C A

Ủ

Ề Ấ Ề Ơ Ả Ố Ồ

ừ ả

Ể CH  NGHĨA MÁC HAI  V N  Đ   C   B N  V   NGU N  G C  NN: - M T LÀỘ

: NN là l c l ệ ấ ỉ

ộ ể ộ ế

ự ượ  xã  ng n y sinh t ộ h i  và  ch   xu t  hi n  khi  xã  h i  đã  phát  tri n đ n m t trình đ  nh t đ nh. ộ ộ ấ ị ị ạ ử

ấ ồ ộ

ứ ế ấ

- HAI LÀ: NN là m t ph m trù l ch s , xu t  ệ hi n m t cách khách quan, NN không t n  ạ i vĩnh c u và không b t bi n. t

12

ư ậ

ạ

ộ Nh  v y: Xã h i đã có giai đo n

không có Nhà n

c. ướ

i đã t

ườ ư ế

ồ ạ

̃

̣ ̣ ̉

ả ổ ứ  Con ng  ch c và qu n  ậ ự ể lý nh  th  nào đ  duy trì tr t t i  cho các cá nhân cùng t n t trong xa  hôi công san nguyên  thuy?̉

13

Ủ Ổ 1.2.1 NH NG Đ C ĐI M C A T   CH C TH  T C B  L C TRONG  XÃ

Ể Ặ Ữ Ị Ộ Ộ Ạ Ứ Ả Ộ Ộ ị ộ ồ ạ ự

H I C NG S N NGUYÊN THU ế ộ ở ữ ẩ

ề ư ệ ả ấ ả

Ỷ i d a trên ch  đ  s  h u   li u s n xu t và s n ph m lao

• Th  t c t n t chung v  t đ ng.ộ

ớ

ị ộ ắ ố ơ ở ầ

ế ộ ẫ ệ ề

ộ ấ ự

• Các thành viên trong Th  t c g n bó v i  ế nhau trên c  s  huy t th ng. Lúc đ u là  ế ộ ụ ệ ch  đ  m u h  v  sau là ch  đ  ph  h . • Có s  phân công lao đ ng mang tính ch t t

• Qu n lý xã h i b ng Quy n l c xã h i và

14

ề ự ộ ự nhiên. ả

ộ ằ ộ ạ Qui ph m xã h i

Ự

Ứ Ờ Ủ

N Ị Ủ Ổ 1.2.2 S  TAN RàC A T  CH C TH   Ự Ộ Ộ Ạ T C B  L C VÀ S  RA Đ I C A NHÀ  CƯỚ

ả

ng s n xu t

ể

ả

Hai nguyên nhân: Ø Nguyên nhân Kinh tế: Do l c l ự ượ ộ ấ

ế ộ ư

ộ

ệ

ẩ

ẫ

ấ ấ phát tri n =>năng su t lao đ ng tăng=>s n  ư ừ ph m lao đ ng d  th a=>xu t hi n ch  đ  t ữ h u=> phân hoá giàu nghèo=>hình thành các giai  ể ợ ấ i ích khác nhau và mâu thu n không th   c p có l ề đi u hoà.

ự

ộ ở

ch c m i có kh  năng

ể ủ ứ ạ ơ ớ ộ

ả ợ

i ích

ả ng d n nh ng h at đ ng vì l ồ

ẫ ể ộ

ủ

Ø Nguyên nhân Xã h iộ : Do s  phát tri n c a kinh  ệ ế t =>quan h  xã h i tr  nên ph c t p h n=>xã  ộ ổ ứ ỏ ộ h i đòi h i ph i có m t t ọ ữ ướ ậ ợ t p h p, h chung c a toàn th  c ng đ ng.

15

Ầ

Ộ

C ƯỢ HAI NGUYÊN NHÂN TRÊN Đ Ệ THÊ HI N QUA 3 L N PHÂN CÔNG  Ộ LAO Đ NG XàH I

ỏ ồ

• L n 1: Chăn nuôi tách kh i tr ng

ủ

ỏ

ầ tr tọ ầ

• L n 2: Th  công tách kh i nông

ầ

ươ

nghi pệ • L n 3: Th

ờ ệ ng nghi p ra đ i

16

ỏ ồ

ầ ế

ẩ

ả

L n 1: Chăn nuôi tách kh i tr ng  tr tọ ả • K t qu : ộ ấ Ø Năng  su t  lao  đ ng  tăng=>s n  ph m

ẩ

ư ừ d  th a ả ừ

ạ ả ị

ế ộ

ộ

ộ

ư Ø Kh   năng  chi m  đo t  s n  ph m  d   ị ộ th a=>n i  b   th   t c  b   phân  hoá  thành quí t c và bình dân

ấ

ệ

ầ

lao

ề ứ ệ

ộ

ấ

Ø Xu t  hi n  nhu  c u  v   s c  . đ ng=>hình thành giai c p nô l

17

ầ

ủ

ệ

ấ ụ ượ ả ả

ỏ L n 2: Th  công tách kh i nông nghi p • Năng su t lao đ ng tăng cao. Ø Công  c   lao  đ ng  đ

ộ ộ ệ

ế c  c i  ti n=>  s n  ạ ẩ ph m  nông  nghi p  đa  d ng  và  phong  phú  h n.ơ

ủ ượ ủ Ø Vai trò c a th  công đ ề c nâng cao=> ngh

ủ ỏ ệ th  công tách kh i nông nghi p.

ầ ộ

ế

ộ ố ượ ứ ệ

Ø Nhu c u v  s c lao đ ng ngày càng tăng=>  ứ ể ng th c đ     tăng=>

ẫ ề ứ ở ươ chi n tranh tr  thành m t ph ầ ng Nô l đáp  ng nhu  c u=>S  l ắ Mâu thu n XH ngày càng gay g t.  18

ầ

ươ

L n 3: Th

ờ ệ ng nghi p ra đ i

Ø N n sx hàng hoá ra đ i=> nhu c u trao

ờ ầ

ề ổ

ề

ế ộ ầ

ậ

ộ ố ủ ả  và t p trung c a c i vào m t s   ủ ự ầ ấ ru ng đ t. ụ i giàu có=> S  b n cùng hoá c a

19

đ i hàng hoá. ươ ờ ấ Ø Giai c p th ng nhân ra đ i. ệ ủ ồ ự ấ Ø S  xu t hi n c a đ ng ti n. ố ặ ạ Ø N n cho vay n ng lãi và ch  đ  c m c   ộ ự Ø S  tích t ườ ít ng đám đông dân nghèo.

Ế

Ầ

Ả

Ả

K T QU  SAU C  3 L N PHÂN  CÔNG LAO Đ NGỘ ấ ỏ

ư

ệ

ấ

ẫ

ữ ư ị

ầ ộ

ố

ệ

ế

Ø XH thoát kh i đói nghèo nh ng xu t hi n mâu  ớ thu n gi a các t ng l p, giai c p trong XH. ị Ø Dân c  b  xáo tr n=>Quan h  huy t th ng b

phá v .ỡ

ệ

ể

ượ

ấ

ự

ề Ø S  thay đ i ngh  nghi p, chuy n nh

ng đ t

ổ đai, tài s nả .

Ị Ộ Ị

Ỡ

TH  T C B  PHÁ V

20

ƯỚ

NHÀ N ự ế ừ ự

C HÌNH THÀNH ế ộ ủ  s  tan rã c a ch  đ

Ø Tr c ti p t

ộ c ng s n nguyên th y. ụ

Ø Có nhi m v  làm d u b t s  xung  ự

ủ ị ớ ự ộ ấ

ữ

ộ ằ

ả ệ đ t và gi n m trong vòng tr t t

cho s  xung đ t  y  ậ ự .

21

Ả

ƯỚ

Ấ 2. B N CH T NHÀ N

C

ả

ữ ấ

ệ

ả

ủ

ặ

ậ 2.1 Gi i thích thu t ng  Nhà n 2.2 Khái ni m b n ch t nhà n ư 2.3 Các đ c tr ng c a nhà n

ướ c ướ c ướ c

22

ả

ữ

2.1 Gi

ậ i thích thu t ng  Nhà n

ướ c

ộ

c theo nghĩa r ng: là m t

ộ ị ượ ạ

c t o

ế ố

• Nhà n ộ c ng đ ng chính tr , đ :  thành b i các y u t

ướ ồ ở Ø Lãnh thổ Ø dân cư   Ø chính quy nề

23

CHÍNH QUY NỀ

Ø Là Nhà n

ướ ổ ứ c theo nghĩa h p – là t

ấ ộ

ẹ ộ ệ ớ ộ

ố ố ộ ậ ỉ ệ

ứ

ấ ề ả ỏ i  cho  câu  h i:  NHÀ  N

ƯỚ Ữ

ch c  ặ ủ c a  m t  giai  c p  ho c  m t  liên  minh  giai  ấ c p  trong  m i  quan  h   v i  b   ph n  còn  ạ ủ i  c a  xã  h i.  M i  quan  h   Ch   huy  –  l ụ Ph c tùng.  ộ ả ờ ướ c,  tr   l Ổ Ụ Ụ Ấ

Ø là  n i  dung  nghiên  c u  v   b n  ch t  nhà  C  n Ắ Ứ DO  AI  T   CH C  RA?  AI  N M  GI ?  PH C V  CHO GIAI C P NÀO? 24

ệ

ả

ấ

2.2 Khái ni m b n ch t nhà n

ướ c

ệ

ấ

ệ

ả

ướ ả c 2.2.1 Khái ni m b n ch t nhà n ấ 2.2.2 N i dung khái ni m b n ch t  nhà n

ộ cướ

25

ộ

ấ

ả

2.2.2 N i dung khái ni m b n ch t

ệ cướ

nhà n

ướ c ướ c

ệ ữ

ố

ấ

ấ ủ Ø Tính giai c p c a nhà n ộ ủ Ø Tính xã h i c a nhà n Ø M i quan h  gi a tính giai c p và

ộ ủ tính xã h i c a nhà n

ướ c

26

ấ ủ

Tính giai c p c a nhà n

ướ c

ể ủ ủ

ướ

Quan đi m c a ch  nghiã Mác­Lênin cho  r ng:ằ ể ẩ ả c là s n ph m và bi u  “ Nhà n ẫ ữ ệ ủ hi n c a nh ng mâu thu n giai  ượ ể ề ấ c p không th  đi u hòa đ

c”

27

ấ ủ

Tính giai c p c a nhà n

ướ c

ưỡ

ộ ộ c là m t b  máy c ủ

ướ ế Ø Nhà n ng ch   ấ ệ ằ ặ t n m trong tay c a giai c p  đ c bi ề ầ c m quy n.

ụ ắ

ấ ể ự ấ

t l p

Ø  Là công c  s c bén nh t đ  th c  ế ậ ị ệ ự ố hi n s  th ng tr  giai c p, thi ộ ậ ự  xã h i trên 3 lĩnh  và duy trì tr t t ị ư ưở ế ự v c: Kinh t  t , chính tr , t

ng.

28

c trong lĩnh

ướ ế

ố

ấ ủ Tính giai c p c a nhà n ự v c kinh t Ế Ề Ự (QUY N L C KINH T ) ấ ướ c giai c p th ng

• Thông qua nhà n

tr :ị

Ø xác l p và b o v  ch  đ  s  h u đ i

ư ệ ả

ủ ế

ấ

ả ệ ế ộ ở ữ ố  li u s n xu t ch  y u trong

ậ ớ v i các t xã h i.ộ

ế ệ ố

ậ ơ ấ Ø Xác l p c  c u kinh t

, h  th ng kinh

t

.ế

29

ố

ệ

ệ

ế Ø Xác l p h  th ng thu . Ø T  ch c và th c hi n vi c phân ph i

ệ ố ự ộ

ậ ổ ứ ẩ ả s n ph m xã h i.

ấ ủ

ướ

ự

Tính giai c p c a nhà n

c trong lĩnh v c

Ề Ự

chính trị Ị (QUY N L C CHÍNH TR )

ứ ủ ấ

ộ ủ ừ “Trong m t nghĩa riêng c a t , QLCT  ộ ổ ạ ự   ch c  c a  m t  giai  là  b o  l c  có  t ể ấ ấ c p  đ   tr n  áp  giai  c p  khác” .  (Ăng  Ghen)

30

c trong lĩnh

ướ ạ ự Ø B o l c có t

ị ổ ứ ể ấ c –   ch c ra đ  tr n áp

ề ấ

ấ

ậ ự ấ ủ  theo ý chí c a giai c p t l p tr t t

ấ ủ ướ Tính giai c p c a nhà n ị ự v c chính tr Ề Ự Ị (QUY N L C CHÍNH TR ) ổ ứ ấ  ch c  y chính là Nhà n ố ấ do giai c p th ng tr  t ấ ố ị các giai c p đ i đ ch.  ị ố ắ ế ậ Ø Giai c p th ng tr  thi t l p và n m quy n  ữ ướ ộ ể ki m soát b  máy nhà n c và nh ng công  ộ ả ư ụ ạ ự ậ c  b o l c v t ch t nh : Quân đ i, c nh  sát, tòa án. ế ậ ị

Ø Thi ố

31

ấ ố th ng tr ; đàn áp giai c p đ i kháng.

ấ ủ

ướ

Tính giai c p c a nhà n

c trong lĩnh

Ề Ự Ư ƯỞ ấ

ố

ư ưở  t  t Ø Áp đ t h  t

ng c a giai c p th ng tr  đ i v i

ặ ệ ư ưở  t ộ ạ

NG) ị ố ớ ấ ự

ệ ủ

ộ

v cự ng (QUY N L C T  T ủ ự ụ toàn xã h i t o ra s  ph c tùng có tính ch t t ấ nguy n c a các giai c p trong xã h i.

ể

ệ ụ ể Ø Bi u hi n c  th : ướ ắ

ươ

ệ

ạ

­ Nhà n

c n m các ph

ng ti n thông tin đ i

chúng

ố ậ

ng đ i l p

ấ ể

ệ ư ưở  t ấ ả

ệ

ạ ộ

ề

­ Tr n áp các h  t ­ Ki m soát vi c xu t b n ­ Đào t o đ i ngũ làm công tác tuyên truy n

32

ộ ủ Tính xã h i c a nhà n

ướ c

ừ

ộ  2 góc đ :

n

Xét t ừ Ø T  nguyên nhân hình thành nhà  cướ ừ

ợ

Ø T  ý chí và l

i ích

33

ữ

cướ ầ ả ả ệ ợ

ữ  nhà n ướ c là nhu c u gi ệ

ậ ộ ịệ c

ủ ệ

ấ ế ấ ả ữ i quy t t

ộ ề

ự ướ ấ ệ

ấ ỏ ư

34

ế

ả ả ệ ườ

ừ T  nguyên nhân hình thành ộ M t trong nh ng nguyên nhân hình  ế thành Nhà n i quy t  i ích  nh ng công vi c chung, b o v  l chung c a toàn xã h i. Vì v y, ngoài v ứ th c hi n các ch c năng giai c p, nhà  ả ả c còn ph i gi t c  nh ng  n ự ả v n đ  khác n y sinh trong xã h i, th c  ứ ư ộ hi n ch c năng xã h i, nh : ổ ứ ả Ø  T  ch c s n xu t;  ứ Ø Chăm sóc s c kh e dân c ;  ệ Ø Gi i quy t vi c làm; Ø  B o v  môi tr

ng…,

ạ

ợ i ích ỉ ồ ộ

ủ

ừ T  ý chí và l ộ i  ý  chí  Ø Trong  xã  h i  không  ch   t n  t ậ ợ ợ i ích b  ph n mà còn  i ích riêng, l ợ i ích chung c a  toàn  i ý chí chung, l

riêng,l ồ ạ t n t xã h i.ộ

ự ữ

ữ ẫ ự Ø Ngoài s  mâu thu n, s  phân chia gi a các  ợ i ích, gi a chúng v n

ấ ự ố ẫ giai c p, các nhóm l có s  th ng nh t.

ộ ổ ứ

ấ

ủ ấ ướ ủ ả ợ

ỉ c không ch  là m t t  ch c  ị ố i ích c a giai c p th ng tr  mà còn  ấ i ích c a các giai c p, nhóm  35

ậ Vì v y, Nhà n ả ệ ợ b o v  l ả ả ph i đ m b o l ợ i ích khác. l

ố

M i quan h  gi a tính giai c p và

ướ c

ặ ủ ệ ấ

ệ ữ ấ ướ ộ ủ c tính xã h i c a nhà n ộ ủ Ø Tính giai c p và tính xã h i c a nhà n ố ấ ẫ th  hi n s  mâu thu n và th ng nh t  ả gi a 2 m t c a khái ni m b n ch t nhà  n

Ø M c đ  đ m nh t c a 2 y u t

ạ ủ ế ố này trong

ướ ấ ể ệ ự ữ c.ướ ứ ộ ậ ỗ

ỉ ệ ạ ừ c và trong t ng giai đo n  ị ự  ngh ch

ớ m i nhà n ể phát tri n có s  khác nhau và t  l v i nhau.

ể nào

ệ ấ ộ ế ố c.

ệ ố Ø Không th  tuy t đ i hóa m t y u t ướ ả trong khái ni m b n ch t nhà n 36

Tóm l

iạ

ệ

ề

ộ

n

c là m t t

Có th  đ a ra m t khái ni m v  nhà  ướ Nhà n

ụ ưỡ

ệ

ứ

ự ệ

ệ ằ

ụ

ả ả ệ ị ộ

ị

ấ ậ ự

ể ư ư c nh  sau: ệ ướ ộ ổ ứ ặ t   ch c đ c bi ề ự ủ ị ộ ộ c a quy n l c chính tr , m t b  máy  ế ng ch  và  chuyên làm nhi m v  c ặ th c hi n các ch c năng qu n lý đ c  ị ủ t nh m m c đích b o v  đ a v  c a  bi giai c p th ng tr  trong xã h i và duy trì  tr t t

ố ộ  xã h i.

37

Ủ

3. CÁC Đ C TR NG C A

ộ c thi

ỏ ướ ệ

Ư CƯỚ ề ự t l p quy n l c công c ng  ướ c) tách kh i  ộ

Ø Nhà n

ự ư c qu n lý dân c  theo s  phân

ủ

Ø Nhà n Ø Nhà n

ố ậ ả ề c có ch  quy n qu c gia. c ban hành pháp lu t và qu n lý

ậ

xã h i b ng pháp lu t. ả c thu các kho n thu  d i d ng ế ướ ạ 38

Ø Nhà n ắ

Ặ NHÀ N ế ậ Ø Nhà n ặ ề ự đ c bi t(quy n l c nhà n ặ ố ớ ộ xã h i và áp đ t đ i v i toàn xã h i. ả ướ chia lãnh th .ổ ướ ướ ộ ằ ướ ộ b t bu c.

Ữ

Ề Ơ Ả Ậ

Ề

Phâ n 2̀ Ấ NH NG V N Đ  C  B N  V  PHÁP LU T

39

Ồ

Ố Ủ

1­ NGU N G C C A PHÁP  LU TẬ

Ệ Ấ

Ứ

40

1.1­ NGUYÊN NHÂN LÀM XU T HI N          PHÁP LU T. Ậ   1.2­ CÁCH TH C HÌNH THÀNH PHÁP       LU T.Ậ

Ậ

Ệ

1.1­ NGUYÊN NHÂN LÀM XU T Ấ HI N PHÁP LU T

• Nh ng nguyên nhân làm xu t hi n Nhà

ệ ấ

ữ ấ c cũng là nh ng nguyên nhân làm xu t

ữ ướ ệ ậ n hi n pháp lu t:

+ Nguyên nhân kinh t .ế

41

+ Nguyên nhân xã h i.ộ

Ứ

1.2­CÁCH TH C HÌNH THÀNH  PHÁP LU TẬ

ượ ế ừ c k  th a các qui ph m xã h i đã

ộ ướ ự c l a

ạ i trong XHCSNT: Nhà n ộ

ạ ệ ớ

ể c ban hành các qui ph m PL đ

• PL đ ồ ạ t n t ọ ch n các Qui ph m XH có n i dung phù  ợ ớ ề h p v i đi u ki n XH m i và nâng chúng  lên thành PL. ướ ỉ

• Nhà n ề

ạ ớ ệ

ự ệ ữ

42

đi u ch nh các quan h  XH m i hình  thành và d  li u cho nh ng qhxh trong  ươ t nglai.

Ấ

Ả

Ậ

Ủ 2­ B N CH T C A PHÁP LU T

ậ ấ ủ

ộ ậ ướ ế

ấ

ướ

ề ự ợ ị

ủ

ể ệ ượ

ơ ề

ượ ả

43

ự 2.1.1 Tính giai c p c a pháp lu t: ủ ả Ø N i dung c a pháp lu t tr c h t ph n  ờ ắ ố ủ ị ánh ý chí c a giai c p th ng tr . Nh  n m  ấ c, giai c p  trong tay quy n l c Nhà n ủ ố th ng tr  đã h p pháp hóa ý chí c a giai  ướ ấ c p mình thành ý chí c a Nhà n c. Ý chí  ả c th  hi n trong các văn b n pháp  đó đ ẩ ướ ậ c có th m quy n  lu t do c  quan Nhà n ướ ả c đ m b o  c Nhà n ban hành và đ ệ th c hi n.

ằ

ậ Ø Pháp lu t do Nhà n ỉ

ấ

ề ị ố ủ ị

ệ ữ ố ấ ố ớ ấ

44

ỉ ạ … ướ c ban hành nh m  ộ ệ ề ụ m c đích đi u ch nh các quan h  xã h i  ậ ộ ệ ướ ơ ả ng các quan h  xh v n đ ng  c  b n, h ộ ậ ự ủ ợ ớ  phù h p v i ý chí c a  theo m t tr t t ị ố giai c p th ng tr . ỉ ấ + Đi u ch nh m i quan h  gi a các giai c p,  ị xác đ nh v  trí c a giai c p th ng tr  và vai  ạ ủ trò lãnh đ o c a nó đ i v i các giai c p  khác trong XH. ệ + Đi u ch nh các QHXH khác: Quan h   ự th ề ươ ng m i, Dân s , HNGĐ

Ví d :ụ

ề ế ử ổ ổ

ệ

ệ

ự ượ

ạ ộ ả ch c c a Đ ng ho t đ ng trong

ọ ổ ứ ủ ổ ế ậ

45

Đi u 4: (Hi n pháp 1992 đã s a đ i b  sung  năm 2001) ả ộ ả ộ  Đ ng c ng s n Vi t nam, đ i tiên  phong  ấ ủ ể ạ c a giai c p công nhân Vi t nam, đ i bi u  ấ ề ợ ủ trung thành quy n l i c a giai c p công  ủ ả ộ ộ nhân, nhân dân lao đ ng và c a c  dân t c,  ồ ư ưở ủ ng H    t theo ch  nghĩa Mác­ Lê nin và t ướ ạ ng lãnh đ o Nhà n c  Chí Minh, là l c l và xã h i.ộ M i t khuôn kh  Hi n pháp và pháp lu t.

Ví dụ

ế

ử ổ

ề ổ

ộ

ề

ủ

c C ng hòa XHCNVN là Nhà  c pháp quy nXHCN c a nhân dân,

ề ự

Đi u 2: (Hi n pháp 1992, đã s a đ i,  b  sung năm 2001) ướ    Nhà n ướ n ấ ả do nhân dân và vì nhân dân. T t c   ộ ề ướ c thu c v  nhân  quy n l c Nhà n ề ả ấ dân mà n n t ng là liên minh giai c p  ộ ấ ớ công nhân v i giai c p nông dân và đ i  ngũ trí th c.ứ

46

ộ ủ

ậ 2.1.2 Tính xã h i c a Pháp lu t

ệ ủ

ố

ị ả ệ ợ

ả

ớ

ầ

ả ệ ể ệ Ø Ngoài vi c th  hi n ý chí và b o v   ấ ợ i ích c a giai c p th ng tr , Pháp  l ậ lu t còn ph n ánh ý chí và b o v  l i  ấ ủ ích c a các giai c p, các t ng l p khác  trong XH.

47

Ø Pháp lu t là ph

ậ ươ ệ ườ i

ậ ể ng ti n đ  con ng ệ ộ xác l p các quan h  xã h i.

Ø Pháp lu t là ph

ệ

ng ti n mô hình hoá  ườ

ậ

ố ớ ệ ợ

ị

ả ả ủ ạ ự ằ ươ ậ ứ ử ự ủ i khi tham  cách th c x  s  c a con ng ơ ở gia vào quan h  pháp lu t, trên c  s  đó  đánh giá tính h p pháp đ i v i hành vi và  ủ ể ệ xác đ nh trách nhi m pháp lý c a ch  th ,  b o đ m s  công b ng, minh b ch.

ậ

ạ ự ệ

48

ả ộ ế ộ ệ ế ạ ỏ Ø Pháp lu t có kh  năng h n ch , lo i b   ẩ các quan h  xã h i tiêu c c, thúc đ y các  ợ . quan h  XH ti n b , phù h p

Ậ

Ề

Ị

Đ NH NGHĨA V  PHÁP LU T

ệ ố : Pháp lu t là h  th ng các quy

49

ộ ậ ị v Đ nh nghĩa ả ướ ắ ử ự c ban hành và b o  t c x  s  do Nhà n ự ủ ể ệ ả ệ đ m th c hi n, th  hi n ý chí c a giai  ố ề ị ố ấ  đi u  c p th ng tr  trong XH, là nhân t ệ ỉ ch nh các quan h  xã h i.

Ộ

Ủ

Ậ

3. THU C TÍNH C A PHÁP LU T

ạ ổ ế

ứ

50

ả ả ướ 3.1 Tính qui ph m ph  bi n. ẽ ề ặ ị 3.2 Tính xác đ nh ch t ch  v  hình th c. ằ 3.3 Tính b o đ m b ng nhà n c.

ổ ế

ạ

3.1 Tính qui ph m ph  bi n.

ạ ủ

ẩ ự ề ­ Pháp lu t là khuôn m u, chu n m c v

ị hành vi đ

t đ  các

Ø Tính qui ph m c a PL: ẫ ậ ụ ể ượ c xác đ nh c  th . ớ ạ ầ ậ ư i h n c n thi ự ể ử ự ộ ch  th  có th  x  s  m t cách t ổ ủ ậ khuôn kh  c a pháp lu t. ổ ế ủ Ø Tính ph  bi n c a pháp lu t: ả

­ Pháp lu t đ a ra gi ủ ể ế ể  do trong

ậ ỉ ệ

ổ ế ự ề ể

ề ­ PL có kh  năng đi u ch nh quan h  XH  trong nhi u lĩnh v c, có tính ph  bi n, đi n  hình.

51

ọ ộ ọ ở vào

­ Pl tác đ ng đ n m i ch  th  khi h   ề ủ ể ự ệ ệ ế ả đi u ki n, hoàn c nh pl đã d  li u.

Ø N i dung cu  PL đ

ả ể ệ

ộ ữ ư ậ

ẽ ề ị ặ 3.2 Tính xác đ nh ch t ch  v   hình th c.ứ ượ nh ng hình th c xác đ nh, nh : t p quán  ề ệ pháp, ti n l ủ

c th  hi n trong  ị ứ ả  pháp, văn b n PL. ể ệ ộ ằ

Ø N i dung c a PL đ ữ

ự ế ả

Ø PL đ

ượ c th  hi n b ng  ngôn ng  pháp lý rõ ràng, chính xác, có  ụ kh  năng áp d ng tr c ti p. ữ ủ ụ

52

ượ ự ậ ị ự c ban hành theo nh ng th  t c,  ệ  theo lu t đ nh, tránh s  tùy ti n. trình t

c.

ướ c b o

ả ả 3.3 Tính b o đ m b ng nhà n Ø Vi c ban hành PL đ

ằ c nhà n

ợ ệ ả ượ ề ộ

ậ ạ

Ø Nhà n

ế ề c có nh ng đi u ki n c n thi

ệ

ả ả ộ

53

ả ả ả ả ả ả ưỡ ệ ế ướ ả ủ đ m tính h p lý v  n i dung c a quy  ph m pháp lu t. ệ ầ ữ ướ t  ự ệ ổ ứ b o đ m cho vi c t  ch c th c hi n PL  ả ệ m t cách có hi u qu ; ế ề . ­ B o đ m v  kinh t ị ề ­ B o đ m v  chính tr . ằ ­ B o đ m b ng bi n pháp c ng ch …

Ả

Ậ

4. VĂN B N PHÁP LU T

ủ ặ

54

ệ 4.1 Khái ni m VBQPPL ể 4.2 Đ c đi m c a VBQPPL ạ 4.3 Các lo i VBQPPL

ệ 4.1 Khái ni m VBQPPL

ậ

ả

ả

ơ

ề

ị

ậ

ướ ủ ụ ứ

ự

ỉ

ượ

ề ướ

ầ ả

ượ

ả

ề ụ c  nhà  n

ạ     Văn  b n  quy  ph m  pháp  lu t  là  văn  ẩ c  có  th m  b n  do  c   quan  nhà  n ự   quy n  ban  hành  theo  th   t c  trình  t lu t  đ nh,  trong  đó  ch a  đ ng  các  ệ ằ QPPL,  nh m  đi u  ch nh  các  quan  h   c  áp  d ng  nhi u  l n  trong  XH,  đ ự ế c  b o  đ m  th c  t   và  đ ệ ự th c hi n.

55

ủ

ể

ặ

4.2 Đ c đi m c a VBQPPL

ơ

ẩ

• Do c  quan nhà n

ề ả

ướ c có th m quy n  ậ ban hành theo Lu t ban hành văn b n  QPPL.

ậ

ạ

• Ch a đ ng các qui ph m pháp lu t. • Đ c s  d ng làm căn c  pháp lý, áp

ứ ự ế

khi có

ứ ự ượ ử ụ ề ầ ụ d ng nhi u l n trong th c t ự ệ s  ki n pháp lý x y ra.

ệ ự

ọ

ả ị • Có tên g i, giá tr  pháp lý và hi u l c  ậ ị

pháp lý theo lu t đ nh.

56

ở

ấ  th y ng ể

i khác đang  ạ ế ẫ ế ậ

ị ạ ả i đó ch t

• Ví d :ụ ườ ườ “Ng  trong  i nào ạ tình tr ng nguy hi m đ n tính m ng, tuy có  ề ứ ệ đi u ki n mà không c u giúp d n đ n h u  ả ế   thì b  ph t c nh cáo, c i  ả ườ qu  ng ặ ị ữ ế ạ  đ n hai năm ho c b   t o không giam gi ế ừ ạ ”  3 tháng đ n 2 năm ph t tù t ả

57

ề (Kho n 1 đi u 102 BLHS năm 1999)

ạ

ả

4.3 Các lo i văn b n QPPL ( Theo Lu t ban hành VBQPPL năm 2008)

ậ

ứ ề ủ ơ

ẩ ị ượ c chia

58

Căn c  vào th m quy n c a c  quan ban  hành và giá tr  pháp lý, VBQPPL đ làm 2 lo i:ạ ậ ả Ø Văn b n lu t; ả ướ ậ Ø Văn b n d i lu t.

ả

ậ 4.3.1.Văn b n lu t

ộ

ả

ơ ấ

ố Ø Là  văn  b n  do  Qu c  h i,  c   quan  ướ c  cao  nh t  ban

ự ề quy n  l c  nhà  n hành. Ø Bao g m:ồ

ế

ị

­  Hi n  pháp  (có  giá  tr   pháp  lý  cao

nh t);ấ

ậ

ậ

ộ

ậ

ạ

ớ

đ

59

ế c trái v i Hi n pháp) ; ế ủ

ứ

ự

ị

­  Lu t  (B   lu t,  đ o  lu t.  Không  ượ ­  Ngh   quy t  c a  QH  (có  ch a  đ ng

QPPL).

4.3.2. Văn b n d

ả ướ ậ i lu t

ả

ớ

ượ

ậ

c trái v i các văn b n lu t.

ệ

ệ

c;

ướ ế ị

ủ

ị

ủ

Ø Không đ Ø Bao g m:ồ ế ủ Ủ ị • Pháp l nh, Ngh  quy t c a  y ban TVQH; ế ị ủ ị ủ • L nh, Quy t đ nh c a Ch  t ch n ủ ủ • Ngh  đ nh c a Chính ph ; Quy t đ nh c a Th

ướ

t

ẩ

• Ngh  quy t c a H i đ ng th m phán TANDTC,

ưở

ệ

ng VKSNDTC. ủ ưở

ng, Th  tr

ơ ng c  quan

ủ ổ

ế ị

ể

ướ

ị ủ ng Chính ph ; ế ủ ộ ồ ị ư ủ  c a Chánh án TANDTC. Thông t ư ủ  c a Vi n tr • Thông t ư ủ ộ ưở  c a B  tr .   Thông t ngang bộ 60 • Quy t đ nh c a T ng ki m toán nhà n

c

ị ị ế

ữ Ủ ủ ớ ơ

• Thông t

ị

ệ

ữ ưở ủ ưở ng, Th  tr

ữ

ị ủ

• Ngh  quy t liên t ch gi a  y ban TVQH  ữ ặ ho c gi a Chính ph  v i c  quan trung  ủ ổ ứ ươ  ch c CT­XH. ng c a t ữ ư  liên t ch gi a Chánh án  ớ ng VKSNDTC;  TANDTC v i Vi n tr ơ ộ ưở ng c  quan  gi a B  tr ệ ộ ớ ngang b  v i Chánh án TANDTC, Vi n  ộ ưở ưở ng VKSNDTC; gi a các B  tr tr ng,  ộ ơ ủ ưở ng c  quan ngang b . Th  tr ế ủ ị • Ngh  quy t c a HĐND. ỉ ế ị • Quy t đ nh, ch  th  c a UBND

61