
1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI
BỘ MÔN MÁY XÂY DỰNG – XẾP DỠ
BÀI GIẢNG
QUẢN LÝ KHAI THÁC MÁY XÂY DỰNG
TS. Đoàn Văn Tú
Hà Nội 08-2024
CHƯƠNG I

2
KHAI THÁC KỸ THUẬT MÁY XÂY DỰNG
1.1 Khái niệm chung :
1.Khái niệm
Khai thác máy xây dựng: là tập hợp các công tác cần thiết theo quy định trong
suốt vòng đời của máy nhằm nâng cao năng suất của máy với chi phí nhỏ nhất.
- Chỉ tiêu hiệu quả kinh tế - kỹ thuật trong khai thác máy xây dựng:
+ Trong việc lựa chọn và sử dụng khai thác máy, người ta thường chú ý đến hiệu quả
kinh tế - kỹ thuật của máy.
+ Cùng một công việc có thể được hoàn thành bằng các đội máy khác nhau, do vậy
vấn đề đặt ra là phải chọn đội máy nào để có được hiệu quả kinh tế kỹ thuật cao nhất.
+ Các thông số cơ bản về hiệu quả kinh tế của các phương án so sánh bao gồm : giá
thành của sản phẩm xây dựng, thời gian thực hiện công trình và sản lượng tính cho
một công nhân trong một ca...với điều kiện tất cả các phương án đều bảo đảm chất
lượng kỹ thuật.
- Giá ca máy (Ccm) của mỗi loại máy tham gia vào thành phần của đội máy :
t
ncm
cm C
T
G
T
E
C++=
(1-10)
Trong đó :
E -chi phí liên quan đến các công việc cần phải làm trước khi cho máy
khai thác (bao gồm : đưa máy về địa điểm thi công, lắp ráp, khởi
động chạy thử và hiệu chỉnh, các công việc phụ trợ khác...).
Tcm - số ca làm việc của máy trên công trình thi công.
G- khấu hao tính theo năm của máy và các chi phí cho công tác bảo trì,
sửa chữa các thiết bị phụ trợ
Tn - số ca làm việc của máy trong 1 năm
Ct - chi phí thường xuyên trong khai thác máy (chi phí cho sửa chữa,
không kể sửa chữa lớn), chi phí điện năng, nhiên liệu, vật liệu bôi
trơn, lương của công nhân lái máy và chăm sóc bảo dưỡng máy...
- Giá thành một đơn vị sản phẩm của các công việc cơ giới hoá được xác định như
sau :

3
cdc
cb
cd
pcm
sp Q
Z
V
C
Q
CC
C.5,1.08,1 +
+
+
=
(1-11)
Trong đó :
Ccm -giá ca máy của đội máy
Cp - chi phí cho những công việc phụ trợ và tiền lương cho những công
nhân làm công việc phụ (các chi phí này tính cho 1 ca)
Qcd - năng suất khai thác của đội máy trong 1 ca (năng suất này chỉ tính
cho các máy chủ đạo).
Ccb - chi phí cho các công tác chuẩn bị
Vc - khối lượng công việc thi công tại công trình
Z- tiền lương của công nhân
1,08- hằng số kể đến các chi phí gián tiếp
1,5 - hằng số liên quan đến chi phí tiền lương.
- Công lao động (tính theo giờ công) cho một đơn vị sản phẩm được xác định như sau
:
c
cb
cd
pb
cV
Z
Q
ZZ
T
+
+
=
(1-12)
Trong đó :
Zb, Zp, Zcb - chi phí công lao động (tính theo giờ) tương ứng với
bảo dưỡng máy, các công việc phụ trợ và các công
việc chuẩn bị
- Sản lượng cho một công nhân trong một ca :
c
cd
cm
Q
S=
(1-13)
Trong đó :
Qcd - năng suất khai thác của đội máy trong 1 ca (năng suất này chỉ tính
cho các máy chủ đạo).
mc - số lượng công nhân trong đội sản xuất.
- Xác định hiệu quả kinh tế khi mua sắm máy mới :

4
Hiệu quả kinh tế của máy mới được xác định bằng cách so sánh nó với một
máy đang sử dụng theo chỉ tiêu thời hạn quay vòng vốn :
K
E
th=
(1-14)
K- vốn đầu tư ban đầu để đưa máy vào khai thác
E- kinh phí hàng năm thu được do sử dụng máy
- Hệ số chi phí khai thác
ktct
ct
kt CC
C
K+
=
(1-15)
Trong đó :
Cct - chi phí chế tạo máy
Ckt - chi phí khai thác máy
Mối quan hệ giữa tổng chi phí chế tạo và khai thác so với sản lượng khai thác của
máy được gọi là chỉ số kinh tế của độ tin cậy :
kt
ktct
ct
CC
K+
=
(1-16)
Cct, Ckt - chi phí chế tạo máy, chi phí khai thác máy.
tkt - sản lượng khai thác của máy, tính bằng giờ - máy.
1.2 Sử dụng Máy xây dựng
1.Đặt vấn đề:
Việc cơ giới hóa và tự động hóa trong xây dựng là một khâu không thể thiếu được
trong quá trình sản xuất. Nó quyết định việc tăng năng xuất lao động, hạ giá thành
sản phẩm, giảm nhẹ sức lao động chân tay và trí óc cho người lao động. Đồng thời
góp phần rất quan trọng vào việc rút ngắn thời gian thi công, nhanh chóng đưa công
trình vào khai thác sử dụng, nâng cao hiệu quả kinh tế, chất lượng và tính thẩm mỹ
đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế quốc dân. Để thực hiện các công trình
xây dựng, không thể thiếu được các máy xây dựng. Trên thế giới đã chế tạo được
những thiết bị chuyên dùng trong xây dựng các công trình như: xây dựng nhà cao
tầng, nhà công nghiệp, dân dụng, xây dựng cầu đường, xây dựng các nhà máy thủy
điện… Các thiết bị xây dựng ngày càng được hiện đại hóa.
- Tại Việt Nam, nền kinh tế nước ta đang trong giai đoạn phát triển mạnh. Các
nhu cầu xây dựng như: xây dựng các khu nhà công nghiệp, các khu nhà dân dụng,

5
trường học, các cầu cống, đường giao thông, các bến cảng, các công trình thuỷ điện,
xây dựng các công trình ngầm… đang diễn ra sôi động trên địa bàn cả nước. Nhu cầu
về xây dựng đang đòi hỏi và cần rất nhiều loại máy xây dựng có năng suất và tính
năng kỹ thuật cao.
2. Nguyên tắc chung trong sử dụng Máy xây dựng
-Cần phải thỏa mãn các yêu cầu về kinh tế - kỹ thuật đồng thời phù hợp với
điều kiện của doanh nghiệp, do vậy việc sử dụng máy cần được xem xét và tiến hành
kiểm tra đánh giá theo các tiêu chuẩn và nguyên tắc chung.
- Việc sử dụng máy gồm 3 hình thức chính :
+ Đầu tư máy mới (nhập khẩu chính hãng của nước ngoài).
+ Đầu tư mua máy củ ( từ các doanh nghiệp chuyên về trao đổi mua bán máy
cũ ).
+ Thuê máy để sử dụng (có thể dễ dàng thuê ở các bãi máy của các công ty
chuyên cho thuê máy).
Cho dù sử dụng máy ở hình thức nào ta cần tuân thủ theo các nguyên tắc cơ
bản sau .
+ Công năng của máy phải đảm bảo ,căng cứ vào điều kiện thi công và yêu cầu
của doanh nghiệp từ đó đưa ra yêu cầu của thiết bị về công suất, tốc độ làm việc , các
chỉ tiêu về làm việc khác ….
Vd : máy đào : dung tích gầu đào , năng suất đào, độ ổn định trong quá trình vận
hành ( độ tin cậy tuổi bền của máy)…
- Đảm bảo năng suất : khi sử dụng nhóm máy cần phải quang tâm năng suất
máy chủ đạo và cười độ thi công theo yêu cầu đặt ra .
Ví dụ : Máy xúc, thì năng suất của máy xúc phải lớn hơn năng suất của chở
của các ôtô tải chở vật liệu xúc. Từ năng suất của máy xúc và khoảng cách tương đối
giữa hai hai vị trí ta sẽ tính được cần bao nhiêu xe tải để chở .
+ Giả sử mỗi lần múc gầu múc đươc 1/10 (tấn) thời gian chu kì 1 lần múc là
30s, ôtô vận chuyển có tải trọng 2 (tấn ) thì thời gian múc đầy 1 xe là 10(phút) ,thời
gian đi lại giữa hai vị trí là 30 (phút), vậy máy xúc nghĩ ngơi là 30 phút , suy ra nếu ta
muốn sử dụng năng suất tối đa của máy xúc ta phải điều động 3 ôtô để chở vật liệu.

