M C L CỤ Ụ
.......................................................................................................................................111
Ch ng 1ươ
NH P MÔN TRUY N THÔNG ĐA PH NG TI NẬ Ề ƯƠ Ệ
M C TIÊU C A CH NGỤ Ủ ƯƠ
- Sinh viên có cái nhìn t ng quan v truy n thông đa ph ng ti n.ổ ề ề ươ ệ
- Hi u rõ khái ni m, các lo i d li u Multimedia và mô hình truy n thông conể ệ ạ ữ ệ ề
ng i.ườ
- V thái đ : Nghiêm túc, ch đ ng trong lĩnh h i tri th c.ề ộ ủ ộ ộ ứ
1.1. S ra đ i và phát tri nự ờ ể
S n ph m c a công ngh Multimedia đã và đang xâm nh p ngày càng sâu,ả ẩ ủ ệ ậ
r ng vào m i lĩnh v c c a đ i s ng xã h i. Có th nói các s n ph m c a công nghộ ọ ự ủ ờ ố ộ ể ả ẩ ủ ệ
có m t kh p m i n i, t công s đ n gia đình. Nó xu t hi n trong nhi u lĩnh v cặ ở ắ ọ ơ ừ ở ế ấ ệ ề ự
t giáo d c, y t , đ n vui ch i gi i trí, nghiên c u khoa h c v..v..ừ ụ ế ế ơ ả ứ ọ
S c m nh c a các s n ph m do công ngh Multimedia mang l i là s đa d ngứ ạ ủ ả ẩ ệ ạ ự ạ
phong phú c a các d ng thông tin. Ng i ta có th thu nh n, s lý thông tin thôngủ ạ ườ ể ậ ử
qua th giác, thính giác nh âm thanh, hình nh, văn b n mà công ngh Multimediaị ờ ả ả ệ
mang l i. Đi u này làm cho hi u qu thu nh n, x lý thông tin cao h n so v i thôngạ ề ệ ả ậ ử ơ ớ
tin ch d ng văn b n.ỉ ở ạ ả
Ý t ng đ t n n móng cho lĩnh v c công ngh này đã có t năm 1945. Ôngưở ặ ề ự ệ ừ
Vanner Brush, giám đ c c quan nghiên c u phát tri n khoa h c c a chính ph Mố ơ ứ ể ọ ủ ủ ỹ
lúc b y gi (Director ofthe office Scientific Research and Development in the USấ ờ
Gouverment) đã đ a ra câu h i là, li u có th ch t o đ c lo i thi t b cho phépư ỏ ệ ể ế ạ ượ ạ ế ị
l u tr các d ng thông tin đ thay cho sách, nói m t cách khác ch ng nh m i thôngư ữ ạ ể ộ ẳ ẽ ọ
tin ch có th l u tr d ng sách? Nh n th c đ c ý nghĩa quan tr ng c a lo i thi tỉ ể ư ữ ở ạ ậ ứ ượ ọ ủ ạ ế
b có tính ch t trên, hàng lo t các nhà khoa h c, công ngh đã t p trung nghiên c u.ị ấ ạ ọ ệ ậ ứ
Nó là c s hay n n t ng c a công ngh Multimedia ngày nay. ở ở ề ả ủ ệ
Năm 1960 Ted Nelson và Andrries Van Dam đã công b công trình nói v kố ề ỹ
thu t truy nh p d li u d i cái tên g i Hypertext và Hypermedia. K thu t này choậ ậ ữ ệ ướ ọ ỹ ậ
đ n nay v n đ c gi nguyên tên và đ c s d ng r ng rãi trong d ch v Web trênế ẫ ượ ữ ượ ử ụ ộ ị ụ
Internet. Năm 1968 Engleband đã đ a ra đ c h th ng s d ng Hypertext trên máyư ượ ệ ố ử ụ
tính v i cái tên NLS. B qu c phòng M thành l p t ch c DARPA (US deferenceớ ộ ố ỹ ậ ổ ứ
advanced Research Pr ject Agency) đ nghiên c u v công ngh Multimedia. Nămọ ể ứ ề ệ
1978 phòng thí nghi m kh ng l MIT Media Laboratory chuyên nghiên c u v côngệ ổ ồ ứ ề
ngh Multimedia đ c thành l p. Ch sau m t th i gian ng n ho t đ ng, nh n th cệ ượ ậ ỉ ộ ờ ắ ạ ộ ậ ứ
đ c t m quan tr ng và ý nghĩa xã h i c a công ngh Multimedia, ng i ta đã đ uượ ầ ọ ộ ủ ệ ườ ầ
t g n 40 tri u USD cho phòng thí nghi m này. M t lo t các công ty, các hãng l n đãư ầ ệ ệ ộ ạ ớ
cho ra đ i các phòng thí nghi m v Multimedia nh AT & T, BELL, Olivity...Nh ngờ ệ ề ư ữ
n l c không ng ng c a các nhà khoa h c,công ngh đã cho phep ng i ta g t háiỗ ự ừ ủ ọ ệ ườ ặ
đ c nhi u k t qu có tính ch t n n móng cho lĩnh v c Multimedia .ượ ề ế ả ấ ề ự
Nh ng k t qu này đa nhanh chóng đ c tri n khai ng d ng trong các lĩnhữ ế ả ượ ể ứ ụ
v c truy n hình, vi n thông v.v...ự ề ễ
1.2. Khái ni m và đ nh nghĩaệ ị
1.2.1- D li u Multimedia ữ ệ
Thông th ng chúng ta th ng ghi nh n thông tin d ng văn b n , các vănườ ườ ậ ở ạ ả
b n này đ c mã hoá và l u gi trên máy tính, khi đó chúng ta có d li u d ng vănả ượ ư ữ ữ ệ ạ
b n. M t câu h i đ t ra n u thông tin chúng ta thu nh n đ c m t d ng khác nhả ộ ỏ ặ ế ậ ượ ở ộ ạ ư
âm thanh (voice) , hình nh (Image) thì d li u c a nó d ng nào? Chính đi u nàyả ữ ệ ủ ở ạ ề
d n đ n m t khái ni m m i ta g i đó là d li u Multimedia.ẫ ế ộ ệ ớ ọ ữ ệ
D li u Multimedia là d li u các d ng thông tin khác nhau.ữ ệ ữ ệ ở ạ
Ví d d li u Multimedia là các d li u các d ng thông tin nh ụ ữ ệ ữ ệ ở ạ ư
- Âm thanh (Sound)
- Hình nh (imageả
- Văn b n (text).ả
- K t h p c a c ba d ng trên.ế ợ ủ ả ạ
Khi nghiên c u các d li u các d ng thông tin trên, ng i ta nh n ra r ng c nứ ữ ệ ở ạ ườ ậ ằ ầ
ph i phân chia d li u Multimedia nh h n n a. B i vì d li u các d ng âmả ữ ệ ỏ ơ ữ ở ữ ệ ở ạ
thanh, hình nh trong quá trình "v n đ ng" theo th i gian có nh ng tính ch t r t khácả ậ ộ ờ ữ ấ ấ
so v i d ng tĩnh. Đi u này đòi h i k thu t, công ngh x lý r t khác nhau.Vì v yớ ạ ề ỏ ỹ ậ ệ ử ấ ậ
trong lĩnh v c công ngh Multimedia ng i ta chia d li u multimedia các d ng:ự ệ ườ ữ ệ ở ạ
1. Văn b n (Text)ả
2. Âm thanh (sound)
3. Audio (âm thanh đ ng, có làn đi u) ộ ệ
4. Image/ Picture (Hình nh)ả
5. Motion picture ( nh đ ng)ả ộ
6. Video ( nh đ ng k t h p âm thanh đ ng)ả ộ ế ợ ộ
7. Animation (hình nh s d ng theo nguyên t c chi u phim)ả ử ụ ắ ế
8. AVI (Audio-Video Interleaved AVI)
9. K t h p gi a các d ng trên.ế ợ ữ ạ
1.2.2 - Công ngh Multimediaệ
M t cách đ n gi n công ngh Multimedia là công ngh x lý d li uộ ơ ả ệ ệ ử ữ ệ
multimedia
Chúng ta c n l u ý r ng khái ni m x lý d li u trong công ngh thông tin baoầ ư ằ ệ ử ữ ệ ệ
hàm các công vi c sau: mã hóa, l u tr , v n chuy n, bi n đ i, th hi n d li u. V iệ ư ữ ậ ể ế ổ ể ệ ữ ệ ớ
3
ý nghĩa đó công ngh Multimedia là công ngh mã hóa, l u tr , v n chuy n, bi nệ ệ ư ữ ậ ể ế
đ i, th hi n d li u multimedia.ổ ể ệ ữ ệ
1.2.3- Đ ng b (synchronic)ồ ộ
- Đ ng b là khái ni m r t quan tr ng trong công ngh multimedia, vì chúng taồ ộ ệ ấ ọ ệ
bí t r ng d li u multimedia là d li u c a thông tin các d ng khác nhau, m iế ằ ữ ệ ữ ệ ủ ở ạ ỗ
d ng c n ph i có thi t b và công ngh x lý khác nhau, khi k t h p chúng l i v nạ ầ ả ế ị ệ ử ế ợ ạ ấ
đ đ ng b luôn đ c đ t ra. Ch ng h n ng i ta không th ch p nh n nghe ti ngề ồ ộ ượ ặ ẳ ạ ườ ể ấ ậ ế
súng n tr c khi th y súng b n. Khái ni m đ ng b hay đ ng b hóaổ ướ ấ ắ ệ ồ ộ ồ ộ
(Sychronization) có ý nghĩa quan tr ng trong công ngh multimedia. V y th nào làọ ệ ậ ế
đ ng b ? hay đ ng b hóa đó là quá trình s s p x p các "s ki n" theo tr t t th iồ ộ ồ ộ ự ắ ế ự ệ ậ ự ờ
gian sao cho các s ki n cùng tr t t th i gian ph i x y ra cùng m t th i đi m.ự ệ ở ậ ự ờ ả ả ộ ờ ể
Các đ i t ng đ c xem xét trong lĩnh v c Multimedia có th là các thi t bố ượ ượ ự ể ế ị
v t lý, c h c và cũng có th là các đ i t ng trìu t ng đ c xem xét trong lĩnhậ ơ ọ ể ố ượ ượ ượ
v c l p trình theo h ng đ i t ng. Các "s ki n" đ c xem xét trong lĩnh v cự ậ ướ ố ượ ự ệ ượ ự
Multimedia có th là âm thanh, ánh sáng, m u s c... và th m chí có th là các v nể ầ ắ ậ ể ậ
đ ng c h c c a các thi t b .ộ ơ ọ ủ ế ị
1.3. Mô hình truy n thông con ng iề ườ
Đ d n nh p mô hình truy n thông c a con ng i, chúng ta hãy xem xét cácể ẫ ậ ề ủ ườ
thành ph n hi n nhiên rõ ràng c a truy n thông con ng i. Trong b t kỳ h iầ ể ủ ề ườ ấ ộ
tho i/giao ti p nào gi a m i ng i, hai kênh y u t khác trong h th ng truy nạ ế ữ ọ ườ ế ố ệ ố ề
thông là b nh hay văn hóa bi u th chia s c a nó. M i m t chúng ta đ u có bộ ớ ể ị ẻ ủ ỗ ộ ề ộ
nh . Nó cung c p môi tr ng suy nghĩ và văn hóa chia s môi tr ng.ớ ấ ườ ẻ ườ
Ví d m t s ng d ng Multimediaụ ộ ố ứ ụ
H th ng xây d ng và so n th o video s .ệ ố ự ạ ả ố
T p chí đi n tạ ệ ử
Trò ch iơ
Th ng m i đi n tươ ạ ệ ử
Truy n hình t ng tác iTVề ươ
Truy n hình h i nghề ộ ị
Truy n hình theo yêu c uề ầ
Th c t i o.ự ạ ả
…
Các d ng môi tr ng và tín hi uạ ườ ệ
N I DUNG PH N TH O LU NỘ Ầ Ả Ậ
1. Vai trò c a b n quy n đ i v iủ ả ề ố ớ
•Ng i dùng đa ph ng ti n?ườ ươ ệ
•Ng i s n xu t đa ph ng ti n?ườ ả ấ ươ ệ
2. Các đ c tr ng multimedia trên web?ặ ư
TÓM T T N I DUNG C T LÕIẮ Ộ Ố
1. Các thành ph n d li u Multimedia và ng d ng đa d ng c a chúng trongầ ữ ệ ứ ụ ạ ủ
th i đ i bùng n công ngh .ờ ạ ổ ệ
2. Mô hình truy n thông con ng i.ề ườ
BÀI T P NG D NG, LIÊN H TH C TẬ Ứ Ụ Ệ Ự Ế
1. ng d ng c a multimedia (Mua bán giao d ch qua m ng). ng d ng c a đaỨ ụ ủ ị ạ Ứ ụ ủ
ph ng ti n trong công tác giáo d c, y t , s n xu t?ươ ệ ụ ế ả ấ
5