TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG
KHOA Y DƯỢC
BÀI GIẢNG
Y ĐỨC
2
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
LỜI GIỚI THIỆU
Đạo đức Y học (Y đức) là tổng hợp các quy tắc, các chuẩn mực
của lĩnh vực ngành y trong đời sống xã hội. Là một bộ phận của đạo
đức xã hội. Nhờ thế mà mọi thành viên trong ngành tự giác điều chỉnh
hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích và sự tiến bộ trong mối quan
hệ giữa cá nhân với nhau và với tập thể, với xã hội nhằm không ngừng
nâng cao phẩm chất cán bộ của ngành y tế trong lĩnh vực nghề nghiệp
có những đặc thù và yêu cầu riêng biệt. Môn học về Y đức không chỉ
dừng lại ở việc cung cấp cho học sinh - sinh viên và cán bộ y, dược các
tiêu chuẩn đạo đức giúp nâng cao chất lượng lao động nghề nghiệp
mà tập trung gợi mở làm rõ các quá trình hình thành tâm lý học, tâm lý
y học và mối liên quan mật thiết các yếu tố tâm lý người bệnh trong
quá trình diễn biến, điều trị bệnh và tâm lý thầy thuốc, nhân viên y tế
trong quá trình thao tác kỹ thuật, thực hành nghề nghiệp theo y đức
nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe
nhân dân.
Trong quá trình biên soạn mặc dầu đã được tham khảo giáo trình
của các trường đại học, cao đẳng trong nước nhưng chắc chắn sẽ còn
nhiều thiếu sót về nội dung, hình thức.
Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến xây dựng của
đồng nghiệp, học sinh - sinh viên và bạn đọc để giúp bổ sung hoàn
thiện dần.
3
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
MỤC LỤC
Bài 1: KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA TÂM
LÝ HỌC ........................................................................................ 4
Bài 2: TÂM LÝ ĐẠI CƯƠNG CÁC HIỆN TƯỢNG TÂM LÝ
THUỘC QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC ....................................... 10
Bài 3: TÂM LÝ HỌC Ý THỨC ................................................. 19
Bài 4: TÂM LÝ HỌC NHÂN CÁCH ........................................ 27
Bài 5: TÂM LÝ HỌC Y HỌC .................................................... 42
Bài 6: TÂM LÝ NGƯỜI BỆNH ................................................ 47
Bài 7: TÂM LÝ HỌC BỆNH NỘI VÀ NHI KHOA.................. 56
Bài 8: TÂM LÝ HỌC BỆNH NGOẠI VÀ SẢN KHOA ........... 61
Bài 9: KHÁI NIỆM, NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT CHỨC
NĂNG CỦA ĐẠO ĐỨC HỌC .................................................. 68
Bài 10: ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐẠO ĐỨC Y HỌC VÀ ĐẠO ĐỨC
NGƯỜI THẦY THUỐC VIỆT NAM ......................................... 74
Bài 11: RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC NGƯỜI THẦY THUỐC
VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA ........................................... 84
Bài 12: Y HỌC TRONG XÃ HỘI NGUYÊN THỦY VÀ XÃ
HỘI CHIẾM HỮU NÔ LỆ ......................................................... 94
Bài 13: Y HỌC TRONG XÃ HỘI PHONG KIẾN .................. 102
Bài 14: Y HỌC TRONG XÃ HỘI TƯ BẢN CHỦ NGHĨA VÀ
XÃ HỘI XÃ HỘI CHỦ NGHĨA .............................................. 112
4
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
Bài 1: KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
CỦA TÂM LÝ HỌC
MỤC TIÊU HỌC TẬP
1. Trình bày được khái niệm cơ bản của tâm lý.
2. Trình bày được bản chất của các hiện tượng tâm lý .
3. Trình bày được các phương pháp nghiên cứu cơ bản trong tâm
lý học.
I. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ HIỆN TƯỢNG TÂM LÝ
1. Bản chất của hiện tượng tâm lý
Tâm lý con người là sự phản ánh chủ quan thế giới khách quan,
có cơ sở tự nhiên là hoạt động thần kinh và hoạt động nội tiết, được
nẩy sinh bằng hoạt động sống của từng người và gắn bó với các quan
hệ xã hội lịch sử.
1.1. Tâm lý là bản chất của vật chất cao cấp
Chủ nghĩa duy tâm cổ đại cho rằng, hiện tượng tâm lý là bản
chất siêu hình đặc biệt của sinh vật và được gọi là linh hồn.
Đối lập với quan điểm của chủ nghĩa duy tâm là chủ nghĩa duy
vật. Theo họ, trong vũ trụ bao la chỉ có vật chất là tồn tại mãi mãi và
luôn luôn biến đổi, với những tính chất muôn hình muôn vẻ. Tâm lý
không tồn tại ngoài vật chất.
Thế giới vật chất vận động và biến đổi không ngừng từ vô cơ
thành thể hữu cơ, từ hữu cơ thành sự sống. Sự phát triển đó liên tục,
phức tạp, hoàn chỉnh dần và cuối cùng thành sự phản ảnh thế giới
khách quan của những sinh vật có hệ thống thần kinh, có não bộ.
1.2. Tâm lý có bản chất là phản xạ
Hệ thần kinh động vật hoạt động theo cơ chế phản xạ. Những
phản xạ này bao gồm các phản xạ không điều kiện và có điều kiện.
5
TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHƯƠNG ĐÔNG QUẢNG NAM
www.phuongdongqn.vn / phuongdongqn.edu.vn
Phản xạ có điều kiện là cơ chế hoạt động của hệ thần kinh cao cấp,
của vỏ não. Tất cả các hiện tượng tâm lý đều mang tính chất phản xạ.
1.3. Tâm lý là sự phản ánh thế giới khách quan
Tâm lý có nội dung là sự phản ánh chủ quan thế giới khách quan.
Phản ánh tâm lý là những phản ánh đặc biệt tạo ra hình ảnh tâm lý về
thế giới khách quan vào bộ óc con người.
1.4. Tâm lý con người có bản chất xã hội lịch sử
Đây là điểm khác nhau giữa tâm lý người và tâm lý động vật.
Con người khi sống trong xã hội lời người đã giao tiếp với nhau, cùng
nhau lao động và phát triển xã hội. Tâm lý con người có bản chất xã
hội lịch sử, phản ảnh sự hình thành và phát triển của lịch sử xã hội.
Tham gia vào sự hình thành và phát triển tâm lý con người có những
yếu tố cơ bản sau: bẩm sinh, hoạt động giao tiếp, giáo dục, điều kiện
và hoàn cảnh sống…
2. Đặc điểm chung của hiện tượng tâm lý
Hiện tượng tâm lý là hình ảnh của thế giới khách quan trong óc
người. Là hiện tượng chủ quan, nhưng là hình ảnh của hiện tại diễn
ra ở thế giới bên trong của con người. Hiện tượng tâm lý có các đặc
điểm:
2.1. Tính chủ thể
Sự phản ánh tâm lý khác với sự phản ánh cơ giới vào sinh vật,
bao giờ nó cũng mang dấu vết riêng của chủ thể phản ảnh. Mỗi chủ
thể phản ảnh hiện tượng tâm lý đều thông qua kinh nghiệm, thái độ,
xúc cảm riêng của chủ thể, phản ảnh trình độ nghề nghiệp, trí thức và
tâm lý riêng của chủ thể. Tính chủ thể khiến cho hiện tượng tâm lý
ngoài cái chung ra, còn luôn luôn mang màu sắc riêng của mỗi cá
nhân.
2.2. Tính tổng thể của đời sống tâm lý
Mọi hiện tượng tâm lý không đứng riêng lẻ mà luôn liên quan tới
mọi hiện tượng tâm lý khác. Đời sống tâm lý của cá nhân là trọn vẹn