Bài học về thiết kế Web qua thất bại của
Yahoo! và Google
Đôi khi, lời khuyên để tạo ra một trang web thân thiện
với người sử dụng đó là thử tất cả những gì bạn cho là
“sẽ làm trang web tốt hơn”. Dĩ nhiên quy trình “thử -
sai” này cũng là một con dao hai lưỡi, với tỉ lệ thành
công 5 ăn 5 thua.
Không phải tự nhiên mà các trang web hàng đầu thế giới
đã và đang đổ ra những số tiền không hề nhỏ để “trau
chuốt” cho bề ngoài của mình. “Bề ngoài” mà chúng ta
đang nhắc đến ở đây chính là giao diện đồ hoạ. Dĩ nhiên,
việc can thiệp vào giao diện đồ hoạ của một trang web
không chỉ là chọn font chữ hợp lý hay chỉnh sửa kích cỡ
ảnh...
Đôi khi, lời khuyên để tạo ra một trang web thân thiện với
người sử dụng đó là thử tất cả những gì bạn cho là “sẽ
làm trang web tốt hơn”. Quy trình “thử - sai” này cũng là
một con dao hai lưỡi, với tỉ lệ thành công 5 ăn 5 thua.
Thậm chí những công ty công nghệ thông tin lớn cũng đã
từng thất bại với cách thiết kế trang web sai lầm. Ngay
dưới đây sẽ là hai ví dụ của hai gã khổng lồ công nghệ và
những bài học rút ra:
Bài học về thiết kế có chiến lược: Google Video
Từ trước đến nay, Google luôn nổi tiếng với việc giải
quyết một vấn đề bằng cách bỏ hàng đống tiền vào bộ
phận nghiên cứu và phát triển. Điều tương tự cũng đã
từng xảy ra với dự án Google Video. Các chuyên gia đã
phải đánh giá một khối lượng lớn dữ liệu người sử dụng
để thiết kế giao diện hợp lý nhất cho dịch vụ chia sẻ
video. Tuy nhiên có vẻ như đây là một bước đi sai lầm
của Google, mà bằng chứng là việc ngừng cung cấp dịch
vụ Google Video vào năm 2009. Hãy cùng điểm lại
những lý do của sự thất bại này.
Khởi đầu, Google Video sở hữu giao diện tối giản (thứ đã
tạo ra thành công cho Google Search).
Tuy nhiên giao diện này sớm bị thay đổi khi Google nhận
ra giao diện hiển thị kết quả video hàng ngang của họ
không được mọi người ưa thích. Vì vậy, những nhà thiết
kế tại Google đã tạo ra một giao diện khác với mong
muốn người sử dụng ưa thích dịch vụ này hơn. Tuy nhiên
những gì họ làm hoá ra lại là „copy‟ một trong những thứ
mang lại thành công cho YouTube: Thanh hiển thị những
video liên quan ở cạnh phải màn hình.
Đến đây thì sai lầm chết người của những nhà thiết kế đồ
hoạ đã bị những nhân viên tại Google lặp lại: Copy hay
vay mượn nững ý tưởng của những sản phẩm thành công
khác. Với ý nghĩ “Nếu nó có thể giúp họ thành công, thì
nó cũng sẽ giúp ta thành công”, Google đã từng bước
đánh dấu cho sự thất bại thê thảm của Google Video. Tất
nhiên việc copy của người khác cũng mang lại thành
công, ví như trong hàng trăm bản sao của trang chia sẻ
link Digg, chỉ có Reddit đạt được thành công. Điều này
cũng đúng với YouTube, thế nhưng bản sao thành công
của trang web này, thật không may lại không phải Google
Video, mà là Vimeo.
Bài học rút ra là: cải tiến một cách cẩu thả còn nguy hiểm
hơn không cải tiến một chút nào. Không chỉ có vậy, tối
giản hoá một trang web không phải lúc nào cũng là cách
tiếp cận thành công. Thật không may cho Google, khi
danh sách những trang web thất bại của họ không chỉ
dừng lại ở Google Video, mà còn có Buzz, Wave. Tất cả
đều đã và đang đặt ra một vấn đề khá cấp bách cho đội
ngũ thiết kế tại công ty này, cũng như là một bài học kinh
nghiệm xương máu cho tất cả những nhàthiết kế trang
web trên toàn thế giới.
Bài học về lạm dụng thiết kế: Yahoo
Với lưu lượng truy cập trên 90 triệu lượt mỗi tháng tại
Mỹ, không thể phủ nhận mức độ phổ biến rộng rãi của
Yahoo đến cư dân Mỹ, đặc biệt là những người nội trợ.
Thế nhưng một lần nữa vấn đề lại xảy đến với Yahoo, và
lý do cũng lại phát sinh từ thiết kế trang web.
Nếu như đã quen với trang chủ của Yahoo, hẳn bạn sẽ
nhớ đến trang web toàn những tiêu đề tin tức xuất hiện
với mức độ dày đặc trên màn hình máy tính. Dĩ nhiên
Yahoo cho phép bạn tuỳ chỉnh những nguồn tin này để nó
hiển thị những gì bạn quan tâm. “Bức tưởng toàn chữ”
(wall of text) này phần nào đã khiến Yahoo trở thành một
trong những trang thông tin được ưa chuộng bậc nhất,
nhưng đồng thời cũng ngăn cản gã khổng lồ này thống trị
thị trường trực tuyến.
Lý do những đối thủ của Yahoo thành công hơn? Rất đơn
giản, vì họ chỉ chú trọng vào những dịch vụ cốt lõi mà
công ty mình phục vụ người sử dụng. Mọi người thường
nói rằng Yahoo hỗ trợ nhiều dịch vụ hơn bất kỳ đối thủ
nào khác, từ thông tin thời tiết, tin tức cập nhật, phim ảnh,