Báo cáo khoa học:
Ảnh hưởng của một số vật liệu che phủ đến sinnh
trưởng, phát triển
]và năng suất của giống lạc l14 trong điều kiện vụ thu
trên đất Gia Lâm - Hà Nội
T¹pchÝKHKTN«ngnghiÖp2007:TËpV,Sè3:2331
§¹ihäcN«ngnghiÖpI
¶nhh−ëngcñamétsèvËtliÖuchephñ®Õnsinhtr−ëng,ph¸ttriÓn
vn¨ngsuÊtcñagièngl¹cl14trong®iÒukiÖnvôthu
trªn®ÊtGiaL©m,HNéi
Effectofcoveredmaterialsongrowth,developmentandyieldofgroundnutvarietyL14
inconditionautumnseasonatGiaLamdistrict,Hanoicity
VòNgäcTh¾ng
1
,Vò§×nhChÝnh
1

SUMMARY
            
            
 
           
!
          
  !           
 
"#$
1.§ÆTVÊN§Ò
§Ó t¨ng n¨ng suÊt l¹c, ngoi c«ng t¸c
chänt¹ogièng¸pdôngmétsèbiÖnph¸pkü
thuËttiªntiÕncònggãpphÇnmangl¹inhiÒu
thnhc«ng.ChengDongWean(1990)chobiÕt
ëc¸ctØnhmiÒnB¾cTrungQuècküthuËttrång
l¹c che phñ nilon ®< më ra thêi vô trång l¹c
xu©n sím khi nhiÖt ®é cßn thÊp, mÆt kh¸c kü
thuËtny®<t¨ngn¨ngsuÊtl¹clªn36,6%.ëÊn
§é, nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu ®< kh¼ng
®Þnh n¨ng suÊt l¹c trong c¸c thÝ nghiÖm che
phñ nilon ®< ®¹t tõ 5,4 ®Õn 9,5 tÊn/ha trong
khi ®ã n¨ng suÊt trung b×nh trång ®¹i tr
kh«ng ¸p dông kü thuËt che phñ chØ®¹t 2,6
tÊn/ha(IAN,1977).T¹iHnQuèc,nhêkÕthîp
gièngmíicïngvíic¸cbiÖnph¸pküthuËtcanh
t¸c, ®Æc biÖt kü thuËt che phñ nilon. §Çu n¨m
1990n¨ngsuÊtl¹ccñaHnQuèc®<t¨nggÊp4
lÇnsovíin¨m1960.HiÖnnay,trªnnh÷ngn«ng
tr¹ilínsödôngc¸cgièngl¹cmíiv¸pdôngtiÕn
béküthuËtcanht¸c®<®−an¨ngsuÊtl¹c®¹ttrªn
6tÊn/ha(Ng«ThÕD©n,2000).KhinghiªncøuvÒ
kü thuËt che phñ nilon cho l¹c, t¸c gi¶ Duan
Shufen(1999)®<kh¼ng®ÞnhküthuËtchephñ
nilonlmt¨ngnhiÖt®é®Êt,duytr×®éÈm,c¶i
thiÖnkÕtcÊu®Êt,t¹om«itr−êngthuËnlîicho
vi sinh vËt ho¹t ®éng, h¹n chÕ sù tho¸t h¬i
n−ícvdinhd−ìng,t¨ngkh¶n¨ngph¸ttriÓn
cñahÖthèngrÔ,lm cho c©y l¹csinhtr−ëng
ph¸ttriÓntètchon¨ngsuÊtcao.Ngoirat¸c
gi¶ TrÇn §×nh Long v céng sù (1999) còng
kh¼ng ®Þnh: L¹c trång cã che phñ nilon, c©y
mäcnhanh,ph©ncnhsím,sinhtr−ëngkhoÎ,
tûlÖchÝncao,rótng¾nthêigiansinhtr−ëng
8k10 ngy, n¨ng suÊt t¨ng tõ 30k60%, trªn
diÖntÝchhÑpcãthÓtíi80%sovíikh«ngche
phñnilon.
TuynhiªnküthuËtchephñb»ngniloncßn
cã nhiÒunh−îc®iÓmkhãkh¾cphôcnh−:Gi¸
thnh cßn cao, kü thuËt ¸p dông khã ®Æc biÖt
1
KhoaN«nghäc,§¹ihäcN«ngnghiÖpIkHNéi.
VòNgäcTh¾ng,Vò§×nhChÝnh
g©y « nhiÔm m«i tr−êng. Do ®ã nh»m t¨ng
n¨ng suÊt cho l¹c ngoi biÖn ph¸p che phñ
nilon trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®< cã nhiÒu
c«ngtr×nhc«ngbè¸pdôngbiÖnph¸pchephñ
b»ng mét sè vËt liÖu kh¸c nh− trÊu, x¸c thùc
vËt,...®<mangl¹ihiÖuqu¶kinhtÕcaovtr¸nh
®−îc«nhiÔmm«itr−êng.ViÖnC©yl−¬ngthùc
c©y thùc phÈm cho biÕt che phñ b»ng r¬m r¹
cho l¹c cã −u ®iÓm tËn dông ®−îc phô phÈm
trongs¶nsuÊtn«ngnghiÖp,gi¶m®Çut−sovíi
ph−¬ngph¸pchephñnilon,trongkhivÉnb¶o
®¶m n¨ng suÊt l¹c v kh«ng nh h−ëng tíi «
nhiÔmm«itr−êng.Trongn¨m2006,Trungt©m
øng dông tiÕn békhoa häc v c«ng nghÖB¾c
GiangtriÓnkhaithönghiÖmm«h×nhtrångl¹c
vô thu ®«ng b»ng ph−¬ng ph¸p che phñ x¸c
thùc vËt (r¬m, r¹, trÊu, th©n c©y ng«, ®ç, l¹c)
còngkh¼ng®Þnhph−¬ngph¸pnycãnhiÒu−u
®iÓm nh− tËn dông nguyªn liÖu s½n cã, tiÕt
kiÖmchiphÝvtr¸nh«nhiÔmm«itr−êngh¬n
sovíiph−¬ngph¸pchephñb»ngnilon.
Môc®Ýchnghiªncøunynh»m®¸nhgi¸
chÝnhx¸ckh¶n¨ngsinhtr−ëng,ph¸ttriÓnv
n¨ng suÊt cña gièng l¹c L14 trªn mét sè vËt
liÖu che phñ kh¸c nhau tõ ®ã gãp phÇn x©y
dùngquytr×nhth©mcanht¨ngn¨ngsuÊtl¹cë
ViÖtNam.
2. VËT LIÖU V PH¦¥NG PH¸P NGHI£N
CøU
C¸c vËt liÖu ®−îc sö dông trong thÝ
nghiÖm l nilon tr¾ng, trÊu, r¬m r¹ v th©n
l¸ng«.
ThÝnghiÖm®−îctiÕnhnhtrªngièngl¹c
L14 t¹i ®ång ruéng cña khoa N«ng häc, §¹i
häcN«ngnghiÖpIHNéi.ThÝnghiÖmbètrÝ
theo khèi ngÉu nhiªn hon chØnh 3 lÇn nh¾c
l¹i. DiÖn tÝch « thÝ nghiÖm l 10m
2
víi tæng
diÖn tÝch khu thÝ nghiÖm l 150m
2
(ch−a kÓ
d¶ib¶ovÖ).
ThÝnghiÖmgåmcã5c«ngthøc:
CT1: Trång l¹c trong ®iÒu kiÖn b×nh
th−êngkh«ngchephñ(§/C).
CT2:Trångl¹cchephñb»ngnilon
CT3:Trångl¹cchephñb»ngtrÊu
CT4:Trångl¹cchephñb»ngr¬mr¹
CT5:Trångl¹cchephñb»ngth©nl¸ng«
X¸c®Þnh®éÈm®Êt
t¹ic¸cthêi®iÓmsau
gieo10ngy,c©yb¾t®Çurahoa,c©yrahoaré
vqu¶vo ch¾c,t¹i 5 ®iÓmtheo®−êngchÐo
vu«ng gãc, b»ng m¸y ®o ®é Èm ®ÊtAquater
InstrumentsT300(USA),mçic«ngthøctrong
1lÇnnh¾cl¹i.
C¸cchØtiªuquanghîp®−îcx¸c®Þnh
t
¹i
c¸cthêi®iÓmc©yb¾t®Çurahoa,c©yrahoaré
v qu¶ vo ch¾c. Mçi c«ng thøc trong 1 lÇn
nh¾cl¹ilÊy5c©ymçic©ylÊy1l¸chÐtcñal¸
kÐpthø3tÝnhtõtrªn xuèng®Ó®oc−êng®é
quang hîp, c−êng ®é tho¸t h¬i n−íc v hiÖu
suÊtsödôngn−ícb»ngm¸yPPSystemstrong
®iÒukiÖnnhiÖt®é30
0
C,c−êng®é¸nhs¸ngl
35.000luxvíinång®éCO
2
l370ppm.
Ngoi ra, tiÕn hnh theo dâi c¸c chØ tiªu
n«ng häc nh− thêi gian sinh tr−ëng, chØ sè
diÖntÝchl¸vc¸cyÕutècÊuthnhn¨ngsuÊt.
Thêigiansinhtr−ëng®−îcx¸c®Þnhsaumäc
100ngy,110ngy,120ngy.X¸c®Þnhqu¶
gi/tængsèqu¶ch¾c>80%sèqu¶/c©yth×c¸c
c«ngthøc®ã®<chÝnvcãthÓthuho¹ch.C¸c
chØtiªudiÖntÝchl¸;chØsèdiÖntÝchl¸;kh¶n¨ng
h×nhthnhnètsÇn;kh¶ n¨ng tÝch luüchÊtkh«
vhiÖusuÊtquanghîpthuÇn®−îcx¸c®Þnht¹i
c¸cthêi®iÓm(c©yb¾t®Çurahoa;rahoaré;sau
ra hoa ré 20 ngy; qu ch¾c) trªn 5 c©y theo
®−êngchÐovu«nggãccña1c«ngthøctrong1
lÇnnh¾cl¹i.C¸cyÕutècÊuthnhn¨ngsuÊtv
n¨ng suÊt ®−îc x¸c ®Þnh t¹i mçi c«ng thøc
trong1lÇnnh¾cl¹ilÊy10c©yngÉunhiªnt¹i
thêi®iÓmthuho¹ch®Ótheodâic¸cyÕutècÊu
thnhn¨ngsuÊtvn¨ngsuÊtnh−tængsèqu¶
trªn c©y; tæng sè qu¶ ch¾c trªn c©y; khèi
l−îng100qu¶;khèil−îng100h¹t;tûlÖnh©n;
n¨ngsuÊtc¸thÓ.
SèliÖu®−îcph©ntÝchtheoph−¬ngph¸p
thèng kª b»ng phÇn mÒm IRRISTAT v
EXCEL.
nhh−ëngcñamétsèvËtliÖuchephñ®Õnsinhtr−ëng,ph¸ttriÓn...
3.KÕTQU¶NGHI£NCøUV TH¶OLUËN
3.1.DiÔnbiÕnthêitiÕtkhÝhËut¹iGiaL©m
trongvôthun¨m2006
§éÈmkh«ngkhÝbiÕn®éngtõ72k83%.
Th¸ng 9 l th¸ng cã Èm ®é kh«ng khÝ thÊp
nhÊt. ChÕ ®é nhiÖt cã xu h−íng gi¶m dÇntõ
th¸ng7®Õnth¸ng10,biÕn®éngtõ27,4k30
0
C
(H×nh1),t−¬ng®èithuËnlîichoc©yl¹csinh
tr−ëngvph¸ttriÓn.Tuynhiªn,nhiÖt®éthêi
kú®Çukh¸caodÉn®Õngiai®o¹nsinhtr−ëng
sinhd−ìngcñac©ydiÔnranhanh,kh«ng®¶m
b¶othêigianchoc©ytÝchluü®ñsinhkhèi®Ó
t¹o n¨ng suÊt cao, cuèi vô nhiÖt®é l¹i cãxu
h−ínggi¶mxuèng¶nhh−ëngrÊtlín®Õnqu¸
tr×nh vËn chuyÓn v tÝch lòy vËt chÊt vÒ qu¶.
§©ycònglnh−îc®iÓmcñavôl¹cthuvvô
l¹cthu®«ngëmiÒnB¾cn−ícta.Khi®−îcche
phñth×nhiÖt®é®Êtcòng®−îct¨nglªn4k5
0
C
t¹o®iÒukiÖnchoqu¸tr×nhvËnchuyÓnvtÝch
luüvËtchÊtvÒqu¶(Ng«ThÕD©n,2000).Bªn
c¹nh®ã,l−îngm−at¹iGiaL©mquac¸cth¸ng
(th¸ng 7, th¸ng 8) t−¬ng ®èi cao ®¹t 7,89
mm/ngy v 11,41 mm/ngy.Tuynhiªn cuèi
vôl−îngm−al¹igi¶mxuèngd−íi1mm/ngy
kh«ngthuËnlîichosinhtr−ëng,ph¸ttriÓncña
c©y l¹c. Giai ®o¹n ®Çu m−a nhiÒu, tËp trung
m−alínvométsèngynªn®ÊtbÞbÝdÝg©y
¶nhh−ëngrÊtlín®Õnsinhtr−ëng,ph¸ttriÓn
cñac©ynhÊtlëc«ngthøctrångkh«ng®−îc
chephñ.
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
7
8
9
10
Th¸ng
m®é,nhiÖt®é,l−îngm−a
m®é
NhiÖt®é
L−îngm−a
H×nh1.DiÔnbiÕnmétsèyÕutèkhÝt−îngtrongthêigiantiÕnh3nhthÝnghiÖm
NguånsèliÖukhÝt−îngtr¹mL¸ngkHNéi.
3.2. nh h−ëng cña c¸c vËt liÖu che phñ
®Õn®éÈm®Êtquamétsèthêikú
B¶ng1.nhh−ëngcñac¸cvËtliÖuchephñ®Õn
Èm®é®Êtquamétsèthêikú(%)
C«ng
thøc
Gieomäc
B¾t®Çura
hoa Rahoaré
Qu¶ch¾c
1 86,45 75,48 60,79 46,79
2 90,12 85,35 74,36 68,25
3 92,78 82,14 73,89 65,96
4 89,23 80,69 70,71 59,13
5 87,18 79,24 68,38 58,17
ëthêikúgieo®Õnmäcdocãnh÷ngtrËn
m−alíndÉn®Õn®éÈm®Êtcñac¸cc«ngthøc
chephñ®Òut−¬ng®èicaobiÕn®éngtõ86,45
k92,78%(B¶ng1).Víi®éÈmnh−vËyt−¬ng
®èithuËnlîichoqu¸tr×nhnÈymÇmcñah¹t.
®éÈm®Êtëc¸cc«ngthøcthêikúnykh«ng
cã sù kh¸c biÖt nhiÒu. C¸cgiai ®o¹nsau,®é
Èm ®Êt cã xu h−íng gi¶m xuèng vgi¶m râ
rÖt vo thêi kú qu¶ ch¾c. ë c¸c thêikú trªn,
c«ng thøc che phñ nilon vÉn l c«ng thøccã
®éÈm®Êt®¹tgi¸trÞcaonhÊt,tiÕp®Õnlc«ng
thøcchephñb»ngtrÊu(B¶ng1).
Nh−vËy,c¸cc«ngthøccãche phñlu«n
gi÷ ®−îc Èm ®é cao v æn ®Þnh h¬n so víi
kh«ngchephñ.§éÈm®Êtkhi®−îcchephñ
phïhîpchol¹csinhtr−ëngvph¸ttriÓn.Khi
®−îcchephñ®<lmgi¶m®¸ngkÓl−îngn−íc
bèch¬iquabÒmÆtcña®Êtvc¸cvËtliÖuche
VòNgäcTh¾ng,Vò§×nhChÝnh
phñ ®< lmgi¶m nhiÖt ®é cña ¸nh s¸ng mÆt
trêi khi chiÕu xuèng ®Êt. Trong c¸c vËt liÖu
chephñth×niloncãkh¶n¨nggi÷®−îc®éÈm
tètnhÊttiÕp®ÕnltrÊu.
3.3.nhh−ëngcñac¸cvËtliÖuchephñ®Õn
sinhtr−ëngph¸ttriÓncñagièngl¹cL14
3.3.1. nh h−ëng cña c¸c vËt liÖu che phñ
®Õn thêi gian qua c¸c giai ®o¹n sinh tr−ëng
vtûlÖmäcmÇmcñagièngl¹cL14
B¶ng2.nhh−ëngcñac¸cvËtliÖuchephñ
®ÕntûlÖmäcmÇmv3thêigian
quac¸cgiai®o¹nsinhtr−ëng
C«ng
thøc
TûlÖ
mäc
mÇm(%)
Tõgieo
mäc
(ngEy)
Tõmäc
rahoa
(ngEy)
Thêigian
sinhtr−ëng
(ngEy)
1 85,1 10 23 115
2 92,7 9 21 108
3 93,5 8 22 110
4 91,8 9 22 112
5 88,7 9 22 112
Thêigiantõgieo®ÕnmäcdinhÊtëc«ng
thøckh«ngchephñ(10ngy),c«ngthøcche
phñb»ngtrÊucãthêigiantõgieokmäcng¾n
nhÊt(8ngy).TûlÖ mäcëc¸cc«ngthøccã
chephñ®Òucaoh¬nc«ngthøckh«ngchephñ
(B¶ng 2). Víi ®Æc ®iÓm khÝ hËu, thêi tiÕt cña
c¸c tØnh ®ång b»ng trung du B¾c bé hay gÆp
c¸c trËn m−a lín kÐo di, lmcho ®Êt bÞ röa
tr«i,xãimßn,®Êtgieol¹cbÞdÝchÆt,®ãngv¸ng
lm cho h¹t l¹c dÔ bÞ thèi, mÇm khã ®éi lªn
kháimÆt®Êt,søcsèngc©ycongi¶m.Tuynhiªn
víi c¸c c«ng thøc cã che phñ ®< kh¾c phôc
®−îc nh−îc ®iÓm ny. So víi c¸c vËt liÖu che
phñkh¸c,trÊucãthêigianmäcmÇmnhanhv
tû lÖ mäc mÇm cao h¬n c¶, chøng tá trÊu cã
kh¶n¨nggi÷Èmtèttrongthêikúny.
ë c¸c c«ng thøc cã che phñ, thêi gian
sinhtr−ëngcñac¸cgiai®o¹nsinhtr−ëng®Òu
ng¾n h¬n so víi c«ng thøc kh«ng che phñ,
trong®ãc«ngthøcchephñnilonlng¾nnhÊt,
tiÕp®Õnlc«ngthøcchephñb»ngtrÊu(B¶ng
2).Nh−vËy,t¹ic¸cc«ngthøc®−îcchephñ,
c¸c chÊt dinh d−ìng ®−îc tËp trung ngay tõ
®Çu,nhiÖt®évÈm®éthÝchhîplmchoc©y
sinh tr−ëng, ph¸t triÓn tèt, ph©n cnh sím,
thóc®Èyqu¸tr×nhrahoasím,tËptrung,kh¶
n¨ng tÝch luü sinh khèi nhanh, lm rót ng¾n
thêigiansinhtr−ëng.§iÒunycãýnghÜacho
viÖcbètrÝthêivôchoc©ytrångsau.
3.3.2.nhh−ëngcñac¸cvËtliÖuchephñ®Õn
chiÒucaoth©nchÝnhcñagièngl¹cL14
0.00
5.00
10.00
15.00
20.00
25.00
30.00
27 41 55 69 83 97
NgEysaumäc
cm
CT1
CT2
CT3
CT4
CT5
H×nh2.nhh−ëngcñac¸cvËtliÖuchephñ®Õn®éngth¸it¨ngtr−ëngchiÒucaoc©y
cñagièngl¹cL14
ë tÊt c¶ c¸c thêi ®iÓm theo dâi, chiÒu cao
th©nchÝnhcñac¸cc«ngthøccãchephñ®Òucao
h¬n c«ng thøc kh«ng che phñ. Trong c¸c c«ng
thøccãchephñth×c«ngthøcchephñb»ngnilon
cãsùt¨ngtr−ëngchiÒucaollínnhÊt,tiÕp®Õnl
c«ngthøcchephñb»ngtrÊu(H×nh2).