ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐIỆN – ĐIỆN TỬ
BÁO CÁO THỰC TẬP CƠ
BẢN
Đề tài:
Thực hành lắp mạch đa hài xung vuông
Giảng viên hướng dẫn: Phan Văn Phương
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Đăng Dương
MSSV: 20233356
Mã lớp: 748519
Hà Nội, tháng 11 năm 2024
I, Tổng quan về mạch dao động xung:
1, Tín hiệu xung vuông:
Có rất nhiều các loại tín hiệu xung như xung tam giác, xung răng cưa,
xung bậc thang, … Nhưng ở bài thực hành của học phần thực tập cơ bản, em
làm về mạch tạo xung vuông (mạch dao động đa hài) nên sẽ chỉ quan tâm đến
tín hiệu xung vuông.
Trong mạch điện tử, kỹ thuật xung đóng vai trò quan trọng và có ứng dụng
khá rộng rãi trong thực tế, chẳng hạn như các mạch điều khiển báo động, mạch
định thời, mạch dò, … Đa số các mạch tạo xung hiện nay đều đã được tích hợp
trong các IC.
2, Mạch dao động đa hài:
Mạch dao động đa hài là một mạch cơ bản, nó được dung nhiều trong các
thiết bị kĩ thuật số, trong máy thu hình, đầu đĩa, máy tính, trò chơi, hay các thiết
bị quảng cáo trang trí, … Mặc dù cấu tạo mạch đa hài rất đơn giản, chỉ có vài
mối hàn với vài linh kiện là mạch hoạt động nhưng mạch cơ bản này là một
trong những mạch cơ bản có nguyên lý hoạt động phức tạp nhất. Nó bao gồm
hai phần tử khuếch đại transistor được kết nối với nhau bằng điện trở và các tụ
điện.
Đây là mạch tạo ra tín hiệu có dạng xung vuông, do hai khoá điện tử ghép
vòng, đầu ra khoá nọ ghép với đầu về khoá kia. Mạch hoạt động nhờ sự đóng
mở liên tục của hai đèn T1 và T2.
3, Các linh kiện trong mạch:
Tên linh kiện Chỉ số
Điện trở (Rc1, Rc2) Rc1 = Rc2 = 1 (kΩ)
Điện trở (R1, R2) R1 = R2 = 100 (kΩ)
Tụ điện (C1, C2) C1 = C2 = 100 (µF)
Điện trở (Re) Re = 1 (kΩ)
Đèn LED (D1, D2)
Transistor (T1, T2) C1815
3.1, Transistor:
Trong mạch này, chúng ta sẽ dùng hai transistor T1, T2 đều là C1815.
a, Cấu tạo:
Transistor C1815 được làm từ các vật liệu bán dẫn với ba chân, thậm chí một
số loại có nhiều chân hơn. C1815 được dung để truyền tín hiệu điện tử, xung
hoặc khuếch đại tín hiệu. Ngoài ra, căn cứ vào số bên cạnh, ban có thể biết thêm
thông tin về sản phẩm này hơn, ví dụ như phần ‘2S’ của dãy mã hoá cho biết
loại transistor này được dung cho các ứng dụng tần số cao và cấu hình ở đây tức
là NPN tức âm-dương-âm. Một cấu hình khác của C1815 là PNP tức dương-âm-
dương.
b, Nguyên lý làm việc của transistor C1815:
Cực âm đầu tiên của transistor C1815 được nối với cực âm của mạch và
điều khiển dòng điện chạy từ phần dương ở giữa. Cực âm còn lại của transistor
sẽ điều khiển các electron rời khỏi phần dương giữa. Cấu hình NPN hoặc PNP
sẽ được xác định bằng loại vật liệu bán dẫn được sử dụng để sản xuất ra nó.
Ba cực trên transistor bao gồm:
- Cực phát: Có vai trò là đầu ra cho nguồn.
- Cực gốc: Hoạt động như một cổng điều khiển cho đầu vào điện lớn hơn
tại cực thu.
- Cực thu: Có vai trò là thu thập năng lượng.
3.2, Đèn LED:
Ở mạch này, hai đèn LED D1 và D2 được dùng để kiểm tra xem mạch có hoạt
động đúng hay không.
3.3, Tụ điện (Tụ hoá):
Là tụ điện có sự phân cực âm dương, khi có dòng điện đi vào các bản tụ thì sẽ
có sự tích trữ năng lượng, để tụ không bị nổ thì khi tích trữ năng lượng điện áp
tại bản cực dương luôn phải lớn hơn bản cực âm. Ở đây, chúng ta sẽ dung tụ
hoá 10µF 16V là tụ phân cực, có dung môi là một lớp hoá chất, tụ có hình trụ,
trị số được ghi trực tiếp trên thân tụ.
3.4, Điện trở:
Điện trở R1, R2: Là điện trở định thiên của T1, T2 điều chỉnh điện áp để
có thể lấy ra tín hiệu.
Điện trở Rc1, Rc2: Gây cản trở dòng điện.
4, Nguyên lý hoạt động của mạch: