Bệnh huyết sắc tố
Biện chứng đông y:
Thận dương hư tổn, mệnh môn hỏa suy, không thể ôn hóa thủy dịch, dẫn
tới thủy âm nội đình. Thần kinh khí hóa không tuyên, tông cân ủy nhược.
Cách trị:
Ôn bổ thận dương, lợi thấp hành thủy.
Đơn thuốc:
Tế sinh thận khí hoàn gia giảm.
Công thức:
(Bài cơ bản) Phụ tử 6g, Nhục quế 1,5g, Thục địa 12g, Sơn dược 15g, Sơn
thù nhục 9g, Trạch tả 9g, Vân linh 9g, Đan bì 9g, Xa tiền tử 9g, Ngưu tất 9g. Sắc
uống mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng:
Dương XX, nam, 42 tuổi, đã có vợ, cán bộ. Đã 5 nǎm nay bệnh nhân từng
lúc khó chịu ở bụng trên bên phải. Men transaminase tǎng. Sáu ngày trước thấy
mắt vàng, nước tiểu vàng. Ngày 6 tháng 8 nǎm 1975 vào nằm viện. Xét nghiệm:
Chỉ số bilirubin 30 đơn vị, Đảm hồng chất 3mg%, GPT 380 đơn vị, TTT 2 đơn vị,
CFT âm tính, AFP âm tính.
Khám siêu âm:
Có sóng thể hiện viêm vùng gan. Tan to dưới mũi ức 8cm, thùy trái to ra,
thùy phải hạ thấp đến hết màu sáng, gan bên phải hạ thấp xuống đến mức bệnh lý.
Ngày 3 tháng 1 nǎm 1976 mở ổ bụng kiểm tra làm sinh thiết thấy có xơ gan
kỳ đầu kèm theo sự lắng đọng các thiết huyết hoàng tố với một lượng lớn ở các tổ
chức gan, ngày 28-1 xuất viện.
Sau khi ra viện tinh thần ủ rũ, kém ǎn, gày mòn, miệng khô, táo bón, tiểu
tiện trong và nhiều, sắc mặt u ám, trên da mặt và vùng sau tai có đọng các hạt sắc
tố đen, chất lưỡi đỏ, bờ lưỡi xanh tím, rêu lưỡi hơi vàng, mạch tuần tế nhược hơi
sắc. Đến ngày 20 tháng 3 lại phải quay lại bệnh viện.
Điều trị kết hợp đông tây y hơn 10 ngày mà bệnh không chuyển, lại càng
nặng thêm, xuất hiện đầy bụng, báng, phù hai chân, buồn ngủ, nằm ở giường
không dậy, đường niệu âm tính, aceton niệu dương tính, đường huyết 590mg%,
chẩn đoán xác định là bệnh huyết sắc tố nguyên phát.
Ngày 16 tháng 4 điều trị bằng "Tế sinh thận khí hoàn gia giảm", lấy bài
thuốc trên, thêm Sinh địa 9g, Cúc hoa 9g, Râu ngô 15g, Bắc kĩ 15g, uống liền 6
thang.
Ngày 22 tháng 4 khám lại, tinh thần chuyển biến tốt, đi lại được, ǎn uống
tốt hơn, đã đỡ đầy bụng, hết phù hai chân. Đường niệu dương tính, lưỡi đỏ nhạt,
các điểm ứ và bờ lưỡi đều bớt xanh tím, mạch tế nhược. Tiếp tục cho uống bài
thuốc trên, thêm Nữ trinh tử 9g, uống 4 thang.
Tinh thần bệnh nhân càng chuyển biến bốt, đã đi lại, xem sách báo, sắc mặt
nhuận đỏ, ǎn uống bình thường, gan đã nhỏ lại được ít nhiều.
Sau đó cho dùng tiếp hơn 100 thang gia giảm, gan thu nhỏ dưới bờ sườn
4cm, dưới mũi ức 5cm, sắc mặt nhuận đỏ, sắc tố đọng trên da đã mất hết, hết báng
nước trong bụng, đại tiểu tiện bình thường chỉ còn đường huyết vẫn cao tới
300mg%, đường niệu nói chung khống chế ở mức âm -dương tính.
Ngày 12 tháng 8 làm sinh thiết da sau tai trái không thấy sắc tố. Ngày 14
tháng 8 ra viên. Hơn một nǎm sau thǎm lại, tình hình ổn định.
Bàn luận:
Bệnh huyết sắc tố cũng gọi là bệnh ngưng đọng sắc tố tế bào, xơ gan kiểu
sắc tố, bệnh đái tháo đường màu xanh. hiện thời tây y điều trị chưa có hiệu quả
chắc chắn. ở trên vận dụng "Tế sinh thận khí hoàn gia giảm" để điều trị đã thu
được kết quả tốt.
Trong bài thuốc này có Phụ tử, Nhục quế có tác dụng tư bổ thận âm để âm
sinh dương trường, âm dương được điều hòa và có tác dụng bổ trợ cho các vị
chính.
Trạch tả, Vân linh, Đan bì, Xa tiền tử để lợi thủy, tiêu trừ thủy, dịch tích tụ
lại, Ngưu tất dễ chuyển xuống phía dưới, lại có tác dụng bổ để thông hết kinh khí
thiện âm thận bình. Bài thuốc này được xây dựng chặt chẽ, phối hợp với nhau, nên
đã có hiệu quả tốt trong điều trị.