Bệnh thối rễ, khô cành
cây vú sữa
Bệnh thối rễ là một trong những đối tượng dịch hại nguy hiểm và gây thiệt hại
nghiêm trọng về kinh tế cho vùng trồng vú sữa tập trung ở tỉnh Tiền
Giang. Bệnh thường xuất hiện và gây hại nặng trên những vườn vú sữa già cỗi
và kể cả đối với những vườn trong giai đoạn kiến thiết cơ bản làm sụt giảm đáng
kể năng suất và thậm chí gây chết cây.
1. Triệu chứng
Triệu chứng khá phổ biến và điển hình cuả bệnh thối rễ trên cây vú sữa là cây còi
cọc, kích thước lá bị thu nhỏ lại hay còn gọi “lá me”, tán lá thưa, có màu xanh
xám, đôi khi lá trên một số cành bị rụng dẫn đến hiện tượng cây bị trơ cành và trái
dễ bị héo xanh. Hệ thống rễ tơ (rễ mền) hay kể cả rễ thứ cấp đều bị bị thối nhũn,
sau đó khô và hoá nâu. Ngoài ra, bệnh còn tấn công ở vị trí cổ rễ hay một số vị trí
cục bộ trên rễ chính (nằm gần mặt đất) từ đó làm cho toàn bộ hệ thống rễ bị thối
khô và hoá nâu, nếu phát hiện muộn thì sẽ rất khó phòng trị.
2. Tác nhân:
thối rễ do nhiều tác nhân gây ra như: nấm Fusarium solani, Fusarium
oxysporium và Pythium helicoides; nứt khô cành do nấm Botryospaeria rhodia.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển của bệnh: Tuổi vườn khá
cao; Bón phân không cân đối giữa các thành phần N, P và K. Đặc biệt vẫn còn sử
dụng biện pháp bơm lùa và bón nhiều phân đạm để kích thích ra hoa sớm vụ; Sử
dụng quá ít phân hữu cơ; Đất chua và bón quá ít vôi; Nông dân không biết nguyên
nhân gây bệnh và biện pháp quản lý thiếu đồng bộ; Bệnh phát triển rất nhanh, khó
phát hiện và do đó các biện pháp xử lý bệnh đều không đạt hiệu quả như mong
muốn; Ngoài ra, thiết kế vườn chưa đúng kỹ thuật, ngập úng, thoát nước kém trong
mùa mưa lũ và bồi bùn lên mặt líp quá dày,…cũng là những yếu tố góp phần làm
cho bệnh trở nên trầm trọng.
Bệnh thối rễ, khô cành cây vú sữa do nhiều tác nhân khác nhau, những tác nhân
này đều có nguồn gốc phát sinh từ đất do đó đòi hỏi phải áp dụng nhiều biện pháp
quản lý tổng hợp thì mới đạt được hiệu quả. Ngoài ra, việc kiểm tra vườn thường
xuyên để có thể phát hiện sớm bệnh từ đó có biện pháp quản lý bệnh kịp thời và
hiệu quả.
3. Qui trình quản lý tổng hợp bệnh thối rễ, khô cành
3. 1. Giai đoạn sau thu hoạch
- Tiến hành vệ sinh vườn: thu gom lá khô trên mặt líp, trái bị nhiễm sâu
bệnh, cắt tỉa cành sâu bệnh, cành vượt bên trong tán, cành ốm yếu.
– Tỉa cành, trẻ hoá những vườn cây vú sữa già cỗi, nhiễm bệnh thối rễ giúp
cây hồi phục sinh trưởng nhanh và chất lượng trái được cải thiện. Nên tỉa cành để
cây vú sữa phân bố cành đều theo các hướng và khống chế chiều cao không quá 4-
4,5m. Đối với những vườn vú sữa già cỗi, cây bị nhiễm bệnh thối rễ thì tùy thuộc
vào tuổi cây, mức độ nhiễm bệnh thì có thể tỉa 45-60% tán cây hoặc thấp hơn tỷ lệ
này nhằm giúp sự cân bằng giữa tán cây và bộ rễ bị thối trong đất cũng như gia
tăng chất lượng trái. Lưu ý, nên khử trùng vết cắt bằng thuốc trừ nấm có gốc đồng
hoặc sơn công nghiệp để ngăn ngừa bệnh xâm nhiễm qua vết thương.
– Bón vôi cho toàn bộ vườn với liều lượng khoảng 5-10kg/ cây trưởng
thành.
– Xử lý thuốc trừ nấm gây bệnh thối rễ: có 2 trường hợp xảy ra:
* Trường hợp cây thối hệ thống rễ thứ cấp (rễ tơ, rễ mền): Khi phát hiện hệ
thống rễ bị thối tiến hành xử lý thuốc bằng cách xới nhẹ đất xung quanh tán cây,