SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
***
TÀI LIỆU KỸ THUẬT
QUY TRÌNH
QUẢN LÝ BỆNH HẠI TRÊN NHÓM RAU ĂN
LÁ VÀ ĂN QUẢ TẠI THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH BẰNG CÁC GIẢI PHÁP
SINH HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12/2017
MỤC LỤC
I. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
1.1. Giới thiệu đặc điểm, đặc tính
1.2. Tình hình sản xuất tại TP. HCM
II. CÁC YÊU CẦU - QUY TRÌNH KỸ THUẬT
1. Quy trình phòng trừ bệnh hại rau ăn lá và ăn quả trên cơ sở sử dụng các
giải pháp sinh học
2. Quy trình phòng trừ bệnh đốm lá hại rau cải
3. Quy trình phòng trừ bệnh sương mai hại dưa leo
4. Quy trình phòng trừ bệnh thán thư hại ớt 10
III. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA 12
1. Biện pháp canh tác 12
2. Biện pháp thủ công 14
3. Biện pháp sinh học 15
4.^Biện pháp hóa học 17
IV. Đánh giá chất lượng sản phẩm, chất lượng công nghệ của mô hình 19
1. Hiệu quả kinh tế 19
2. Hiệu quả về xã hội và môi trường 25
VI. Địa chỉ chuyển giao, tư vấn 25
KẾT LUẬN 26
TÀI LIỆU THAM KHẢO 27
I. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
1.1. Giới thiệu đặc điểm, đặc tính
Tình hình sản xuất nông nghiệp nói chung và cây rau nói riêng đang gặp
không ít khó khăn do nhiều nguyên nhân như thời tiết khí hậu bất lợi dẫn đến
sâu bệnh phát triển gây hại nhiều đã làm giảm năng suất, chất lượng sản phẩm
và tăng chi phí sản xuất.
Đã có nhiều biện pháp được thực hiện để hạn chế những thiệt hại do các
nguyên nhân trên gây ra, trong đó biện pháp hóa học là biện pháp đang được
sử dụng phổ biến nhất trong sản xuất nông nghiệp.
Hiện nay, đa số người dân ở những vùng sản xuất rau trọng điểm của
TP.HCM vẫn còn trồng rau theo tập quán canh tác cũ, vẫn còn phun thuốc trừ
sâu, bệnh theo kiểu định kỳ, phun nhiều lần và với nồng độ luôn cao hơn nhiều
so với khuyến cáo, nhất là thói quen sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc hóa học
cho một lần phun nên việc thâm canh rau đã làm ảnh hưởng tới môi trường và
hệ sinh thái, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nhiều loại rau có thể vượt
mức cho phép.
Vì vậy, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm của các sản phẩm nông
nghiệp, trong đó có cây rau đang được đặt lên hàng đầu và cấp bách cần được
giải quyết nhằm tạo ra sản phẩm rau đáp ứng tiêu chí về vệ sinh an toàn thực
phẩm, đặc biệt tìm kiếm biện pháp phòng trừ dịch hại tối ưu là một trong
những hướng đi đúng đắn và cần thiết cho một nền nông nghiệp sạch và bền
vững.
1.2. Tình hình sản xuất tại TP. HCM
Vùng trồng rau chính của TP. HCM tập trung chủ yếu ở huyện Củ Chi,
Hóc Môn một số ít ở Bình Chánh và Quận12 với tổng diện tích gieo trồng
khoảng gần 4000 ha, năng suất bình quân đạt 20,8 tấn/ha. Trong đó, nhóm rau
ăn lá và ăn quả như: cải xanh, cải ngọt, rau muống, ớt, dưa leo được trồng phổ
biến và là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Hiện nay, một số loại bệnh
1
hại trên nhóm rau này như: thối lá do nấm Rhizoctonia solani; đốm lá vi khuẩn
do Xanthomonas campestris; thán thư ớt do nấm Collectotrichum spp.; bệnh
sương mai do nấm Pseudoperonospora cubensis là nguyên nhân chính gây thiệt
hại đến năng suất của rau. Việc phòng trừ các bệnh này gặp nhiều khó khăn,
những quy trình hiện hành đang được áp dụng vẫn sử dụng thuốc hóa học là
chính nhưng do một số loại rau có thời gian sinh trưởng ngắn (30-35 ngày),
hoặc khoảng cách giữa hai lần thu hoạch là khá sát nhau (dưa leo: 2-3 ngày/lần
thu; ớt: 2 ngày/lần thu) nên việc sử dụng thuốc hóa học sẽ không đảm bảo thời
gian cách ly dẫn đến để lại nhiều tồn dư của hóa chất trên sản phẩm. Bên cạnh
đó nếu bón phân hóa học không đúng, bón trễ, liều lượng bón quá cao sẽ tạo ra
dư lượng nitrate trong sản phẩm do đó sẽ không đáp ứng các tiêu chí về vệ sinh
an toàn thực phẩm.
Diện tích, năng suất, sản lượng rau của TP.HCM (Chi cục BVTV TP.HCM)
Nhóm rau
DTGT
(ha)
DTCT
(ha)
NSBQ
(tấn/ha) Sản lượng (tấn)
Rau ăn lá ngắn ngày 887,8 327,1 23,7 21.035,5
Rau ăn củ quả ngắn ngày 415,4 415,4 20,6 8.554,9
Rau ăn củ quả dài ngày 307,0 311,6 20,6 6.319,3
Rau muống nước 1.579,1 647,3 20,4 32.288,3
Rau khác 594,5 308,1 17,9 10.633,6
Tổng cộng 2.008,5 3.783,8 20,8 78.883,6
Ghi chú: - DTGT: diện tích gieo trồng; DTCT: diện tích canh tác;
NSBQ: năng suất bình quân
2
II. CÁC YÊU CẦU - QUY TRÌNH KỸ THUẬT
1. Quy trình phòng trừ bệnh hại rau ăn lá và ăn quả trên cơ sở sử dụng
các giải pháp sinh học
3