10 bí quyết để trẻ vâng lời cha mẹ
Khi phải đặt ra các giới hạn cho những hành động của con cái, phần
lớn các bậc cha mẹ nói quá nhiều, trở nên dễ xúc động hoặc thất bại trong
việc bày tỏ mong muốn của mình một cách rõ ràng và đầy quyền uy. Chúng
ta sẽ nhận được sự tuân thủ ngoan ngoãn hơn của con cái nếu chúng ta sử
dụng 10 gợi ý sau.
1. Hãy cụ thể. Không nên đưa ra những mệnh lệnh không rõ ràng
kiểu “Đừng bầy bừa!”, “Ngoan đi nào”. Những chỉ dẫn kiểu như vậy có
nghĩa khác nhau đối với những người khác nhau. Con cái chúng ta sẽ hiểu
chúng tốt hơn nếu những chỉ thị đó đưa ra thái độ, cách cư xử cụ thể, rành
mạch, mà chúng ta chờ đợi ở con mình. Cần giới hạn rõ ràng cho trẻ biết
chính xác phải làm gì: “Con hãy nói thầm khi mọi người đang ngủ”, “Cho
chim ăn bây giờ đi”, “Nắm tay mẹ khi mình sang đường”. Gợi ý này có thể
làm tăng đáng kể mức độ nghe lời của con bạn.
2. Hãy đưa ra các lựa chọn. Trong nhiều trường hợp bạn có thể cho
con mình lựa chọn giới hạn trong việc quyết định thực hiện mệnh lệnh của
bạn như thế nào. Có chút tự do lựa chọn khiến cho trẻ thấy được cảm giác
của quyền lực và sự kiểm soát, làm giảm sự chống cự của nó. Ví dụ như,
“Đến giờ tắm rồi, con muốn mẹ lấy cho con quần áo, hay con tự chọn?”,
“Con muốn tập đàn 10 phút buổi sáng và 10 phút buổi tối, hay tập luôn 20
phút 1 lần?”
3. Hãy tỏ ra cứng rắn. Đối với những việc quan trọng khi mà không
có lựa chọn nào khác ngoài việc nghe lời, bạn nên nói ra yêu cầu của mình
một cách cứng rắn, cho trẻ biết rằng nó cần dừng ngay hành động không
mong muốn của mình và tức thì tuân theo bạn. Ví dụ như: “Về phòng con
ngay đi!” hay “Dừng ngay lại! Đồ chơi không phải để ném!”. Những hạn
chế cứng rắn có hiệu lực hơn nếu được đưa ra bằng giọng ra lệnh và với cái
nhìn nghiêm túc.
Mặt khác, những hạn chế nhẹ nhàng cho trẻ biết là nó có lựa chọn
hoặc nghe lời hoặc không nghe lời. Ví dụ của những hạn chế kiểu này là:
“Sao con không bỏ đồ chơi ra chỗ khác nhỉ?”, “Chúng mình làm bài tập đi”,
“Con vào nhà bây giờ đi, được không?” và “Mẹ thực sự mong con tự dọn
dẹp phòng của mình.”
Những mệnh lệnh nhẹ nhàng thích hợp cho những trường hợp khi bạn
muốn trẻ hành động một cách nhất định nhưng bạn không qui định hành
động đó. Tuy nhiên đối với những hành động bắt buộc phải được làm bạn sẽ
đạt được sự tuân thủ tốt hơn khi sử dụng mệnh lệnh cứng rắn. Cứng rắn là
mảnh đất nằm giữa nhẹ nhàng và thù địch.
4. Hãy đưa ra các đòi hỏi khẳng định. Trẻ em dễ tiếp nhận những
mệnh lệnh khẳng định “Hãy làm” hơn là phủ định “Đừng (không được)
làm”. Thông thường nếu bạn nói cho trẻ biết phải làm gì (“Hãy nói nhỏ!”) sẽ
tốt hơn nếu bạn nói (“Đừng có hét!”). Người ta nhận thấy rằng các bậc phụ
huynh độc đoán đưa ra các mệnh lệnh “Đừng”, trong khi các bậc cha mẹ có
quyền lực lại thiên về các chỉ thị “Hãy làm.”
5. Hãy để bạn bên ngoài mệnh lệnh. Khi bạn nói “Mẹ muốn con đi
ngủ bây giờ,” bạn có thể đã tạo ra một cuộc chiến cá nhân giữa bạn và con
bạn. Biện pháp tốt hơn là hãy nói “bâng quơ”, ví dụ như, “Bây giờ là 9 h.
Giờ đi ngủ của con đấy,” và chỉ tay vào đồng hồ. Trong trường hợp này tất
cả những xích mích và cảm giác nặng nề sẽ là giữa trẻ và cái đồng hồ. Và sẽ
triển vọng hơn khi bạn nói “Qui tắc là không được ném bóng trong nhà”
thay bằng nói “Mẹ không thích con ném bóng trong nhà,” con bạn sẽ ghét
cái qui tắc kia hơn là ghét bạn đấy.
6. Hãy giải thích tại sao lại cần sự hạn chế. Khi lần đầu tiên bạn đưa
ra hạn chế, hãy giải thích tại sao con bạn lại phải tuân theo nó. Việc hiểu
được nguyên nhân của qui tắc sẽ giúp con bạn phát triển chuẩn mực cư xử,
hành động bên trong con người nó, tức là lương tâm. Thay bằng đưa ra
những giải thích dài dòng mà trẻ sẽ quên ngay bạn hãy nói nguyên nhân một
cách ngắn gọn, ví dụ như: “Không cắn người khác. Mọi người sẽ đau đấy”,
“Khi con giằng đồ chơi của bạn khác, bạn ấy cảm thấy buồn bởi vì vẫn còn
muốn chơi với chúng.”
7. Hãy đề nghị phương án lựa chọn. Bất cứ khi nào bạn chỉ ra giới
hạn cho một hoạt động nào đó của trẻ, bạn hãy cố chỉ ra một hoạt động khác
thay thế có thể chấp nhận được. Làm như vậy chỉ thị của bạn nghe có vẻ ít
cấm đoán hơn và con bạn sẽ cảm thấy ít bị tước đoạt hơn. Theo cách đó, bạn
có thể nói: “Mẹ biết con thích thỏi son của mẹ, nhưng nó dành để bôi môi,
không phải để chơi con ạ. Đây có bút chì mầu và giấy thay cho nó đây.” Một
ví dụ khác bạn nên nói: “Con không thể ăn kẹo trước bữa ăn trưa, nhưng con
có thể ăn một chút kem sô cô la mà con thích sau khi ăn tối.” Bằng cách đưa
ra những phương án lựa chọn, bạn dạy con mình rằng tình cảm và những
mong muốn của nó là có thể chấp nhận được, chỉ có cách thể hiện chúng là
không được mà thôi.
8. Hãy kiên định một cách nghiêm túc. Nguyên tắc chủ yếu giúp
việc đặt ra giới hạn có hiệu quả là tránh những quy tắc lúc có lúc không. Một
thời gian biểu không cố định (chẳng hạn như, giờ đi ngủ hôm nay là 8h, hôm
sau là 8h30, hôm sau nữa lại là 8h45) là tiền đề cho việc chống cự và là thời
gian biểu hầu như không thể bắt ép trẻ theo. Những quy tắc và những thói
quen quan trọng của gia đình phải có luôn hiệu lực, thậm chí nếu đôi khi bạn
cảm thấy mệt mỏi và khó chịu.