Biên Đầu Thống
(Nhức Một Bên Đầu)
Trong sử ta có chép chúa Trịnh Giang (cuối đời họ Trịnh), bị chứng
nhức đầu hành, phải xây một căn hầm tối để mỗi lần lên cơn nhức đầu thì
xuống đó tránh ánh sáng và tiếng động.
Xem chừng có vẻ ông chúa này bị chứng "nhức một bên đầu"
(migraine) đại từ điển Anh Hán gọi là biên đầu thống.
Theo đúng bài bản, thì chứng nhức đầu được gọi là migraine, phải
gồm có ba hoặc bốn yếu tố sau:
• cơn nhức đầu kéo dài từ 4 đến 72 giờ
• nhức kiểu giựt giựt
• phải là nhức đầu đáng kể (gọi là vừa phải, hoặc nhức lắm lắm), chứ
không phải nhức đầu sơ sơ
• nhức một bên đầu
• làm việc mệt nhọc bị nặng hơn lên
• buồn nôn, ói mửa, có khi mắt nhìn bị mờ .
• sợ ánh sáng, tiếng động hay là mùi gì mạnh.
Nhức một bên đầu không phải là hiếm lắm, nhưng phần đông ta
không phân biệt nó như một loại riêng, thường chỉ than là bị nhức đầu. Nước
Mỹ thì cái gì cũng có thống kê thành con số hẳn hoi. Trên đất Mỹ, có 24
triệu người bị biên đầu thống. Bệnh thường khởi phát từ lúc còn trẻ, 12, 13
tuổi, cho tới khoảng tuổi 40, nhưng một đôi khi cũng khởi sự sớm hoặc trễ
hơn. Phái nữ bị nhiều hơn phái nam. Những người bị bệnh này, về già thì
bệnh có vẻ bớt đi, có khi hết hẳn. Chừng phân nửa bệnh nhân có người trong
gia đình cùng một bệnh.
Nguyên nhân
Nguyên nhân vì đâu mà sinh chứng nhức một bên đầu thì chưa được
rõ.
Người ta thấy cơn nhức đầu có liên hệ với vụ các nhánh của một động
mạch ( ở cổ chạy lên đầu ) nở lớn và bóp mạnh, còn một số triệu chứng khác
thì trái lại, là liên quan đén sự co nhỏ lại của các nhánh một động mạch khác
(cũng từ cổ chạy lên đầu).
Những thay đổi của các động mạch đã lộn xộn khó hiểu như vậy, lại
còn điều không rõ là các xáo trộn đó không biết là "nhân" hay "quả" của
chứng biên đầu thống.
Còn một thuyết nữa cho là có thay đổi về giòng điện các tế bào não,
sinh ra một thứ viêm, làm cho giây thần kinh bị kích thích.
Ngoài ra, cũng có thể có vai trò của chất serotonin, có liên quan đến
tình trạng vui buồn căng thẳng hay thoải mái của người ta.
Những gì làm cơn nhức đầu bộc phát? Nguyên nhân thì không rõ,
nhưng có nhiều điều làm cơn nhức đầu bộc phát, khác nhau tùy người.
• chất nội tiết estrogen là một tác nhân quan trọng. Có thể vì vậy mà
phái nữ bị bệnh nhiều hơn phái nam tới ba lần. Ở tuổi dậy thì, tỉ số đó còn
cao hơn nữa. Thời gian sắp tắt kinh, bệnh rất khó trị. Thuốc ngừa thai ( trong
có estrogen), và thuốc estrogen dùng cho tuổi hết kinh làm cho bệnh nặng
thêm.
• bị mất ngủ
• bị đói
• thời tiết thay đổi
• bị mệt nhọc hay đầu óc căng thẳng
• có người bị khi ăn một thứ gì đặc biệt ( thí dụ ăn sô cô la là lên cơn
nhức đầu)
• dùng thuốc Viagra cũng có thể lên cơn nhức đầu
Triệu chứng
Có khi cơn nhức đầu từ từ nặng dần không có dấu hiệu gì báo trước.
Có người trước khi lên cơn, cảm thấy khó chịu bứt rứt, hoặc là buồn bã uể
oải. Một số bệnh nhân qua một giai đoạn chừng mươi phút nửa giờ, gọi là
giai đoạn báo hiệu, trước khi lên cơn nhức đầu. Trong giai đoạn này, có
người bị hoa mắt hay là mắt thấy lóe chớp sáng, có người tự nhiên nói ngọng
nghịu, cũng có khi tay chân tê tê hay một phần cảm thấy yếu xìu.
Kiểu cách nhức đầu của từng bệnh nhân thì thường là lần nào cũng
một kiểu, có điều có khi đau bên phải, có khi đau bên trái không nhất định.
Cũng có khi đau hết cả đầu (tuy là tên bệnh, thì vẫn được gọi theo bài bản là
chứng nhức một bên đầu, vì cách chữa vẫn như vậy). Thường thì đau nhức
giựt giựt khó chịu làm gì cũng không được, chỉ muốn nằm yên trong phòng
tối mà chịu trận.
Có khi buồn nôn ói mửa, mắt mờ. Lâu lâu có người ù tai chóng mặt đi
không vững, ù tai, đau giựt ở sau ót. Lại cũng có người bị đau ngay tròng
mắt, nhìn một hóa hai. Các triệu chứng linh tinh như vậy, nên định bệnh
không phải là dễ. Tuy nhiên, nếu bị đi bị lại, và nhất là trong nhà có người
cũng bị những cơn nhức một bên đầu, thì cũng giúp cho việc chẩn đoán rất
nhiều.
Chữa trị
Việc chữa trị cốt yếu là chặn đứng cơn nhức đầu cho dứt, hay ít ra là
làm giảm đau. Nếu bị hoài, tới ba bốn lần một tháng, thì có khi phải uống
thuốc dài hạn phòng ngừa. Khi thoạt lên cơn nhức đầu, bệnh nhân nên nghỉ
ngơi trong phòng tối, yên tĩnh. Chưa kịp đi bác sĩ, thì dùng thuốc giảm đau
thông thường như Aspirin, Tylenol, hay Advil v. v....có khi pha thêm môt
chút xíu caffein làm tăng hiệu quả giảm đau. Những thuốc này bán tự do
không cần toa, nhiều khi hãng bào chế đặt tên cho thêm chữ Migraine đằng
sau cho ăn khách
- Các thuốc bác sĩ thường cho có thể chia làm ba loại như sau: