intTypePromotion=1

Các đảo nhân tạo ở biển Đông và ảnh hưởng của chúng đến an ninh khu vực

Chia sẻ: Hồ Khải Kỳ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
36
lượt xem
2
download

Các đảo nhân tạo ở biển Đông và ảnh hưởng của chúng đến an ninh khu vực

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày các nội dung về: Các đảo nhân tạo ở Trường sa; Quyền lợi hợp pháp của các đảo nhân tạo theo công ước Liên hiệp Quốc về luật biển,... Mời các bạn cùng tham khảo tài bài viết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Các đảo nhân tạo ở biển Đông và ảnh hưởng của chúng đến an ninh khu vực

Các đảo nhân tạo ở biển Đông và ảnh hưởng<br /> của chúng đến an ninh khu vực<br /> MARY FIDES A. QUINTOS.<br /> Aritificial islands in the South China sea and their impact on regional<br /> (in)security. FSI Insights (CIRSS), Vol.II, No.2, March 2015.<br /> Lan Anh dÞch<br /> Tõ khãa: BiÓn §«ng, An ninh khu vùc, LuËt BiÓn, UNCLOS, ASEAN, Tr−êng Sa,<br /> Hoµng Sa, Trung Quèc<br /> Ngµy 15/5/2014, Philippines c«ng bè<br /> mét lo¹t h×nh ¶nh vÒ c¸c ho¹t ®éng khai<br /> hoang ®Êt cña Trung Quèc t¹i b·i §¸<br /> G¹c Ma, cho thÊy viÖc tõng b−íc x©y<br /> dùng mét hßn ®¶o nh©n t¹o cña Trung<br /> Quèc. Vµi th¸ng sau ®ã, th«ng tin vÒ c¸c<br /> ho¹t ®éng t−¬ng tù cña Trung Quèc t¹i<br /> b·i §¸ Ga Ven, b·i §¸ T− NghÜa, b·i §¸<br /> Ch©u Viªn, b·i §¸ Ch÷ ThËp, tÊt c¶ ®Òu<br /> thuéc quÇn ®¶o Tr−êng Sa ®ang tranh<br /> chÊp, ®−îc nhiÒu h·ng th«ng tÊn ®Þa<br /> ph−¬ng vµ quèc tÕ ®¨ng t¶i. ViÖc Trung<br /> Quèc x©y dùng c¸c ®¶o nh©n t¹o ë<br /> Tr−êng Sa ®· vÊp ph¶i nh÷ng lêi chØ<br /> trÝch, ®Æc biÖt lµ tõ phÝa Philippines,<br /> ViÖt Nam vµ Mü, t¹o nªn nh÷ng c¨ng<br /> th¼ng trong khu vùc, dÉn ®Õn gia t¨ng<br /> møc ®é nh÷ng th¸ch thøc cã ¶nh h−ëng<br /> lªn an ninh khu vùc.<br /> C¸c ®¶o nh©n t¹o ë Tr−êng Sa<br /> <br /> Mét hßn ®¶o, theo C«ng −íc Liªn<br /> Hîp Quèc vÒ LuËt BiÓn (UNCLOS), lµ<br /> mét khu ®Êt ®−îc h×nh thµnh mét c¸ch<br /> <br /> tù nhiªn cao h¬n mÆt n−íc biÓn vµ cã thÓ<br /> duy tr× sù sèng cña con ng−êi vµ ®êi sèng<br /> kinh tÕ riªng cña nã(*). ThuËt ng÷ “®¶o<br /> nh©n t¹o” lµ ®Ó chØ “tÊt c¶ nh÷ng c«ng<br /> tr×nh, c¬ së ®−îc l¾p ®Æt nh©n t¹o vµ c¸c<br /> thiÕt bÞ kh¸c trªn biÓn”, ®©y lµ nh÷ng<br /> dÊu hiÖu ban ®Çu cña nh÷ng g× kh«ng<br /> ph¶i lµ ®¶o (N. Papadakis, 1977, tr.6).<br /> Cô thÓ, mét hßn ®¶o nh©n t¹o lµ<br /> mét “sù båi ®Êt do con ng−êi t¹o ra b»ng<br /> c¸ch ®Æt ®Êt vµ/hoÆc c¸c lo¹i ®¸ xuèng<br /> biÓn trong ®ã cã phÇn t−¬ng tù “tÝnh<br /> chÊt l·nh thæ”. Nã kh«ng ph¶i lµ mét<br /> cÊu tróc ®−îc h×nh thµnh mét c¸ch tù<br /> nhiªn, vÜnh viÔn g¾n liÒn víi ®¸y biÓn<br /> vµ ®−îc bao bäc bëi n−íc, cao h¬n mÆt<br /> n−íc khi thñy triÒu lªn” (N. Papadakis,<br /> 1977, tr.6). ViÖc x©y dùng c¸c ®¶o nh©n<br /> t¹o bao gåm viÖc t¹o ra nh÷ng khu ®Êt<br /> míi trªn mùc n−íc biÓn b»ng c¸ch lµm<br /> l¾ng ®äng c¸c trÇm tÝch mét c¸ch thñ<br /> (*)<br /> <br /> UNCLOS, §iÒu 121 (1).<br /> <br /> 50<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2015<br /> <br /> c«ng. C¸c ®¶o nh©n t¹o ®−îc x©y dùng<br /> ®Ó tr¸nh lÊy ®Êt n«ng nghiÖp thiÕt yÕu<br /> cho c¸c môc ®Ých kh¸c nhau bao gåm c¶<br /> viÖc ph¸t triÓn ®« thÞ, th¨m dß vµ khai<br /> th¸c c¸c nguån tµi nguyªn kho¸ng s¶n,<br /> vËn t¶i vµ th«ng tin liªn l¹c, nghiªn cøu<br /> khoa häc vµ dù b¸o thêi tiÕt, vui ch¬i<br /> gi¶i trÝ vµ c¨n cø qu©n sù (N.<br /> Papadakis, 1977, tr.11-15). Tuy nhiªn,<br /> cÇn l−u ý r»ng, kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c<br /> c«ng tr×nh trªn biÓn ®Òu dÉn ®Õn viÖc<br /> t¹o ra c¸c ®¶o nh©n t¹o. VÝ dô, c¬ së h¹<br /> tÇng trªn mét m¶nh ®Êt ®−îc h×nh<br /> thµnh tù nhiªn tõ tr−íc ®ã mµ lu«n lu«n<br /> ë trªn mÆt n−íc vµ kh«ng lµm thay ®æi<br /> cÊu h×nh tù nhiªn cña l·nh thæ ®Êt liÒn,<br /> kh«ng ®−îc coi lµ mét hßn ®¶o nh©n t¹o.<br /> <br /> cËp ®Õn “mét khèi ®¸ hoÆc san h« cã thÓ<br /> ch¹m bÒ mÆt n−íc biÓn hoÆc lé ra khi<br /> thñy triÒu xuèng” (Y. Tanaka, 2012).<br /> R¹n san h« cã thÓ ®−îc ph©n lo¹i theo<br /> cao ®é thñy triÒu xuèng, nÕu mét phÇn<br /> cña nã lé ra khi thñy triÒu xuèng th× nã<br /> ®−îc gäi lµ r¹n san h« vßng (Y. Tanaka,<br /> 2012). Mét sè thùc thÓ cña quÇn ®¶o<br /> Tr−êng Sa lu«n lu«n ë trªn mùc n−íc<br /> biÓn bao gåm ®¶o Ba B×nh do §µi Loan<br /> chiÕm ®ãng, ®¶o ThÞ Tø, ®¶o BÕn L¹c vµ<br /> ®¶o Song Tö §«ng do Philippines chiÕm<br /> ®ãng vµ ®¶o Tr−êng Sa cña ViÖt Nam (K.<br /> Yoji, 2014). Nh÷ng thùc thÓ nµy còng<br /> n»m trong nh÷ng thùc thÓ ®−îc h×nh<br /> thµnh mét c¸ch tù nhiªn lín nhÊt trong<br /> khu vùc.<br /> <br /> HÇu hÕt tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng x©y<br /> dùng ë biÓn §«ng ®ang ®−îc thùc hiÖn ë<br /> quÇn ®¶o Tr−êng Sa, phÇn phÝa Nam<br /> cña biÓn §«ng bao gåm mét côm c¸c<br /> vïng ®Êt, ®¸, r¹n san h« vµ b·i c¸t.<br /> Trung Quèc hiÖn ®ang chiÕm ®ãng 7<br /> thùc thÓ trong quÇn ®¶o Tr−êng Sa,<br /> Malaysia cã 8, Philippines cã 9, §µi<br /> Loan cã 1 vµ ViÖt Nam cã sè l−îng thùc<br /> thÓ së h÷u nhiÒu nhÊt lµ 22. Theo m« t¶<br /> cña nhiÒu häc gi¶, tõ c¸c biÓu ®å vµ kh¶o<br /> s¸t thñy v¨n cho thÊy r»ng, hÇu hÕt c¸c<br /> thùc thÓ trong quÇn ®¶o Tr−êng Sa lµ<br /> c¸c cao ®é thñy triÒu thÊp hoÆc c¸c r¹n<br /> san h«, bao gåm c¶ nh÷ng thùc thÓ ®ang<br /> thuéc quyÒn kiÓm so¸t cña mét bªn<br /> tranh chÊp (D. Dzurek, 1996; P. Hancox<br /> vµ V. Precott, 1995; R. Beckman, 2013).<br /> Mét cao ®é thñy triÒu thÊp ®−îc ®Þnh<br /> nghÜa lµ “mét khu ®Êt ®−îc h×nh thµnh<br /> mét c¸ch tù nhiªn, ®−îc bao bäc bëi<br /> n−íc vµ cao h¬n mùc n−íc khi thñy<br /> triÒu xuèng nh−ng ngËp n−íc khi thñy<br /> triÒu lªn”(*), trong khi mét r¹n san h« ®Ò<br /> <br /> Mét sè c¸c bªn tranh chÊp ë biÓn<br /> §«ng ®· chuyÓn ®æi c¸c thùc thÓ bÞ<br /> chiÕm ®ãng cña m×nh, ®Æc biÖt lµ nh÷ng<br /> thùc thÓ bÞ ngËp khi thñy triÒu lªn,<br /> thµnh c¸c ®¶o nh©n t¹o, biÕn chóng vÜnh<br /> viÔn ë trªn mùc n−íc biÓn ®Ó hä cã thÓ<br /> x©y dùng c¸c c«ng tr×nh vµ l¾p ®Æt c¸c<br /> thiÕt bÞ cho nhiÒu môc ®Ých kh¸c nhau.<br /> Khi Malaysia chiÕm ®ãng b·i §¸ Hoa<br /> Lau vµo n¨m 1983, Malaysia sau ®ã ®·<br /> biÕn r¹n san h« nµy thµnh mét ®¶o nh©n<br /> t¹o b»ng c¸ch “n¹o vÐt vËt liÖu ®Ó më<br /> réng b·i §¸ Hoa Lau thµnh mét ®¶o 6 ha,<br /> bao gåm mét ®−êng b¨ng dµi 500 m” (W.<br /> Mellor, 1993, tr.54; Xem thªm: D.<br /> Dzurek, 1996). B·i §¸ Hoa Lau hiÖn<br /> ®ang cã mét “khu nghØ d−ìng lÆn biÓn 90<br /> phßng sang träng, mét c¨n cø qu©n sù<br /> cña Malaysia vµ mét khu lµm tæ cho mét<br /> sè loµi chim di c− ®i biÓn”<br /> (http://www.vmy2014.com/see-and-do/...).<br /> <br /> (*)<br /> <br /> UNCLOS, §iÒu 13.<br /> <br /> NhiÒu trong sè c¸c thùc thÓ do ViÖt<br /> Nam chiÕm gi÷ nh− b·i §¸ L¸t, ®¶o<br /> Phan Vinh, R¹n London vµ b·i §¸ Lín<br /> lµ c¸c r¹n san h« vßng (P. Hancox vµ V.<br /> <br /> C¸c ®¶o nh©n t¹o ë biÓn §«ng…<br /> <br /> 51<br /> <br /> Precott, 1995) ®· ®ang ®−îc biÕn thµnh<br /> c¸c ®¶o nh©n t¹o víi c¸c kÕt cÊu bª t«ng,<br /> c¸c ô sóng, tÊm pin mÆt trêi, cÇu tµu,<br /> cét ®Ìn vµ c¸c thiÕt bÞ kh¸c<br /> (Interaksyon, 2011).<br /> <br /> Tuy nhiªn, c¸c nhµ ph©n tÝch l−u ý,<br /> viÖc x©y dùng ®¶o nh©n t¹o cña Trung<br /> Quèc ®ang diÔn ra ngµy cµng nhanh vµ<br /> trªn mét quy m« lín h¬n nhiÒu. Nhµ<br /> b¸o Rupert Wingfield-Hayes ®· m« t¶<br /> chi tiÕt c¸c ho¹t ®éng<br /> H×nh 1: Ho¹t ®éng khai khÈn ®Êt ®ang diÔn ra<br /> cña Trung Quèc ë b·i §¸<br /> ë §¸ G¹c Ma<br /> G¹c Ma: “hµng triÖu tÊn<br /> ®¸ vµ c¸t ®−îc n¹o vÐt<br /> lªn tõ ®¸y biÓn vµ b¬m<br /> vµo c¸c r¹n san h« ®Ó t¹o<br /> thµnh vïng ®Êt míi. Cã<br /> c¸c xe b¬m xi m¨ng, cÇn<br /> cÈu, c¸c èng thÐp lín vµ<br /> ®Ìn flash cña nh÷ng<br /> ngän ®uèc hµn” (R.<br /> Wingfield-Hayes, 2014).<br /> Mét trong nh÷ng tµu<br /> ®−îc x¸c ®Þnh ho¹t ®éng<br /> ë b·i §¸ G¹c Ma lµ Tian<br /> Jing Hao, mét tµu biÓn<br /> Nguån h×nh ¶nh: HIS Janes<br /> n¹o vÐt hót c¸t dµi 127m<br /> do C«ng ty n¹o vÐt Thiªn<br /> T©n<br /> (CCCC<br /> Tianjin<br /> Dredging) vËn hµnh.<br /> H×nh 2: TiÕn ®é c¸c ho¹t ®éng khai hoang<br /> Theo b¸o c¸o, “m¸y c¾t<br /> cña Trung Quèc t¹i §¸ G¹c Ma<br /> cã c«ng suÊt 4.200 kW ë<br /> ®¸y biÓn vµ chøa ®Êt bïn<br /> th«ng qua ®−êng èng<br /> dÉn trªn bê khi khai<br /> khÈn ®Êt hoÆc cho vµo sµ<br /> lan chë bïn bá ra kh¬i”<br /> (James Hardy vµ c¸c t¸c<br /> gi¶ kh¸c, 2014a). Mét vÝ<br /> dô trùc quan cña qu¸<br /> tr×nh nµy ®−îc thÓ hiÖn<br /> trong h×nh 1.<br /> <br /> Nguån h×nh ¶nh: Trang web chÝnh thøc cña Bé Ngo¹i giao<br /> Philippines, 15/05/2014<br /> <br /> TiÕn ®é khai hoang<br /> ®Êt cña Trung Quèc ë b·i<br /> §¸ G¹c Ma ®−îc thÓ hiÖn<br /> trong h×nh 2. Theo c¸c<br /> ph−¬ng ¸n thiÕt kÕ c«ng<br /> bè bëi Tæng C«ng ty X©y<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2015<br /> <br /> 52<br /> dùng Trung Quèc, mét c¨n cø kh«ng<br /> qu©n cïng mét s©n bay, mét ®−êng b¨ng<br /> dµi vµ mét c¶ng<br /> thuyÒn ®−îc quy<br /> ho¹ch x©y dùng sau<br /> khi chuyÓn ®æi r¹n<br /> san h« thµnh mét<br /> khèi ®Êt 30 ha<br /> (http://chinadailym<br /> ail.com/2014/05/25/<br /> china-continuesadvance-intosouth-china-sea...).<br /> <br /> H×nh 3: §¶o nh©n t¹o t¹i §¸ Ga Ven<br /> <br /> Ngoµi b·i §¸<br /> G¹c Ma, Trung<br /> Quèc còng ®ang x©y<br /> dùng c¸c ®¶o nh©n<br /> t¹o t¹i Côm b·i §¸<br /> Ga Ven vµ b·i §¸<br /> T− NghÜa. Côm b·i<br /> §¸ Ga Ven ®Çu tiªn<br /> ®· cã mét nÒn bª<br /> t«ng ë phÝa T©y, n¬i<br /> chøa mét thiÕt bÞ<br /> th«ng tin liªn l¹c,<br /> hÖ thèng phßng<br /> kh«ng vµ sóng h¶i<br /> qu©n, cho ®Õn khi<br /> Trung Quèc dÇn<br /> dÇn x©y dùng mét<br /> hßn ®¶o nh©n t¹o ë<br /> khu vùc nµy. Theo<br /> h×nh<br /> ¶nh<br /> cña<br /> <br /> cÊu tróc ban ®Çu vµ hßn ®¶o nh©n t¹o ë<br /> b·i §¸ Ga Ven ®−îc thÓ hiÖn trong h×nh 3.<br /> <br /> Nguån h×nh ¶nh: ISH Janes<br /> H×nh 4: Ho¹t ®éng n¹o vÐt t¹i §¸ T− NghÜa<br /> <br /> Nguån h×nh ¶nh: B¸o Sydney Morning Herald, 15/09/2014<br /> <br /> Airbus Defence and Satellite, giai ®o¹n<br /> 31/3-07/8/2014, “mét kªnh m−¬ng ®−îc<br /> t¸ch ra ë trung t©m cña b·i §¸ Ga Ven vµ<br /> sau ®ã mét ®èng g¹ch vôn ®−îc ®æ xuèng<br /> ®Ó t¹o thµnh mét hßn ®¶o h×nh ch÷ nhËt<br /> vµo kho¶ng 300 m x 250 m. Cïng víi mét<br /> mòi dÉn ®Õn kªnh, kho¶ng 114.000 m2<br /> ®Êt míi ®· ®−îc t¹o ra” (James Hardy vµ<br /> c¸c t¸c gi¶ kh¸c, 2014b). Sù so s¸nh gi÷a<br /> <br /> Ho¹t ®éng n¹o vÐt cña Trung Quèc<br /> ®−îc theo dâi t¹i b·i §¸ T− NghÜa thÓ<br /> hiÖn ë h×nh 4. VËt liÖu ®µo ®−îc gåm<br /> san h«, c¸t vµ ®¸ theo b¸o c¸o sÏ ®−îc<br /> sö dông ®Ó khai hoang. Ngoµi ra cßn<br /> nh×n thÊy xung quanh khu vùc cã sù gia<br /> t¨ng c¸c thiÕt bÞ h¹ng nÆng nh− m¸y ñi,<br /> m¸y xóc, cÇn cÈu vµ c¸c tµu cung cÊp<br /> (http://www.philstar.com/headlines...).<br /> <br /> C¸c ®¶o nh©n t¹o ë biÓn §«ng…<br /> <br /> Tµu n¹o vÐt Tian Jing Hao theo<br /> quan s¸t còng ®ang ho¹t ®éng t¹i b·i §¸<br /> Ch©u Viªn vµ b·i §¸ Ch÷ ThËp. Trªn<br /> thùc tÕ, Trung Quèc ®· c«ng bè kÕ ho¹ch<br /> x©y dùng mét ®−êng b¨ng t¹i b·i §¸ Ch÷<br /> ThËp cña m×nh vµ ®ßi l¹i mét phÇn biÓn<br /> n¬i mét c¨n cø qu©n sù réng 5 km2 trªn<br /> mùc n−íc biÓn 3 m sÏ ®−îc x©y dùng<br /> (http://chinadailymail.<br /> com/2014/02/12/china-to-build-south...).<br /> QuyÒn lîi hîp ph¸p cña c¸c ®¶o nh©n t¹o<br /> <br /> 53<br /> mét vïng ®Æc quyÒn kinh tÕ 200 h¶i lý,<br /> mét mám ®¸ ®−îc cho phÐp tèi ®a 12 h¶i<br /> lý chñ quyÒn biÓn, vµ cao ®é thñy triÒu<br /> xuèng kh«ng t¹o ra bÊt kú vïng biÓn<br /> nµo. MÆt kh¸c, mét hßn ®¶o nh©n t¹o<br /> chØ ®−îc cÊp vïng an toµn tèi ®a 500 m<br /> ®Ó “®¶m b¶o sù an toµn cho c¶ ngµnh<br /> hµng h¶i vµ b¶n th©n c¸c ®¶o nh©n t¹o,<br /> nh÷ng c¬ së vµ c«ng tr×nh x©y dùng”(*).<br /> Sù xuÊt hiÖn c¸c ®¶o nh©n t¹o còng<br /> kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn viÖc ph©n ®Þnh<br /> l·nh h¶i, vïng ®Æc quyÒn kinh tÕ hay<br /> thÒm lôc ®Þa(**). Ngoµi ra, c¸c ®¶o nh©n<br /> <br /> VÒ viÖc x©y dùng c¸c ®¶o nh©n t¹o,<br /> UNCLOS ®−îc xem nh−<br /> lµ hiÕn ph¸p vÒ c¸c ®¹i<br /> H×nh 5: Tranh chÊp hµng h¶i chång lÊn<br /> d−¬ng mét c¸ch réng r·i,<br /> chØ cho c¸c quèc gia ven<br /> biÓn cã quyÒn t¹o vµ sö<br /> dông c¸c ®¶o nh©n t¹o,<br /> l¾p ®Æt vµ x©y dùng trong<br /> vïng ®Æc quyÒn kinh tÕ vµ<br /> thÒm lôc ®Þa(*). C¸c vïng<br /> ®Æc quyÒn kinh tÕ cña<br /> Brunei,<br /> Malaysia,<br /> Philippines vµ ViÖt Nam<br /> chång lÊn trªn mét sè khu<br /> vùc cña quÇn ®¶o Tr−êng<br /> Sa nh− thÓ hiÖn trong<br /> Nguån h×nh ¶nh: Trung t©m BiÓn T©y Philippines<br /> h×nh 5, do ®ã, x¶y ra c¸c<br /> tranh chÊp l·nh thæ trong vïng ®Æc t¹o kh«ng thÓ ®−îc coi lµ c¸c c¶ng - mét<br /> quyÒn kinh tÕ. Nh− ®· th¶o luËn trong phÇn kh«ng thÓ t¸ch rêi cña hÖ thèng<br /> phÇn tr−íc, mét sè bªn tranh chÊp ë c¶ng biÓn h×nh thµnh mét phÇn cña bê<br /> (***)<br /> quÇn ®¶o Tr−êng Sa ®· chuyÓn ®æi c¸c biÓn n¬i l·nh h¶i ®−îc ph©n c¸ch .<br /> thùc thÓ bÞ chiÕm ®ãng cña m×nh thµnh C¸c quy ®Þnh cña UNCLOS nªu râ<br /> c¸c ®¶o nh©n t¹o ®Ó phôc vô cho môc nh÷ng h¹n chÕ liªn quan ®Õn t×nh tr¹ng<br /> cña c¸c ®¶o nh©n t¹o theo luËt ph¸p<br /> ®Ých riªng cña hä.<br /> quèc tÕ. C¸c quy ®Þnh chØ ra r»ng, c¸c<br /> §èi víi c¸c quyÒn lîi hµng h¶i cña<br /> ®¶o nh©n t¹o ë quÇn ®¶o Tr−êng Sa<br /> c¸c ®¶o nh©n t¹o, UNCLOS kh«ng cho<br /> kh«ng thÓ ®−îc sö dông ®Ó ph©n ®Þnh<br /> phÐp c¸c ®¶o nh©n t¹o t¹o quyÒn l·nh<br /> biÓn vµ còng kh«ng thÓ ®−îc sö dông ®Ó<br /> h¶i hoÆc c¸c vïng biÓn kh¸c bëi v×<br /> ®ßi chñ quyÒn c¸c vïng biÓn c¸ch ®¶o<br /> chóng kh«ng cã tr¹ng th¸i cña c¸c hßn<br /> ®¶o. Mét hßn ®¶o cã kh¶ n¨ng t¹o ra (*) UNCLOS, §iÒu 60.<br /> (**)<br /> <br /> (*)<br /> <br /> UNCLOS, §iÒu 56 vµ 79.<br /> <br /> UNCLOS, §iÒu 60.<br /> UNCLOS, §iÒu 11.<br /> <br /> (***)<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2