Các phương pháp đánh giá và theo dõi tình trạng dinh dưỡng [chuẩn nhất]







Chng 2

CÁC PHNG PHÁP ÁNH GIÁ VÀ

THEO DÕI TÌNH TRNG DINH DNG

--------------------------

ÁNH GIÁ TÌNH TRNG DINH DNG

MC TIÊU

Sau khi hc xong bài này, sinh viên có kh nng:

1. Nêu c khái nim v ánh giá tình trng dinh dng và mt s phng pháp ánh

giá tình trng dinh dng thng s dng.

2. Nêu c phng pháp nhân trc hc: k thut thu thp s liu, các ch s thng

dùng, cách nhn nh kt qu.

3. Áp dng c phng pháp ánh giá tình trng dinh dng ca tr em, la tui v

thành niên và ngi trng thành.

NI DUNG

1. KHÁI NIM V TÌNH TRNG DINH D NG

T! lâu ngi ta ã bit có  liên quan ch"t ch# gi$a dinh dng và tình trng

sc kho. Tình trng dinh dng có th% c nh ngh&a là tp hp các "c i%m c'u

trúc, các ch tiêu hoá sinh và "c i%m các chc phn ca c th% phn ánh mc áp ng

nhu c(u dinh dng. Khi m)i hình thành khoa hc dinh dng, % ánh giá tình trng

dinh dng, ngi ta ch d*a vào các nhn xét n gin nh g(y, béo; tip ó là mt s

ch tiêu nhân trc nh Brock, Quetelet, Pignet. Nh phát hin v vai trò các ch't dinh

dng và các tin b k thut, phng pháp ánh giá tình trng dinh dng ngày càng

hoàn thin và ngày nay tr thành mt chuyên khoa ca dinh dng hc.

Tình trng dinh dng ca các cá th% là kt qu ca n ung và s dng các ch't

dinh dng ca c th%. S lng và chng loi th*c ph+m c(n % áp ng nhu c(u dinh

dng ca con ngi khác nhau tùy theo tui, gi)i, tình trng sinh lý (ví d: thi k, có

thai, cho con bú...) và mc  hot ng th% l*c và trí l*c. C th% s dng các ch't

dinh dng có trong th*c ph+m không nh$ng phi tri qua quá trình tiêu hoá, h'p thu,

ph thuc vào các yu t khác nh sinh hoá và sinh lý trong quá trình chuy%n hoá. Vic

s dng th*c ph+m ch yu ph thuc vào tình trng sc kho ca cá th%. Ví d: tiêu

chy nh hng tc thì n tiêu hoá h'p thu thc n. Tình trng dinh dng tt phn

nh s* cân b-ng gi$a thc n n vào và tình trng sc kho, khi c th% có tình trng







dinh dng không tt, (thiu ho"c th!a dinh dng) là th% hin có v'n  v sc kho

ho"c dinh dng ho"c c hai.

Tình trng dinh dng ca mt qu(n th% dân c c th% hin b-ng t. l ca các

cá th% b tác ng bi các v'n  dinh dng. Tình trng dinh dng ca tr em t! 0

n 5 tui thng c coi là i din cho tình hình dinh dng và th*c ph+m ca toàn

b cng /ng. 0ôi khi ngi ta c1ng l'y tình trng dinh dng ca ph n$ tui sinh 

làm i din. Các t. l trên phn ánh tình trng dinh dng ca toàn b qu(n th% dân

c  cng /ng ó, ta có th% s dng % so sánh v)i s liu quc gia ho"c cng /ng

khác.

2. CÁC GIAI 0ON 0ÁNH GIÁ TÌNH TRNG DINH D NG:









 









 

















































Cân b-ng lng th*c

th*c ph+m

T. l t

vong

Nghiên cu kh+u ph(n Nghiên cu lâm sàng và t. l bnh tt

Nghiên cu nhân trc

Nghiên cu các yu t

kinh t xã hi

Nghiên cu hoá sinh









Ri lon

chuy%n

hoá

Gim

d* tr$

Bi%u

hin

bnh

cha

rõ rt

Bnh

rõ rt

C

tt

T

vong





3. CÁC PHƠNG PHÁP 0ÁNH GIÁ TÌNH TRNG DINH D NG

0ánh giá tình trng dinh dng là quá trình thu thp và phân tích thông tin, s

liu v tình trng dinh dng và nhn nh tình hình trên c s các thông tin s liu ó.

Tình hình dinh dng ca mt cng /ng, mt a phng c1ng nh trên phm vi c

n)c là mt trong các ngu/n d3n liu r't quan trng % xây d*ng và ánh giá các d* án

v sc kho và phát tri%n kinh t xã hi. 0% có các ngu/n s liu tin cy, ánh giá tình

hình dinh dng c(n c tin hành úng phng pháp và theo mt quy trình hp lý.

Mt s phng pháp nh lng chính thng c s dng trong ánh giá

tình trng dinh dng nh:

- Nhân trc hc

- 0iu tra kh+u ph(n và tp quán n ung.

- Các thm khám th*c th%/ d'u hiu lâm sàng, "c bit chú ý t)i các triu chng thiu

dinh dng kín áo và rõ ràng.

- Các xét nghim cn lâm sàng ch yu là hoá sinh  dch th% và các ch't bài tit

(máu, n)c ti%u...) % phát hin mc bão hoà ch't dinh dng.

- Các ki%m nghim chc phn % xác nh các ri lon chc phn do thiu ht dinh

dng.

- 0iu tra t. l bnh tt và t vong. S dng các thng kê y t % tìm hi%u mi liên

quan gi$a tình hình bnh tt và tình trng dinh dng.

- 0ánh giá các yu t sinh thái liên quan n tình trng dinh dng và sc kho.

G(n ây, mt s phng pháp nh tính c1ng ã c s dng trong ánh giá

tình trng dinh dng.

3.1. Các bc tin hành ánh giá tình hình dinh dng

Tin hành ánh giá tình hình dinh dng nên theo các b)c chính sau:

1. Tìm hi%u s b ban (u d*a trên các tài liu, báo cáo s4n có trong và ngoài n)c

% xác nh nh$ng v'n  thi s* c(n tri%n khai nghiên cu.

2. Xác nh mc tiêu ánh giá mt cách rõ ràng: mc tiêu chung và mc tiêu "c

thù ca t!ng cuc iu tra.

3. T chc nhóm ánh giá, phân công theo nhim v c th%.

4. Phân tích nguyên nhân suy dinh dng / v'n  dinh dng ti cng /ng d*

kin s# iu tra. Xác nh "v'n " dinh dng ni cm ho"c quan trng nh't

(Core problem) và tip theo xây d*ng mô hình nguyên nhân d*a trên tình hình

c th% ca a phng ó.

5. Xây d*ng ma trn "Bin s - Ch tiêu - phng pháp" d*a trên các bin trong

mô hình nguyên nhân, v)i mc ích xác nh rõ các ch tiêu c(n nghiên cu và







l*a chn các phng pháp ánh giá hp lý. 0ây là b)c r't quan trng và là c

s % xây d*ng b câu h5i/m3u phiu iu tra.

6. Thu thp s liu trên cng /ng.

7. Phân tích và gii trình s liu.

8. Trình bày kt qu, kt lun và a ra các khuyn ngh c(n thit % ci thin tình

trng dinh dng.

3.2. ánh giá tình trng dinh dng bng phng pháp nhân trc hc

Nhân trc hc dinh dng có mc ích o các bin i v kích th)c và c'u trúc

c th% theo tui và tình trng dinh dng. Phng pháp nhân trc hc có nh$ng u

i%m là n gin, an toàn và có th% iu tra trên mt m3u l)n. Trang thit b không t,

d6 vn chuy%n. Có th% khai thác ánh giá c các d'u hiu v tình trng dinh dng

trong quá kh và xác nh c mc  suy dinh dng. Tuy nhiên phng pháp nhân

trc hc c1ng có mt vài nhc i%m nh: không ánh giá c s* thay i v tình

trng dinh dng trong giai on ngn ho"c không nhy % xác nh các thiu ht dinh

dng "c hiu.

Quá trình l)n là kt qu tng hp ca các yu t di truyn và ngoi cm, trong

ó các yu t dinh dng có vai trò r't quan trng. Nhiu nghiên cu g(n ây cho th'y

yu t dinh dng h(u nh gi$ vai trò chi phi chính trong s* phát tri%n ca tr em, ít

nh't n 5 tui. Vì vy, thu thp các kích th)c nhân trc là b phn quan trng trong

các cuc iu tra dinh dng.

Có th% chia ra nhóm kích th)c nhân trc sau ây:

- Khi lng c th%, bi%u hin b-ng cân n"ng

- Các kích th)c v  dài, "c hiu là chiu cao.

- C'u trúc c th% và các d* tr$ v nng lng và protein, thông qua các mô mm b

m"t: L)p m d)i da và c...

Mt s kích th)c sau ây thng c dùng trong các cuc iu tra dinh

dng ti th*c a.





Bng 1. Mt s kích thc thng s dng

Tui Kích thc

Tr s sinh - Cân n"ng s sinh

- Chiu dài n-m s sinh

- Vòng (u s sinh

1 n 60 tháng tui - Cân n"ng

- Chiu dài (<24 tháng)

- Chiu cao (>24 tháng)

- Np g'p da  c tam (u và nh (u

- Vòng cánh tay

5 n 11 tui - Cân n"ng

- Chiu cao

- Vòng cánh tay

- Vòng (u

- Vòng ng*c

- Np g'p da  c tam (u

11 n 20 tui - Cân n"ng

- Chiu cao

- Np g'p da  c tam (u, d)i xng b vai

- Ph(n trm m ca c th%

20 n 60 tui - Cân n"ng

- Chiu cao

- Vòng cánh tay và vòng c

- Np g'p da  c tam (u

- Ph(n trm m ca c th%

> 60 tui - Cân n"ng

- Chiu cao/si tay

- Vòng cánh tay

- Np g'p da  c tam (u, d)i xng b vai

- Chiu cao (u gi

- Vòng bng chân

Tóm li, nh$ng kích th)c c bn i v)i mi nhóm tui là chiu cao, cân n"ng,

np g'p da  c tam (u và vòng cánh tay. 0i v)i tr em tr)c tui i hc, có th% o

thêm vòng (u và vòng ng*c. Mun ánh giá tình trng dinh dng phi bit c

tui, cân n"ng, chiu cao c1ng nh các kích th)c nhân trc khác.

3.2.1. K thut

* Cách tính tui: Mun tính tui c(n phi bit:

- Ngày tháng nm sinh

- Ngày tháng nm iu tra

CÁC PHƯƠNG PHÁP ÁNH GIÁ VÀ THEO DÕI TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG

Tham khảo tài liệu 'các phương pháp ánh giá và theo dõi tình trạng dinh dưỡng', y tế - sức khoẻ, y dược phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Xác nhận đăng nhập

Đăng nhập từ tài khoản này?

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi