CASE STUDY: Khởi nghiệp lĩnh vực vận chuyển, giao nhận
- sự phát triển của mô hình kinh doanh Supership Việt Nam
1. BỐI CẢNH
Sinh ra ở một vùng quê nghèo ở miền Trung Hoài quyết tâm thi đậu vào Đại học Kinh tế
TPHCM (UEH). Trong nhận thức của mình lúc đó, Anh chỉ muốn học một trường đại học tốt,
cố gắng tốt nghiệp để sau này kiếm một công việc ổn định, có thu nhập và ở lại thành phố.
Gia đình Hoài không có ai làm về kinh doanh, vì vậy, sự lựa chọn của anh một phần là do
ngẫu nhiên, hoàn toàn không đến từ sự khuyến khích hay định hướng của gia đình.
Tuy nhiên, bốn năm học đã mang lại cho Hoài những trải nghiệm quý giá. Môi trường học
tập này động ở UEH đã dẫn dắt anh tham gia các hoạt động Đoàn - Hội. Anh nhiệt tình tham
gia các chương trình Mùa hè xanh, những chương trình tình nguyện của sinh viên. Ngay từ
năm học đại học thứ nhất, Hoài và các bạn ngập tràn những ý tưởng kinh doanh với mục
đích chính là kiếm thêm một ít tiền giúp bà cơ ở các vùng sâu, vùng xa xây nhà tình thương
hay thì viện cho trẻ con. Hoài đã cùng sinh viên khoa Quản trị thực hiện những kế hoạch
kinh doanh nhỏ như đi huy động tài trợ từ các doanh nghiệp, bán bánh mì ở công viên, bán
sách trong lớp học, bán bảo hiểm xe máy và những món quà lưu niệm thủ công. Những dự
án này đã giúp Hoài có được những trải nghiệm kinh doanh vô cùng quý giá và củng cố
thêm nỗi tin của anh về sự thành công của một doanh nghiệp do chính mình làm chủ. Anh
chia sẻ: "môi trường Đoàn - Hội là môi trường tốt nhất để mỗi sinh viên chứng tỏ khả năng
lãnh đạo, vừa xoay sở chạy các dự án làm sao hiệu quả nhất". Khi đi xin tài trợ từ đong
nghiệp cho một dự án từ thiện, Hoài và các bạn phải Chuẩn bị hồ sơ, giải trình cho bộ phận
PR của doanh nghiệp hiểu về chương trình. kỹ năng đàm phán và thuyết phục tăng lên rất
nhiều. Khi tổ chức việc bán hàng ở công viên, ở lớp học, Hoài và các bạn được trải nghiệm
về bán hàng qua những hoạt động đó, kỹ năng tổ chức và ủy thác công việc cũng dần được
tích lũy.
Từ những hoạt động đó, Hoài đã nghĩ rằng anh phải có một doanh nghiệp do chính mình
làm chủ. Ý định làm chủ một doanh nghiệp được Hoài nuôi dưỡng từng ngày, Tuy nhiên,
doanh nghiệp của Hoài hoạt động trong lĩnh vực nào, sản xuất cái gì thì anh vẫn chưa nghĩ
ra. Điều này thật sự không dễ dàng. Hoài đã quyết tâm tìm kiếm và cân nhắc các mô hình
kinh doanh khác nhau để từ đó phát hiện ra những cơ hội từ thị trường và xây dựng doanh
nghiệp trong lĩnh vực vận chuyển, anh Quyết định thành lập Supership - doanh nghiệp trong
lĩnh vực vận chuyển giao nhận. Sau gần 10 năm hoạt động, hiện nay Supership đang có
mặt tại 63 tỉnh thành với hơn 1.500 nhân viên, hơn 100.000 khách hàng. Năm 2024,
Supership đạt mục tiêu IPO và trở thành công ty đại chúng.
2. TÌNH HÌNH CHUNG CỦA CÔNG TY
2.1. Tầm nhìn và sứ mệnh?
Tầm nhìn:
Luôn nỗ lực để phát triển, đáp ứng được các yêu cầu của khách hàng, Supership hướng
đến trở thành biểu tượng của dịch vụ giao nhận chuyên nghiệp hoàn hảo. (năm 2015)
Trở thành dịch vụ giao nhận chuyên nghiệp nhanh chóng hàng đầu tại Việt Nam.
Sứ mệnh:
Đem lại niềm tin cho người tiêu dùng đổ thương mại điện tử, nâng cao uy tín thương hiệu
lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp kinh cốu trực tuyến. (năm 2015)
Tiên phong trong việc đơn giản hóa mit trình và tối đa hóa tốc độ xử lý để đem lại một vụ
giao nhận có chất lượng tốt nhất cho các đối tác kinh doanh online.
Triết lý kinh doanh:
"Lợi nhuận là điều chúng tôi muốn có nhưng sự hài lòng của khách hàng là mục đích mà
chúng tôi theo đuổi và cung cấp dịch vụ hoàn hảo là mục tiêu mà chúng tôi hướng tới". (năm
2015)
Sự hài lòng của khách hàng là mục đích mà
Supership theo đuổi.
Giá trị cốt lõi
Với đặc thù hoạt động của công ty, chất lượng nguồn nhân lực và công nghệ là những yếu
tố cốt lõi luôn được duy trì cải tiến. Supership luôn:
• Xây dựng đội ngũ nhân viên năng động, thân thiện và chuyên nghiệp;
• Không ngừng đổi mới, hiện đại hóa hệ thống quản lý, xử lý đơn hàng nhanh hơn, chính
xác hơn và đạt tỉ lệ thành công cao hơn;
• Tối đa hóa lợi ích công ty dựa trên sự hài lòng của các doanh nghiệp kinh doanh thương
mại điện tử.
Năm 2024, giá trị cốt lõi của công ty đã được tuyên bố với những thay đổi như sau:
• Tận tâm phụng sự khách hàng;
• Trung thực với bản thân, đồng nghiệp, đối tác,
• Kỷ luật thép, ý chí thép;
• Nỗ lực mỗi ngày và kiên trì theo đuổi mục tiêu:
• Tràn đầy năng lượng và nhiệt huyết;
• Quyết liệt trong thay đổi và cải tiến liên tục.
Ngoài ra, năm 2024, Supership còn tuyên bố về lợi thế cạnh tranh, đặc điểm dịch vụ và vị
thế của công ty:
Lợi thế cạnh tranh
Không ngừng nâng cao chất lượng nguồn nhà lực và ứng dụng công nghệ.
Xây dựng đội ngũ nhân viên năng động thân thiện và chuyên nghiệp.
Không ngừng đổi mới, hiện đại hóa hệ thống quản lý, xử lý đơn hàng nhanh hơn, chính xác
hơn và đạt tỉ lệ thành công cao hơn.
Đặc điểm dịch vụ
Supership tự hào cung cấp dịch vụ giao hàng chuyên nghiệp cho các đơn vị, tổ chức, cá
nhân kinh doanh cả online và offline.
Tỉ lệ giao hàng công đạt 96,18%.
Chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng tốt nhất.
Cước phí thấp hơn 20% so với mặt bằng chung.
Quản lý đơn hàng chặt chẽ qua hệ thống trực tuyến.
Nhân viên giao hàng chịu khó, năng động, thân thiện và trung thực.
Vị thế
Supership là một đối tác tin cậy của các doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử.
2.2. Đối tác
Khách hàng chủ chốt và tiềm năng của Supership là các doanh nghiệp kinh doanh thương
mại điện tử. Supership tổ chức giao nhận hàng hóa có mật độ cao nhất là quần áo, giày
dép, mỹ phẩm, đồ chơi, đồ lưu niệm và sách. Một số khách hàng đã và đang hợp tác điển
hình như: TiNi Printing, GUZA fashion, LROCRE, J-P Fashion, Phukien.vn, Mỹ phẩm DMC,
ESCAPE GAME... Supership đang tờ thành đối tác đáng tin cậy của nhiều doanh nghiệp
thương mại điện tử.
2.3. Sơ đồ tổ chức, chức năng của từng phòng ban
Hình 1: Sơ đồ tổ chức của Công ty Cổ phần
Vận chuyển Supership Việt Nam
Nguồn: Phòng Nhân sự - Công ty Cổ phần Supership
24. Những lĩnh vực quan tâm cụ thể
Công ty Cổ phần Supership Việt Nam được thành lập năm 2015, chuyên cung cấp dịch vụ
giao nhận hàng, chuyển phát nhanh cho giao dịch thương mạ điện tử. Hiện tại, Supership
mở rộng mạng lưới hợp tác thông qua hình thức nhượng quyền kinh doanh.
3. NHỮNG VẤN ĐỀ, QUYẾT ĐỊNH, CƠ HỘI TRONG TÌNH HUỐNG
3.1. Tính cách của nhà khởi nghiệp - yếu tố quan trọng thúc đẩy và gắn kết mọi người
Nhận xét về tính cách của mình, Hoài cho rằng anh là con người tràn đầy năng lượng, biết
gắn kết mọi người và luôn nghĩ về những điều tích cực. Điều này hết sức quan trọng vì với
vai trò của một người đứng đầu, nếu mất niềm tin thì mọi người trong nhóm sẽ không còn
chỗ dựa. Hoài kể:
"..những việc khi mình làm team-leader, mình huy động mọi người, mình gắn kết mọi người,
lúc nào mình cùng tỏ ra bên ngoài là người cực kỳ sôi động và sôi nồi. Nhờ đó, mọi người
nhìn thấy ở mình rất là máu lửa trong mọi hoạt động của công việc và cuộc sống. Thật sự
lúc nào mình cũng sẽ là người truyền lửa, truyền năng lượng cho người khác. Có những
điều mọi người nghĩ là không thể, không tưởng nhưng mà khi mình nói chuyện trao đổi một
thời gian thì mọi người cảm thấy những điều đó là những điều có thể làm được".
3.2. Nhận dạng cơ hội khởi nghiệp và ý tưởng khởi nghiệp
Khi chuẩn bị tốt nghiệp đại học, Hoài xin thập tập ở một trung tâm Anh ngữ mới thành lập.
Hoài đảm nhận công việc phát triển thị trường. Sau 3 tháng làm việc, trung tâm Anh ngữ
phát triển mạnh và Hoài cũng được nhận làm chính thức ở đây. Anh chia sẻ "... không thể
tưởng tượng ra - tại sao lại phát triển nhanh đến như vậy. Từ một cơ sở, bắt đầu phát triển
thêm cơ sở nữa, doanh số, lợi nhuận tăng. Lúc đó lương của mình lại phụ thuộc vào doanh
số mang về, lương cứng của mình là 0. Trong 3 tháng đầu tiên mình làm không có doanh
số, không có lợi nhuận, không có kết quả, đang âm, đang sẵn sàng không lãnh lương. Rồi
bắt đầu từ đó, trung tâm phát triển nhanh quá...".
Tuy nhiên, định hướng phát triển của Trung tâm Anh ngữ lúc này có những thay đổi lớn.
Trung tâm muốn phát triển nhiêu gói sản phẩm hơn nhắm vào các phần khúc khác nhau.
Bản thân Hoài lại muốn chỉ định vị duy nhất một gói sản phẩm Toeic dành cho sinh viên. Anh
cho rằng, tập trung vào một sản phẩm và làm cho tốt thì hay hơn là nhiều gói sản phẩm
nhưng không tập trung. Cảm thấy định hướng phát triển không trùng nhau, Hoài nghỉ việc ở
trung tâm Anh ngữ và trăn trở tìm kiếm cơ hội khởi nghiệp cho riêng mình. Anh đã nghĩ:
"...Mình muốn phát triển một dự án nào đó thật sự mang tính quyết định, thể hiện được hết
những tham vọng, mục đích, quyết định của mình trong dự án đó. Mình muốn thể hiện hết
toàn bộ năng lực của mình, mình cứ trăn trở là làm sao mình có được định hướng....".
Với những suy nghĩ đấy, Hoài bắt đầu tham gia những buổi hội thảo, những chia sẻ từ
những người đi trước ở các câu lạc bộ khởi nghiệp. Hoài hỏi họ những ý kiến, những xu
hướng về thị trường. Hoài cũng nhận ra rằng thời điểm 2015 "... là thời điểm mà thương mại
điện tử phát triển .. Facebook đưa ra những chương trình quảng cáo, thuật toán quảng cáo,
mà ở thời điểm đó là những người bán hàng online, bán hàng thu tiên hộ, bắt đầu sinh ra rất
nhiều. Ở thời điểm đó bán lên Facebook là có đơn, chạy quảng cáo là có đơn, lúc đó, bán
hàng trực tuyến rất thuận lợi...".
Hoài cũng đánh giá thị trường giao hàng đang thuộc về hai ông lớn trong ngành là Bưu điện
và Viettel. Tuy nhiên, chất lượng dịch vụ và gói sản phẩm của hai tổ chức này chưa tốt và
còn nhiều thiếu sót. Hoài nhận xét:
"...lúc đó chỉ có những đơn vị giao hàng truyền thống thôi. Với Bưu điện và Viettel thì người
ta đã qua quy chuẩn về các lĩnh vực chuyển phát truyền thống rồi, tuy nhiên, người ta không
triển khai hoạt động thu tiền hộ..".
Hoài lập luận nếu Bưu điện và Viettel phát sinh thêm mảng thu tiên là vỡ hệ thống. Nhân sự
của hai công ty này không xử lý được mảng thu tiền vì trước giờ họ chỉ quen giao hàng, nếu
thêm việc thu tiền thì tốn nhiều thời gian hơn, trách nhiệm nặng nề hơn.
Anh phát hiện ở thời điểm đó, lĩnh vực giao nhận đang phát triển thêm một nhu cầu mới mà
những đơn vị hiện tại chưa đáp ứng được. Chỉ cần có doanh nghiệp làm khác đi một chút,
đáp ứng nhu cầu khách hàng thay đổi thêm một chút từ vấn đề chuyển phát thư truyền
thống và bưu phẩm thì sẽ có cơ hội. Hoài nhận định "...Việc phát sinh thêm là thu tiền, sau
khi giao những bưu phẩm đó. Phía bưu điện coi như là thua, tại vì bây giờ nhân sự bên bưu
điện làm bao nhiêu chục năm rồi và bây giờ kêu thu tiền nữa, thì họ không chịu, đâu có
những ràng buộc về vấn đề đó đâu...".
Hoài cho rằng, việc thu tiền giúp khách hàng là công cụ giá trị giúp người bán thu tiền về.
Tuy nhiên, việc này Bưu điện và Viettel làm không được ở thời điểm đó. Lý do chính là bởi
vì "Thêm thu tiền là coi như nảy sinh nhiều vấn đề, bên đó không kiểm soát được về mặt
chất lượng, cũng như mặt nhân sự, thế là họ không đáp ứng được nhu cầu" của khách
hàng.
Và Hoài nghĩ đây là cơ hội thị trường trong lĩnh vực này đầy tiềm năng và có thể kiếm tiền
được từ nó. Anh kể: ". Lúc đó bắt đầu mình thấy thị trường này nó đang tiềm năng lắm,
mình có thể tham gia được. Lúc đó bất đần mình tính toán, mình cũng tham vọng nhiều, từ
giao hàng chở người, rồi giao hàng từ nhà xe. Tức là khi mình có đội ngũ đi giao hàng rồi thì
lúc đó mình có thể làm được:
những việc song song với nhau. Như vậy là mình sẽ tố chức chungduongchungxe.com rồi
chuyenphatnhanh.net, hỗ trợ cho chuyển phát từ nhà xe ra...".
Nghĩ là làm, Hoài phác thảo các công việc cần phải tiến hành để triển khai ý tưởng. Hoài
thuê một văn phòng nhỏ ở bến xe Miền Đông, văn phòng đầu tiên cũng là nơi ăn chốn ở của
anh và nhóm khởi nghiệp.
3.3. Lựa chọn ý tưởng kinh doanh và thứ
nghiệm ý tưởng
Trước khi lao vào ý tưởng vận chuyển, Hoài đã từng thử đi bán hàng online nhưng anh cảm
thấy)
không phù hợp, việc kinh doanh online không hiệu quả. Khi chuyển sang ý tưởng kinh
doanh vật chuyển, Hoài cũng có nhiều lựa chọn. Hai phương sn mà anh cân nhắc là vận
chuyển người và vận chuyển hàng, Hoài phân tích:
"Lúc đó mình cũng có phần tích, nếu như mình làm phương án vận chuyển người thì tổng
chi phí mình đang có trong tay là 40 triệu đồng có thế tồn tại được trong bao lâu thúc đó
chưa có Grab với Uber)? Tính toán cho phương án chở người thì mất nhiều thời gian, vì
phải thay đổi thói quen người tiêu dùng chuyển từ xe ôm truyền thống sang nhu cầu đi
chung với mình, rồi chắc được 3 tháng là hết tiền mà chưa biết có tương lai".
Hoài chuyển sang phương án tiếp cận các shop bán hàng. Nhưng tiếp cận các shop cũng
không hề dễ dàng. Hoài lý giải:
"..tại vì 1 shop mình tiếp cận thì đa phần lượng hàng trung bình một ngày giao cho mình là
50, nhưng để một ngày mà có một người đưa cho mình vận chuyển thì cực kỳ khó. Lúc đó
cũng cân đối và thấy là không được".
Cùng ý tưởng vận chuyển hàng nhưng Hoài chuyển sang thử phương án tiếp cận các nhà
xe. Theo Hoài, đây là phương án hợp lý nhất xét về lý thuyết vì nhiều lý do. Một trong những
lý do mà Hoài phân tích tại thời điểm đó:
"...bắt đầu mình xuất phát bên nhà xe. Lý do là khách hàng có nhu cầu ở quê chuyển đô lên
nhà xe, trong bến xe như vậy là cực kỳ nhiều hàng và hầu như là gọi cho khách hàng lên
lấy. Như vậy, bây giờ thay vì gọi khách hàng lên lấy, mình làm việc với nhà xe sau này để
hàn ở đó rồi mình chuyển cho khách. Ví dụ, mình alo cho ABC ni, hàng của ABC đang ở
bến xe, thay vì ABC đi lấy thì tốn tiền xăng, tiền công thì để mình chuyển hàng đến cho
ABC. Thay vì tiền xe ôm là 20.000 đồng hay 30.000 đồng gì đó, mình chuyển một lúc nhiều
lô hàng thì mình sẽ vó được nhiều giá trị gia tăng...".
Sau khi thử nghiệm các ý tưởng, Hoài rút ta được nhiều vấn đề, khó khăn. Đối với vận
chuyển hàng từ các nhà xe ở bến Miền Đông, anh chia sẽ:
"...mình liên hệ với nhà xe, mình trao đổi với người ta. Lúc đầu mình tưởng là quan điểm
của người ta là đồng ý với mình, hợp tác với mình tại vì mình giúp cho người ta đỡ khâu
quản lý hàng hoá. Nhưng cuối cùng cái quan điểm đó bị sai, người ta sợ mình quản lý chứ
không phải
người ta đỡ phải quản lý. Người ta quen với việc người ta quản lý rồi, giờ giao cho bên
mình nếu mất hàng thì ai chịu? Các nhà xe làm theo kiểu thoải mái, tự do chả có phải lo
lắng về quy trình như mình, nên mình không thuyết phục được người ta gửi hàng cho mình
và mình không có đơn hàng....”
Đối với vận chuyển hàng ở các shop, công việc cũng không hê thuận tiện như tính toán lúc
đầu. Các shop chỉ giao phần vận chuyển hàng, phần chuyển hàng và thu tiền khách hàng
thời điểm này vẫn chưa tin triển, nhiều shop sợ mất tiền, mất hàng vì uy tín và danh tiếng
mà công ty Hoài chưa nhiều. Anh rút ra nhận xét:
“…cuối cùng 3 tháng mình hoang mang quá, không làm gì nên hồn hết, nhà xe cũng không
được, làm xe ôm cũng không xong, rồi giao hàng thì cũng không được luôn. Cuối cùng, tập
trung lại một cái thôi".