Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ – Méc
Ch ng 1ươ
M đ uở ầ
V t li u trang s c n i ngo i th t là v t li u c b n trong các côngậ ệ ứ ộ ạ ấ ậ ệ ơ ả
trình trang s c ki n trúc. Hi u qu th c t c a công trình trang s c có liênứ ế ệ ả ự ế ủ ứ
quan r t nhi u đ n màu s c, ch t li u văn hoa c a v t li u trang s c. Doấ ề ế ắ ấ ệ ủ ậ ệ ứ
v y, khi ti n hành trang s c cho m t ki n trúc nào đó, tr c h t ph i hi uậ ế ứ ộ ế ướ ế ả ể
rõ tính năng và đ c đi m c a các lo i v t li u trang s c, t đó m i có thặ ể ủ ạ ậ ệ ứ ừ ớ ể
s d ng các v t li u trang s c m t cách h p lý và ngh thu t.ử ụ ậ ệ ứ ộ ợ ệ ậ
Đ1: Vai trò và xu h ng phát tri n c a v t li u trang s cướ ể ủ ậ ệ ứ
I. Vai trò c a v t li u trang s củ ậ ệ ứ
V t li u trang trí n i ngo i th t có vai trò r t quan tr ng đ i v i hi uậ ệ ộ ạ ấ ấ ọ ố ớ ệ
qu m quan và công năng c a v t li u ki n trúc. Hi u qu thi t k c aả ỹ ủ ậ ệ ế ệ ả ế ế ủ
m t v t ki n trúc không ch có quan h v i th pháp thi t k t ki n trúc t oộ ậ ế ỉ ệ ớ ủ ế ế ế ạ
hình m t đ ng, t l kích th c và công năng c a t ng kh i mà còn cóặ ứ ỷ ệ ướ ủ ừ ố
quan h m t thi t v i vi c l a ch n v t li u trang s c. Hi u qu trang s cệ ậ ế ớ ệ ự ọ ậ ệ ứ ệ ả ứ
l p b m t c a v t ki n trúc thông th ng th hi n trên ba khía c nh: màuớ ề ặ ủ ậ ế ườ ể ệ ạ
s c, c m giác và đ ng nét. Vai trò c a v t li u trang s c chính là làm đ pắ ả ườ ủ ậ ệ ứ ẹ
cho v t ki n trúc, làm đ p cho môi tr ng xung quanh. Ngoài ra, do các v tậ ế ẹ ườ ậ
li u trang s c h u nh là v t li u trang s c b m t c a v t ki n trúc nênệ ứ ầ ư ậ ệ ứ ề ặ ủ ậ ế
c n có tính ch t b o v v t ki n trúc, kéo dài tu i th c a v t ki n trúc.ầ ấ ả ệ ậ ế ổ ọ ủ ậ ế
Các v t li u trang s c hi n đ i còn có nh ng tính năng khác n a nh :ậ ệ ứ ệ ạ ữ ữ ư
ch ng cháy, ch ng m c, gi nhi t, cách nhi t và cách âm... Tóm l i, v tố ố ố ữ ệ ệ ạ ậ
li u trang s c n i ngo i th t có vai trò làm đ p, b o v và nh ng tính năngệ ứ ộ ạ ấ ẹ ả ệ ữ
khác cho v t ki n trúc.ậ ế
II. Xu th phát tri n c a v t li u trang s cế ể ủ ậ ệ ứ
S d ng v t li u trang s c n i ngo i th t đã có hàng nghìn năm l chử ụ ậ ệ ứ ộ ạ ấ ị
s . Trong các công trình ki n trúc c đã xu t hi n r ng rãi nh ng v t li uử ế ổ ấ ệ ộ ữ ậ ệ
do ng i dân lao đ ng Trung Qu c th i kỳ c đ i t o ra nh “g ch T n,ườ ộ ố ờ ổ ạ ạ ư ạ ầ
19
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ – Méc
ngói Hán” và m t v t li u trang s c tuy t v i khác n a - Ch ph m l u ly.ộ ậ ệ ứ ệ ờ ữ ế ẩ ư
S phát hi n nh ng v t li u trang s c ki n trúc này đã làm phong phú thêmự ệ ữ ậ ệ ứ ế
kho tàng ki n trúc th gi i. Tuy nhiên do nh ng h n ch trong trình đ s nế ế ớ ữ ạ ế ộ ả
xu t lúc b y gi , nh ng v t li u trang s c c đ i không ch ch ng lo iấ ấ ờ ữ ậ ệ ứ ổ ạ ỉ ủ ạ
t ng đ i ít mà ph m vi s d ng cũng ch h n ch các ki n trúc cungươ ố ạ ử ụ ỉ ạ ế ở ế
đình. Cùng v i s phát tri n c a l c l ng s n xu t và s ti n b c a vănớ ự ể ủ ự ượ ả ấ ự ế ộ ủ
minh nhân lo i, v t li u trang s c n i ngo i th t cũng phát tri n nh vũạ ậ ệ ứ ộ ạ ấ ể ư
bão. V t li u trang s c không ch ch ng lo i tăng nhanh mà tính năng c aậ ệ ứ ỉ ủ ạ ủ
v t li u cũng không ng ng tăng lên mang l i cho con ng i nhi u s l aậ ệ ừ ạ ườ ề ự ự
ch n. Đ i v i m t gia đình hi n đ i, khi ti n hành trang s c có th có t iọ ố ớ ộ ệ ạ ế ứ ể ớ
hàng trăm lo i v t li u trang s c.ạ ậ ệ ứ
Tr c nh ng năm c a th p k 80, n n t ng c a v t li u trang s c n iướ ữ ủ ậ ỷ ề ả ủ ậ ệ ứ ộ
th t còn t ng đ i kém ch ng lo i ít, ch t l ng kém. Sau nh ng năm c aấ ươ ố ủ ạ ấ ượ ữ ủ
th p niên 80, Trung Qu c đã nh p kh u h n 2000 lo i k thu t và thi t bậ ố ậ ẩ ơ ạ ỹ ậ ế ị
s n xu t v t li u trang s c. S xu t hi n c a nh ng thi t b và k thu tả ấ ậ ệ ứ ự ấ ệ ủ ữ ế ị ỹ ậ
này đã đ a n n công nghi p s n xu t v t li u trang s c c a Trung Qu cư ề ệ ả ấ ậ ệ ứ ủ ố
lên m t giai đo n phát tri n m i. Ch ng lo i m i c a v t li u trang s cộ ạ ể ớ ủ ạ ớ ủ ậ ệ ứ
c a Trung Qu c đã t xu t hi n. Ngày nay, công nghi p s n xu t v tủ ố ồ ạ ấ ệ ệ ả ấ ậ
li u trang s c c a Trung Qu c đã t ng đ i phát tri n, s n ph m t ngệ ứ ủ ố ươ ố ể ả ẩ ươ
đ i đ y đ và ch t l ng t ng đ i t t, có kh năng cung c p thi t b vàố ầ ủ ấ ượ ươ ố ố ả ấ ế ị
v t li u trang s c đ y đ cho m t khách s n 3 sao.ậ ệ ứ ầ ủ ộ ạ
T th i c đ i, con ng i ph n l n s d ng nh ng v t li u trang trí làừ ờ ổ ạ ườ ầ ớ ử ụ ữ ậ ệ
nh ng v t li u trang s c t t nhiên nh các v t li u t đá, g , da đ ngữ ậ ệ ứ ừ ự ư ậ ệ ừ ỗ ộ
v t..v..v.. Tuy nhiên, do dân s th gi i không ng ng tăng nhanh và s h nậ ố ế ớ ừ ự ạ
ch v nh ng ngu n tài nguyên này đã h n ch r t nhi u vi c s d ng cácế ề ữ ồ ạ ế ấ ề ệ ử ụ
v t li u trang s c này. Cùng v i s ti n b c a văn minh nhân lo i, nhậ ệ ứ ớ ự ế ộ ủ ạ ờ
vào s phát tri n c a khoa h c k thu t, con ng i đã t o ra nhi u v t li uự ể ủ ọ ỹ ậ ườ ạ ề ậ ệ
trang s c nhân t o có v đ p không chút thua kém các v t li u trang s c tứ ạ ẻ ẹ ậ ệ ứ ự
20
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ – Méc
nhiên nh đá hoa c ng nhân t o, s n gi đá. Nh ng v t li u nhân t o nàyư ươ ạ ơ ả ữ ậ ệ ạ
đã đ c s d ng r ng rãi trong các công trình trang s c n i ngo i th t.ượ ử ụ ộ ứ ộ ạ ấ
Không k là v t li u t nhiên hay v t li u nhân t o, m i lo i đ u có nh ngể ậ ệ ự ậ ệ ạ ỗ ạ ề ữ
u và nh c đi m nh t đ nh. V t li u t nhiên thông th ng có tính năngư ượ ể ấ ị ậ ệ ự ườ
trang s c m nh, ít gây ô nhi m môi tr ng nh ng l i b h n ch v sứ ạ ễ ườ ư ạ ị ạ ế ề ố
l ng, gia công, v n chuy n... nên giá c t ng đ i cao. V t li u nhân t oượ ậ ể ả ươ ố ậ ệ ạ
th ng có tính năng trang s c t t, tuy nhiên m t s ch t gây ô nhi m, cóườ ứ ố ộ ố ấ ễ
đ c. Do v y, khi l a ch n v t li u trang s c n i ngo i th t chúng ta c nộ ậ ự ọ ậ ệ ứ ộ ạ ấ ầ
xem xét đ c tính c a v t li u, tính h p lý trong vi c s d ng đ v t li uặ ủ ậ ệ ợ ệ ử ụ ể ậ ệ
trang s c có th đáp ng t t nh t yêu c u trang s c.ứ ể ứ ố ấ ầ ứ
T x a đ n nay, khi l a ch n v t li u trang s c, ph n nhi u ng i taừ ư ế ự ọ ậ ệ ứ ầ ề ườ
hay chú tr ng đ n tính trang s c c a v t li u mà b qua nh ng nh h ngọ ế ứ ủ ậ ệ ỏ ữ ả ưở
c a công năng v t li u đ n các không gian ho t đ ng c a con ng i. Trangủ ậ ệ ế ạ ộ ủ ườ
s c không gian hi n đ i đòi h i v t li u trang s c không ch đáp ng đ cứ ệ ạ ỏ ậ ệ ứ ỉ ứ ượ
yêu c u v hi u qu thi t k b m t mà còn ph i đáp ng đ c nh ng yêuầ ề ệ ả ế ế ề ặ ả ứ ượ ữ
c u nh t đ nh c a không gian trang s c đ i v i tính năng c a v t li u, víầ ấ ị ủ ứ ố ớ ủ ậ ệ
d v t li u trang s c t ng ph i đ m b o cách âm, cách nhi t; V t li u látụ ậ ệ ứ ườ ả ả ả ệ ậ ệ
n n trong các khu v sinh ph i có tính ch ng m, ch ng tr n... V t li uề ệ ả ố ẩ ố ơ ậ ệ
trang s c hi n đ i không ch có m t tính năng c th mà nó còn có nhi uứ ệ ạ ỉ ộ ụ ể ề
tính năng t ng h p khác.ổ ợ
T xa x a t i nay, trong các công trình trang s c, vi c ti n hành thiừ ư ớ ứ ệ ế
công trang s c ph n nhi u đ u thi công t t i hi n tr ng nh màu đáứ ầ ề ề ướ ạ ệ ườ ư
granitô làm n n hay nh ng công ngh thi công truy n th ng l y nh ng v tề ữ ệ ề ố ấ ữ ậ
li u kim lo i làm l i đ gi đá... Thi công trang s c b i công ngh nàyệ ạ ướ ể ữ ứ ở ệ
th ng đòi h i c ng đ lao đ ng l n, th i gian c a chu kỳ thi công dài,ườ ỏ ườ ộ ộ ớ ờ ủ
không kinh t và m c đ ô nhi m môi tr ng l n, do đó chúng không phùế ứ ộ ễ ườ ớ
h p v i yêu c u phát tri n c a công trình thi công hi n đ i. Nh ng v t li uợ ớ ầ ể ủ ệ ạ ữ ậ ệ
21
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ – Méc
trang s c hi n đ i nh giá đ kim lo i nh , v t li u h p kim, kính xâyứ ệ ạ ư ỡ ạ ẹ ậ ệ ợ
d ng d ng m i khi thi công ch c n s d ng công ngh thi công l p ghép làự ạ ớ ỉ ầ ử ụ ệ ắ
có th hoàn thành, ph ng pháp nhanh g n, ít t n s c lao đ ng mà hi uể ươ ọ ố ứ ộ ệ
qu công vi c cao nâng cao hi u qu kinh t c a công trình. Ngoài ra, vi cả ệ ệ ả ế ủ ệ
k t h p gi a k t c u ch th , thi t b và v t li u trang s c thành m t kh iế ợ ữ ế ấ ủ ể ế ị ậ ệ ứ ộ ố
th ng nh t đ nh s n đang trong quá trình phát tri n. Ví d các công tr ngố ấ ị ẵ ể ụ ườ
xây d ng đã l n l t cho phát tri n các lo i t ng ph c h p d ng bê tôngự ầ ượ ể ạ ườ ứ ợ ạ
dán g ch trang s c b m t,...., b xí, b n r a m t, g ch n n, tr n h pạ ứ ề ặ ệ ồ ử ặ ạ ề ầ ợ
thành m t t ng th g i là nhà v sinh h p tiêu chu n, đã đ y nhanh t c độ ổ ể ọ ệ ộ ẩ ẩ ố ộ
thi công r t nhi u.ấ ề
Cùng v i m c s ng c a ng i dân không ng ng đ c nâng lên, màớ ứ ố ủ ườ ừ ượ
các tiêu chu n đ i v i môi tr ng n i ngo i th t cũng ngày càng đ cẩ ố ớ ườ ộ ạ ấ ượ
nâng cao đã đ t ra nh ng yêu c u m i v ch t l ng c a không gian s ng.ặ ữ ầ ớ ề ấ ượ ủ ố
Vi c trang s c nh ng công trình dân d ng không còn h n ch vi c sệ ứ ữ ụ ạ ế ở ệ ử
d ng nh ng v t li u s n quét r ti n mà nh ng v t li u cao c p v i nh ngụ ữ ậ ệ ơ ẻ ề ữ ậ ệ ấ ớ ữ
tính năng u vi t khác nh v t li u g , đá, sành g m, h p kim cũng đangư ệ ư ậ ệ ỗ ố ợ
d n đ c s d ng r ng rãi. Chi phí trang s c cho m t căn h 2 bu ng, 1ầ ượ ử ụ ộ ứ ộ ộ ồ
phòng trong kho ng 20.000 t tr lên là m t vi c h t s c bình th ng. V tả ệ ở ộ ệ ế ứ ườ ậ
li u trang s c cũng đang phát tri n theo h ng chuy n t v t li u r ti nệ ứ ể ướ ể ừ ậ ệ ẻ ề
sang các v t li u cao c p.ậ ệ ấ
M t s v t li u khi s d ng có th gây h i cho con ng i, nh m tộ ố ậ ệ ử ụ ể ạ ườ ư ộ
s lo i s n có ch a ch t gây h i nh Xylen, Toluen nh ng v t li u đó choố ạ ơ ứ ấ ạ ư ữ ậ ệ
dù có mang tính trang s c, s d ng ti n l i nh ng vì xét đ n tính gây h iứ ử ụ ệ ợ ư ế ạ
c a chúng mà ng i s d ng s ngày m t lánh xa chúng, t đó nh h ngủ ườ ử ụ ẽ ộ ừ ả ưở
đ n s phát tri n c a nh ng v t li u có h i này. R t nhi u bài h c x ngế ự ể ủ ữ ậ ệ ạ ấ ề ọ ươ
máu đã nh c nh chúng ta r ng đã đ n lúc ph i tính đ n tính ch t ch ngắ ở ằ ế ả ế ấ ố
cháy c a v t li u trang s c. Nh ng v t li u không có tính ch t ch ng cháyủ ậ ệ ứ ữ ậ ệ ấ ố
22
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ – Méc
nh ch t li u v i dùng đ trang s c b m t mà tr c đây chúng ta v nư ấ ệ ả ể ứ ề ặ ướ ẫ
sùng bái thì nay đã hoàn toàn b c m s d ng trong các công trình côngị ấ ử ụ
c ng. Nhà n c cũng đã ban b pháp l nh “quy ph m v thi t k ch ngộ ướ ố ệ ạ ề ế ế ố
cháy trong trang s c n i th t” (GB50222 – 95) quy đ nh v yêu c u tínhứ ộ ấ ị ề ầ
ch ng cháy c a v t li u trang s c. V t li u trang s c hi n đ i còn b tố ủ ậ ệ ứ ậ ệ ứ ệ ạ ắ
bu c ph i có đ c tính ch ng cháy, không đ c h i, s ch.ộ ả ặ ố ộ ạ ạ
Tóm l i, v t li u trang s c n i ngo i th t hi n đ i s phát tri n theoạ ậ ệ ứ ộ ạ ấ ệ ạ ẽ ể
h ng đa d ng hoá, đa tính năng, d thi công, phòng ch ng cháy và khôngướ ạ ễ ố
đ c h i.ộ ạ
23