MỘTSỐCÔNGTHỨCKINHNGHIỆMDÙNGGIẢINHANHBÀITOÁNHOÁHỌC
HOAHOC.ORG®NGÔXUÂNQUỲNH 
HÓAĐẠICƯƠNG
I.TÍNHpH
1.DungdịchaxityếuHA: pH=–1
2(logK
a
+logC
a
)hoặcpH=–log(α
αα
αC
a
) (1)
với
α
:làđộđiệnli
K
a
:hằngsốphânlicủaaxit
C
a
:nồngđộmol/lcủaaxit(C
a
0,01M)
Vídụ1:TínhpHcủadungdịchCH
3
COOH0,1Mở25
0
C.BiếtK
CH
3
COOH
=1,8.10
&5
Giải
pH=&
2
1
(logK
a
+logC
a
)=&
2
1
(log1,8.10
&5
+log0,1)=2,87
Vídụ2:TínhpHcủadungdịchHCOOH0,46%(D=1g/ml).ChođộđiệnlicủaHCOOHtrongdungdịchlà
α
=2%
Giải
Tacó:C
M
=
M
CD %..10 =
46
46,0.1.10 =0,1M=>pH=&log(
.
C
a
)=&log(
100
2.0,1)=2,7
2.Dungdịchđệm(hỗnhợpgồmaxityếuHAvàmuốiNaA): pH=–(logK
a
+log
a
m
C
C
) (2)
Vídụ:
TínhpHcủadungdịchCH
3
COOH0,1MvàCH
3
COONa0,1Mở25
0
C.
BiếtK
CH
3
COOH
=1,75.10
&5
,bỏquasựđiệnlicủaH
2
O.
pH=&(logK
a
+log
m
a
C
C)=&(log1,75.10
&5
+log
1,0
1,0 )=4,74
3.DungdịchbazyếuBOH: pH=14+1
2(logK
b
+logC
b
) (3)
với K
b
:hằngsốphânlicủabazơ
C
a
:nồngđộmol/lcủabazơ
Vídụ:
TínhpHcủadungdịchNH
3
0,1M.ChoK
NH
3
=1,75.10
&5
pH=14+
2
1
(logK
b
+logC
b
)=14+
2
1
(log1,75.10
&5
+log0,1)=11,13
II.TÍNHHIỆUSUẤTPHẢNỨNGTỔNGHỢPNH
3
:
H%=2–2
X
Y
M
M
 (4)
3
X
NH trongY
Y
M
%V = ( I1).100
M
(5)
&(X:hhbanđầu;Y:hhsau) ĐK:tỉlệmolN
2
vàH
2
là1:3
Vídụ:
TiếnhànhtổnghợpNH
3
từhỗnhợpXgồmN
2
vàH
2
cótỉkhốihơisovớiH
2
là4,25thuđượchỗnhợpY
cótỉkhốihơisovớiH
2
là6,8.TínhhiệusuấttổnghợpNH
3
.
Tacó:n
N
2
:n
H
2
=1:3
H%=2&2
Y
X
M
M
=2&2
6,13
5,8
=75%
MỘTSỐCÔNGTHỨCKINHNGHIỆMDÙNGGIẢINHANHBÀITOÁNHOÁHỌC
HOAHOC.ORG®NGÔXUÂNQUỲNH 
HÓAVÔCƠ
I.BÀITOÁNVỀCO
2
1.TínhlượngkếttủakhihấpthụhếtlượngCO
2
vàodungdịchCa(OH)
2
hoặcBa(OH)
2
Điềukiện:
2
CO
n n
 Côngthức:
I2
CO
OH
n = n I n
 (6)
Vídụ:
Hấpthụhết11,2lítCO
2
(đktc)vào350mldungdịchBa(OH)
2
1M.Tínhkếttủathuđược.
Tacó:n
CO
2
=0,5mol
n
Ba(OH)
2
=0,35mol=>n
OH

=0,7mol
n
kếttủa
=n
OH
-n
CO
2
=0,7–0,5=0,2mol
m
kếttủa
=0,2.197=39,4(g)
2.TínhlượngkếttủakhihấpthụhếtlượngCO
2
vàodungdịchchứahỗnhợpgồmNaOHvàCa(OH)
2
hoặcBa(OH)
2
Điềukiện:
2I
2
3
CO
CO
n n
 Côngthức:
2I I
2
3
CO
CO OH
n = n I n
 (7)
(Cầnsosánh
2I
3
CO
n
vớin
Ca
vàn
Ba
đểtínhlượngkếttủa)
Vídụ1:
Hấpthụhết6,72lítCO
2
(đktc)vào300mldungdịchhỗnhợpgồmNaOH0,1MvàBa(OH)
2
0,6M.
Tínhkhốilượngkếttủathuđược.
n
CO
2
=0,3mol
n
NaOH
=0,03mol
n
Ba(OH)2
=0,18mol
=>
n
OH
=0,39mol
n
CO
2
3
=n
OH
n
CO
2
=0,390,3=0,09mol
Màn
Ba
+2

=0,18molnên
n
kếttủa
=n
CO
2
3
=0,09mol
m
kếttủa
=0,09.197=17,73gam
Vídụ2:
Hấpthụhết0,448lítCO
2
(đktc)vào100mldungdịchhỗnhợpgồmNaOH0,06MvàBa(OH)
2
0,12M
thuđượcmgamkếttủa.Tínhm?
(TSĐH2009khốiA)
A.3,94 B.1,182 C.2,364 D.1,97
n
CO
2
=0,02mol
n
NaOH
=0,006mol
n
Ba(OH)2
=0,012mol
=>
n
OH
=0,03mol
n
CO
2
3
=n
OH
n
CO
2
=0,030,02=0,01mol
Màn
Ba
+
2

=0,012molnên
n
kếttủa
=n
CO
2
3
=0,01mol
m
kếttủa
=0,01.197=1,97gam
3.TínhthểtíchCO
2
cầnhấpthụhếtvàodungdịchCa(OH)
2
hoặcBa(OH)
2
đểthuđượclượngkếttủatheoyêucầu
(Dạngnàycó2kếtquả)
Côngthức:
2
CO
n = n
(8)
hoặc
2 I
OH
CO
n = n In
(9)
Vídụ:
HấpthụhếtVlítCO
2
(đktc)vào300mldungdịchvàBa(OH)
2
1Mthuđược19,7gamkếttủa
.TínhV?
Giải
&n
CO
2
=n
kếttủa
=0,1mol=>V
CO
2
=2,24lít
&n
CO
2
=n
OH
&n
kếttủa
=0,6–0,1=0,5=>V
CO
2
=11,2lít
II.BÀITOÁNVỀNHÔM–KẼM
1.TínhlượngNaOHcầnchovàodungdịchAl
3+
đểthuđượclượngkếttủatheoyêucầu(Dạngnàycó2kếtquả)
Côngthức:
OH
n = 3n
(10)
hoặc
3+
I
OH
Al
n = 4n I n
(11)
MỘTSỐCÔNGTHỨCKINHNGHIỆMDÙNGGIẢINHANHBÀITOÁNHOÁHỌC
HOAHOC.ORG®NGÔXUÂNQUỲNH 
Vídụ:
CầnchobaonhiêulítdungdịchNaOH1Mvàodungdịchchứa0,5molAlCl
3
đểđược31,2gamkếttủa.
Giải
Tacóhaikếtquả:
n
OH
=3.n
kếttủa
=3.0,4=1,2mol=>V=1,2lít
n
OH
=4.n
Al
+3
&n
kếttủa
=4.0,5–0,4=1,6mol=>V=1,6lít
2.TínhlượngNaOHcầnchovàohỗnhợpdungdịchAl
3+
vàH
+
đểthuđượclượngkếttủatheoyêucầu(Dạngnàycó2
kếtquả)
I +
min
OH H
n = 3n + n
(12)
3+
I +
max
OH H
Al
n = 4n + n
In
(13)
Vídụ:
CầnchobaonhiêutdungdịchNaOH1Mlớnnhấtvàodungdịchchứađồngthời0,6molAlCl
3
và0,2
molHClđểđược39gamkếttủa.
Giải
n
OH
(max)
=4.n
Al
+3
&n
kếttủa
+n
H
+
=4.0,6&0,5+0,2=2,1mol=>V=2,1lít
3.
Tínhlượng
HCl
cầnchovàodungdịch
Na[Al(OH)
4
]
(hoặc
NaAlO
2
)
đểthuđượclượngkếttủatheoyêucầu
(
Dạngnàycó2kếtquả
)
Côngthức:
+
H
n = n

(14)
hoặc
2
+
H
AlO
n = 4n I 3n

(15)
Vídụ:
CầnchobaonhiêulítdungdịchHCl1Mvàodungdịchchứa0,7molNaAlO
2
hoặcNa
[
]
4
)(OHAl
đểthu
được39gamkếttủa.
Giải
Tacóhaikếtquả:
n
H
+

=n
kếttủa
=0,5mol=>V=0,5lít
n
H
+
=4.n
AlO
2
&3.n
kếttủa
=4.0,7–3.0,5=1,3mol=>V=1,3lít
4.
Tínhlượng
HCl
cầnchovàohỗnhợpdungdịch
NaOHvàNa[Al(OH)
4
]
(hoặc
NaAlO
2
)
thuđượclượngkếttủatheo
yêucầu
(
Dạngnàycó2kếtquả
)
Côngthức:
+
+
I
H OH
n = n n

(16)
hoặc
2
+
+
H
AlO OH
n = 4n I 3n n

(17)
Vídụ:
CầnchobaonhiêulítdungdịchHCl1Mcựcđạivàodungdịchchứađồngthời0,1molNaOHvà0,3mol
NaAlO
2
hoặcNa
[
]
4
)(
OHAl
đểthuđược15,6gamkếttủa.
Giải
Tacóhaikếtquả:
n
H
+
(max)
=4.n
AlO
2
&3.n
kếttủa
+
n
OH
=4.0,3–3.0,2+01=0,7mol=>V=0,7lít
5.
Tínhlượng
NaOH
cầnchovàodungdịch
Zn
2+
đểthuđượclượngkếttủatheoyêucầu(Dạngnàycó2kếtquả):
I
OH
n = 2n

(18)

hoặc
I2+
OH Zn
n = 4n I 2n

(19)
Vídụ:
TínhthểtíchdungdịchNaOH1Mcầnchovào200mldungdịchZnCl
2
2Mđểđược29,7gamkếttủa.
Giải
Tacó
n
Zn
+
2
=0,4mol n
kếttủa
=0,3mol
ÁpdụngCT41.
 n
OH
(min)
=2.n
kếttủa
=2.0,3=0,6=>V
ddNaOH
=0,6lít
n
OH
(max)
=4.n
Zn
+2
&2.n
kếttủa
=4.0,4–2.0,3=1mol=>V
ddNaOH
=1lít
III.
BÀITOÁNVỀHNO
3
1.
Kimloại
tácdụngvới
HNO
3
a.
Tínhlượng
kimloại
tácdụngvới
HNO
3
dư:
. .=
KL KL spk spk
n i n i

(20)
&
i
KL
=hóatrị
kimloạitrongmuốinitrat &
i
spkhử
:
sốemàN
+5
nhậnvào(Vd:i
NO
=5-2=3)
MỘTSỐCÔNGTHỨCKINHNGHIỆMDÙNGGIẢINHANHBÀITOÁNHOÁHỌC
HOAHOC.ORG®NGÔXUÂNQUỲNH 
&Nếucó
Fedư
tácdụngvới
HNO
3
thìsẽtạomuối
Fe
2+
,khôngtạomuối
Fe
3+
b.
Tínhkhốilượng
muốinitrat
thuđượckhicho
hỗnhợpkimloại
tácdụngvới
HNO
3
dư
(Sảnphẩmkhôngcó
NH
4
NO
3
)
Côngthức:
m
Muối
=m
Kimloại
+62
Σ
ΣΣ
Σ
n
spkhử
.i
spkhử
=m
Kimloại
+62
(
)
2 2 2
NO NO N O N
3n + n + 8n +10n
(21)
c.
Tínhlượng
muốinitrat
thuđượckhichohỗnhợp
sắtvàoxitsắt
tácdụngvới
HNO
3
dư(Sảnphẩmkhôngcó
NH
4
NO
3
)

m
Muối
=
( )
hh spk spk
242
m + 8 n .i
80
=
2 2 2
)
+ +
hh NO NO N O N
242 m + 8(3n + n 8n 10n
80
(22)
+)CôngthứctínhkhốilượngmuốithuđượckhichohỗnhợpsắtvàcácoxítsắttácdụngvớiHNO
3
loãngdưgiải
phóngkhíNO.
m
Muối
=
80
242
(m
hỗnhợp
+24n
NO
)
Vídụ:
Hòatanhết11,36gamchấtrắnXgồmFe,FeO,Fe
2
O
3
,Fe
3
O
4
trongdungdịchHNO
3
loãngdưthuđượcm
gammuốivà1,344lítkhíNO(đktc)làsảnphẩmkhửduynhất.Tìmm?.
Giải
m
Muối
=
80
242
(m
hỗnhợp
+24n
NO
)=
80
242
(11,36+24.0,06)=38,72gam
+)CôngthứctínhkhốilượngmuốithuđượckhihòatanhếthỗnhợpsắtvàcácoxítsắtbằngHNO
3
đặcnóng,
giảiphóngkhíNO
2
.
m
Muối
=
80
242
(m
hỗnhợp
+8n
NO
2
)
Vídụ:
Hòatanhết6gamchấtrắnXgồmFe,FeO,Fe
2
O
3
,Fe
3
O
4
trongHNO
3
đặcng,dưthuđược3,36lítkhí
NO
2
(đktc).Côcạndungdịchsauphảnứngthuđượcbaonhiêugammuốikhan.
m
Muối
=
80
242
(m
hỗnhợp
+8n
NO
2
)=
80
242
(6+8.0,15)=21,78gam
d.
Tính
sốmolHNO
3
thamgia:
    
  
  
    
(23)
2.
Tínhkhốilượng
kimloại
banđầutrongbàitoán
oxh2lần
R+O
2
hỗnhợpA(RdưvàoxitcủaR)
+


R(NO
3
)
n
+SPKhử+H
2
O
m
R
=
( )
.
hh spk spk
M
m + 8. n i
80
R
=
)
+ +
2 2 4 3 2
hh NO NO N O NH NO N
Mm + 8(n 3n 8n + 8n +10n
80
R
(24)
+)Côngthứctínhkhốilượngsắtđãdùngbanđầu,biếtoxihóalượngsắtnàybằngoxiđượchỗnhợprắnX.Hòa
tanhếtXvớiHNO
3
đặc,nóng,dưgiảiphóngkhíNO
2
.
m
Fe
=
80
56
(m
hỗnhợp
+8n
NO
2
)
Vídụ:
Đốtmgamsắttrongoxithuđược10gamhỗnhợpchấtrắnX.HòatanhếtXvớiHNO
3
đặcnóng,dưgiải
phóng10,08lítkhíNO
2
(đktc).Tìmm?
Giải
m
Fe
=
80
56 (m
hỗnhợp
+24n
NO
2
)=
80
56 (10+8.0,45)=9,52gam
+)
Côngthứcnhkhốilượngsắtđãdùngbanđầu,biếtoxihóalượngsắtnàybằngoxiđượchỗnhợprắnX.Hòa
tanhếtXvớiHNO
3
loãngdưgiảiphóngkhíNO.
m
Fe
=
80
56
(m
hỗnhợp
+24n
NO
)
Vídụ:
Đốtmgamsắttrongoxithuđược3gamchấtrắnX.HòatanhếtXvớiHNO
3
loãngdưgiảiphóng0,56lít
khíNO(đktc).Tìmm?
Giải
m
Fe
=
80
56
(m
hỗnhợp
+24n
NO
)=
80
56
(3+0,025)=2,52gam
MỘTSỐCÔNGTHỨCKINHNGHIỆMDÙNGGIẢINHANHBÀITOÁNHOÁHỌC
HOAHOC.ORG®NGÔXUÂNQUỲNH 
+)
CôngthứctínhkhốilượngmuốithuđượckhihòatanhếthỗnhợpsắtvàcácoxítsắtbằngHNO
3
dưgiảiphóng
khíNOvàNO
2
.
m
Muối
=
80
242
(m
hỗnhợp
+24.n
NO
+8.n
NO
2
)
Vídụ:
Hòatanhết7gamchấtrắnXgồmFe,FeO,Fe
2
O
3
,Fe
3
O
4
trongHNO
3
dưthuđược1,792lítktc)khíX
gồmNOvàNO
2
vàmgammuối.Biếtd
X/H
2
=19.Tínhm?
Tacó:n
NO
=n
NO
2
=0,04mol
m
Muối
=
80
242 (m
hỗnhợp
+24n
NO
+8n
NO
2
)=
80
242 (7+24.0,04+8.0,04)=25,047gam
IV.
BÀITOÁNVỀH
2
SO
4

1.
Kimloại
tácdụngvới
H
2
SO
4
đặc,nóngdư
a.
Tínhkhốilượngmuốisunfat
m
Muối
=
96
m + n .i
KL spk spk
2
=
m +96(3.n +n +4n )
KL S SO H S
2 2
(25)
a.
Tínhlượng
kimloại
tácdụngvới
H
2
SO
4
đặc,nóng
dư:
. .=
KL KL spk spk
n i n i
(26)
b.
Tínhsốmolaxitthamgiaphảnứng:
2
 

  
 
  
(27)
2.
Hỗnhợp
sắtvàoxitsắt
tácdụngvới
H
2
SO
4
đặc,nóngdư

m
Muối
=
400
160
2
2
H S
m +8.6n + 8.2n + 8.8n
hh S SO
(28)
+CôngthứctínhkhốilượngmuốithuđượckhihòatanhếthỗnhợpFe,FeO,Fe
2
O
3
,Fe
3
O
4
bằngH
2
SO
4
đặc,nóng,
dưgiảiphóngkhíSO
2
.
m
Muối
=
160
400
(m
hỗnhợp
+16.n
SO
2
)
Vídụ:
Hòatanhết30gamchấtrắnXgồmFe,FeO,Fe
2
O
3
,Fe
3
O
4
bằngH
2
SO
4
đặcnóng,dưthuđược11,2lítkhí
SO
2
(đktc).Côcạndungdịchsauphảnứngthuđượcbaonhiêugammuốikhan.
Giải
m
Muối
=
160
400 (m
hỗnhợp
+16.n
SO
2
)=
160
400 (30+16.0,5)=95gam
3.
Tínhkhốilượng
kimloại
banđầutrongbàitoán
oxh2lần
R+O
2
hỗnhợpA(RdưvàoxitcủaR)
2 4
+

dac

R(SO
4
)
n
+SPKhử+H
2
O
m
R
=
( )
.
hh spk spk
M
m + 8. n i
80
R
=
6 10 )
+ +
2 2
hh SO S H S
Mm + 8(2n n n
80
R
(29)
&Đểđơngiản:nếulàFe:
m
Fe
=0,7m
hh
+5,6n
etraođổi
;nếulàCu:
m
Cu
=0,8.m
hh
+6,4.n
etraođổi

(30)
V.
KIMLOẠI(R)TÁCDỤNGVỚIHCl,H
2
SO
4
TẠOMUỐIVÀGIẢIPHÓNGH
2
Độtăng(giảm)khốilượngdungdịchphảnứng(m)sẽlà:
2
KL H
rm = m I m
 (31)
KimloạiR(Hóatrịx)tácdụngvớiaxitthường:
n
R
.x=2
2
H
n

(32)
1.
Kimloại+HCl
Muốiclorua+H
2
 


(33)
2.
Kimloại+H
2
SO
4
loãng
Muốisunfat+H
2
 



(34)
VI.
MUỐITÁCDỤNGVỚIAXIT:(
CóthểchứngminhcácCTbằngphươngpháptănggiảmkhốilượng)
1.
Muốicacbonat+ddHCl
Muốiclorua+CO
2
+H
2
O
 
! "#
(35)
2.
Muốicacbonat+H
2
SO
4
loãng
Muốisunfat+CO
2
+H
2
O
 
! "# (36)
3.
Muốisunfit+ddHCl
Muốiclorua+SO
2
+H
2
O
$
 
! %" ! #

(37)
4.
Muốisunfit+ddH
2
SO
4
loãng
Muốisunfat+SO
2
+H
2
O
$
 
! %"#

(38)