Ch ng 2: Đá hình thành đ tươ ấ
Đá là m t t h p có quy lu t c a các khoáng v t, chi m ộ ổ ợ ậ ủ ậ ế
ph n ch y u trong c u t o v trái đ t. Đá còn là m t ầ ủ ế ấ ạ ỏ ấ ộ
th đ a ch t có l ch s hình thành riêng.ể ị ấ ị ử
Nh ng lo i đá n m l p v trên ngoài ho c l lên trên ữ ạ ằ ở ớ ỏ ặ ộ
b m t trái đ t b phân h y b i tác d ng phong hóa bi n ề ặ ấ ị ủ ở ụ ế
thành m u ch t v t li u tham gia vào s hình thành đ t ẫ ấ ậ ệ ự ấ
g i là đá m . Tùy theo ngu n g c hình thành ng i ta ọ ẹ ồ ố ườ
chia làm 3 lo i đá chính: đá macma, đá tr m tích và đá ạ ầ
bi n ch tế ấ
á MacmaĐ
Đá macma (magma) đ c hình ượ
thành t k t qu ngu i l nh, đông ừ ế ả ộ ạ
c ng c a dung d ch silicat nóng ứ ủ ị
ch y (dung d ch macma)và đ c ả ị ượ
chia (theo ngu n g c thành t o) làm ồ ố ạ
hai lo i macma chính: macma xâm ạ
nh p và macma phun trào - macma ậ
phún xu t.ấ
Trên th gi i hi n có 700 lo i đá ế ớ ệ ạ
macma, ph n l n t o ra b m t ầ ớ ạ ở ề ặ
v trái đ tỏ ấ
Ngu n g c á macmaồ ố đ
Quá trình đông ngu i có th t o ra các đá có các ộ ể ạ
khoáng v t k t tinh rõ ràng ho c không k t tinh tùy ậ ế ặ ế
thu c vào môi tr ng mà kh i magma đông ngu i, ộ ườ ố ộ
và d a vào đó ng i ta phân ra: đá xâm nh p vàự ườ ậ đá
phún xu t.ấ
Đá xâm nh pậ
Có 2 lo i: ạ
Đá xâm nh p sâuậ: hình thành đ sâu > 1,5km so v i b ở ộ ớ ề
m t đ a hình c a Trái Đ t, ch u áp l c l n h n c a các l p ặ ị ủ ấ ị ự ớ ơ ủ ớ
bên trên và ngu i d n đi mà thành do v y nó có ki n trúc ộ ầ ậ ế
ban tinh g m các tinh th h t l n, đ u đ n, c u t o đ c sít ồ ể ạ ớ ề ặ ấ ạ ặ
nh granit, điorit, gabro... Các khoáng v t trong các lo i đá ư ậ ạ
này có th xác đ nh b ng m t th ng.ể ị ằ ắ ườ
Đá xâm nh p nôngậ: hình thành đ sâu 1,5km ở ộ
á phún xu tĐ ấ
Đá phún xu t là k t qu c a các ho t đ ng phun trào núi ấ ế ả ủ ạ ộ
l a và vì th b làm c ng và đông đ c trong đi u ki n ử ế ị ứ ặ ề ệ
ph i ra ngoài khí quy n. ơ ể
Do ngu i nhanh trong đi u ki n nhi t độ ề ệ ệ ộ và áp su t th p, ấ ấ
các khoáng v t không k p k t tinh, ho c ch là k t tinh ậ ị ế ặ ỉ ế
m t ph n nên có kích th c tinh th bé, ch a hoàn ch nh, ộ ầ ướ ể ư ỉ
ho c t n t i d ng vô đ nh hình. ặ ồ ạ ở ạ ị
M t khác, các ch t khíặ ấ và h i n cơ ướ không k p thoát ra, đ ị ể
l i nhi u l r ng, làm cho đá nh , có lo i n i trên m t ạ ề ỗ ỗ ẹ ạ ổ ặ
n c.ướ