vietnam medical journal n02 - JANUARY - 2019
20
(p>0,05).
2. Trung bình độ khít sát lòng mão toàn sứ
thực hiện bằng phương pháp LDKTS tại thành
trục, múi răng và hố rãnh thấp so với LDTQ, sự
khác biệt này có ý nghĩa thống kê (p< 0,05).
Trong ba điểm đo tại lòng mão, khoảng hở tại
thành trục có giá trị trung bình thấp nhất, trong
khi tại vùng trũng rãnh có trung bình khoảng hở
cao nhất.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Abdel-Azim T., Rogers K., Elathamna E.,et
al(2015), "Comparison of the marginal fit of
lithium disilicate crowns fabricated with CAD/CAM
technology by using conventional impressions and
two intraoral digital scanners",
The Journal of
prosthetic dentistry,
114 (4), pp. 554-559
2. Ahlholm P., Sipilä K., Vallittu P.,et al (2016),
"Digital Versus Conventional Impressions in Fixed
Prosthodontics: A Review",
Journal of Prosthodontics,
pp.
3. Alghazzawi Tariq F. (2016), "Advancements in
CAD/CAM technology: Options for practical
implementation",
Journal of prosthodontic
research,
60 (2), pp. 72-84
4. Berrendero S., Salido M. P., Valverde A., et al
(2016), "Influence of conventional and digital
intraoral impressions on the fit of CAD/CAM-
fabricated all-ceramic crowns",
Clin Oral Investig,
20 (9), pp. 2403-2410
5. Holmes JR., Bayne Stephen C., Holland Gene
A., et al (1989), "Considerations in measurement
of marginal fit",
The Journal of prosthetic dentistry,
62 (4), pp. 405-408
6. Pedroche L. O., Bernardes S. R., Leao M. P., et
al (2016), "Marginal and internal fit of zirconia
copings obtained using different digital scanning
methods",
Braz Oral Res,
30 (1), pp. e113
7.Rödiger M., Heinitz A., Bürgers R., Rinke S.,
(2016), "Fitting accuracy of zirconia single crowns
produced via digital and conventional impressions
—a clinical comparative study",
Clinical Oral
Investigations,
pp. 1-9
8. Đoàn Minh Trí, Đỗ Thị Kim Anh (2017), "So
sánh lấy dấu theo phương pháp kỹ thuật số và
phương pháp thường quy ",
Tạp chí Y học TPHCM
2018, 22 (2), pp
. 112-118.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG TRẺ EM
SAU ĐIỀU TRỊ SÂU NGÀ RĂNG HÀM SỮA BẰNG KỸ THUẬT SMART
Lê Thị Thu Hằng*, Đỗ Minh Hương*
TÓM TẮT6
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả nâng cao chất lượng
cuộc sống sau điều trị sâu ngà răng hàm sữa bằng kỹ
thuật SMART.Phương pháp nghiên cứu: Nghiên
cứucan thiệp cộng đồng không đối chứng được thực
hiện trên 128 trẻ 3-5 tuổi mắc sâu ngà răng hàm sữa.
Toàn bộ trẻ được khám lâm sàng xác định tổn thương
và điều trị hàn răng bằng phương pháp SMART
(Simplified Modified Atraumatic Restorative
Technique). Sức khỏe răng miệng liên quan đến chất
lượng cuộc sống được xác định qua sử dụng thang đo
MOHQoLS (Michigan Oral Health-related Quality of Life
Scale) dành cho trẻ 2-5 tuổi, đánh giá trước và sau khi
can thiệp hàn răng 1 năm. Kết quả: Trước can thiệp,
dấu hiệu cơ năng của răng gặp ở 22.7% trẻ khi ăn đồ
ăn nóng hoặc lạnh, 32% trẻ khi ăn kẹo và đã giảm
một nửa sau can thiệp SMART. Những vấn đề liên
quan đến sinh hoạt của trẻ gặp ở khoảng 1/10 trẻ
trước can thiệp và gần như không còn sau khi trẻ
được hàn răng. Hầu hết trẻ đều thích hàm răng của
mình và tự nhận có nụ cười đẹp (>90%). Sau can
thiệp, số trẻ bị bạn bè chê cười hàm răng giảm từ
10.9% xuống 1.6%, số trẻ hài lòng với hàm răng của
mình tăng lên từ 74.2 đến 91.4%. Kết quả đã chỉ ra
*Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên
Chịu trách nhiệm chính: Đỗ Minh Hương
Email: ashrose_tn@yahoo.com.vn
Ngày nhận bài: 10/11/2018
Ngày phản biện khoa học: 9/12/2018
Ngày duyệt bài: 11/1/2018
sự cải thiện có ý nghĩa thống kê về chất lượng cuộc
sống của trẻ sau can thiệp điều trị sâu răng bằng
phương pháp SMART với p< 0.001. Kết luận: Chất
lượng cuộc sống của trẻ 3-5 tuổi bị sâu ngà răng hàm
sữa đã được cải thiện rõ rệt sau 1 năm điều trị bằng
phương pháp SMART, đặc biệt là cảm giác đau- khó
chịu, sinh hoạt và tinh thần, thẩm mĩ của trẻ.
Từ khóa:
SMART, chất lượng cuộc sống, 3-5 tuổi
SUMMARY
IMPROVING CHILDREN QUALITY OF LIFE
BY PRIMARY MOLARCARIES MANAGEMENT
USING SIMPLIFIED MODIFIED
ATRAUMATIC RESTORATIVE TECHNIQUE
Objective: to evaluate the effectiveness of SMART
in primary molar caries on improving quality of life of
children. Methods: A quasi experimental study was
conducted in 128 children at 3-5 years old who
experienced in primary molar caries. All children
received oral examination and caries treatment using
SMART (Simplified Modified Atraumatic Restorative
Technique). Oral health related quality of life was
measured using MOHQoLS (Michigan Oral Health-
related Quality of Life Scale) for children 2-5 years old,
evaluated follow up 1 year. Results: At baseline,
children reported having teeth hurt when eat
something hot or cold at 22.7%, when eat something
sweet at 32%. These percentages were about 50%
decreased. Daily activities related to physical-social
performanceproblemswere at 1/10 children at baseline
but almost at normal after 1 year receiving SMART.
Most of children were like and happy with their smile
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 474 - THÁNG 1 - SỐ 2 - 2019
21
(>90%). After 1 year, problem of kid make fun at
child teeth decreased from 10.9% to 1.6%
andchildren happy with their teeth increased from
74.2% to 91.4%. The results showed that children
quality of life were statistically signihficant improved
after 1 year receiving SMART (p< 0.001).
Conclusions: Quality of life of children at 3-5 years
old wasimproved after receiving SMART for primary
molar caries management.
Keywords:
SMART, Quality of Life, 3-5 years old
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Khái niệm về sức khoẻ ngày nay đã vượt xa
sự vắng mặt của căn bệnh và bao gồm "một
trạng thái thể chất, tinh thần và xã hội hoàn
chỉnh“. Chất lượng cuộc sống được công nhận là
một tham số hợp lệ trong đánh giá bệnh nhân ở
mọi lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ, bao gồm cả sức
khoẻ răng miệng [1].
Mặc dù bệnh sâu răng đã phần nào được
kiểm soát, tuy nhiên tỷ lệ và mức độ bệnh ở trẻ
dưới 6 tuổi vẫn đang ở mức báo động, là vấn đề
cấp bách trong công tác chăm sóc sức khỏe trẻ
em [2,3]. Hơn nữa, bệnh sâu răng nếu không
được điều trị sẽ dẫn tới các biến chứng gây ảnh
hưởng đến ăn nhai, thẩm mỹ, phát âm, học tập,
sinh hoạt, sự phát triển thể chất của trẻ [4]. Tuy
nhiên, do đặc điểm tâm lý của trẻ nhỏ không
thuận lợi cho can thiệp y khoa nói chung và can
thiệp nha khoa nói riêng, bên cạnh đó là quan
điểm chưa đúng về tầm quan trọng của việc
chăm sóc bộ răng sữa ở trẻ nhỏ, do đó dẫn tới
tình trạng bệnh lý của trẻ thường không được
điều trị kịp thời.
SMART (Simplified Modified Atraumatic
Restorative Technique) là kỹ thuật can thiệp tối
thiểu để điều trị và phòng bệnh sâu răng với các
ưu điểm: dụng cụ tối thiểu, qui trình tối thiểu,
đau tối thiểu, tổn thương tối thiểu, nhận được sự
hợp tác tốt của trẻ nhỏ[5].
Hiện nay, chưa có nghiên cứu nào được công
bố nào về sự thay đổi chất lượng cuộc sống của
trẻ em sau điều trị sâu ngà răng sữa bằng kỹ
thuật SMART. Do đó, để góp phần đưa ra những
minh chứng khoa học rõ ràng hơn về hiệu quả
ứng dụng kỹ thuật SMART trong điều trị sâu
răng ở trẻ nhỏ, nghiên cứu được thực hiện với
mục tiêu:
Đánh giá hiệu quả nâng cao chất
lượng cuộc sống sau điều trị sâu ngà răng hàm
sữa bằng kỹ thuật SMART.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
*Đối tượng nghiên cứu: Trẻ 3-5 tuổi
*Thời gian, địa điểm: Từ 12/2017 đến 12/2018
tại Trường mầm non 19.5 thành phố Thái Nguyên
*Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu can
thiệp cộng đồng không đối chứng
*Tiêu chuẩn chọn mẫu:
Tiêu chuẩn lựa chọn:
Những trẻ từ 3 - 5 tuổi,
có răng hàm sữa có lỗ sâu răng ở mặt nhai
hoặc/và mặt ngoài được chẩn đoán là sâu ngà
răng, không có triệu chứng của bệnh lý tủy răng và
vùng quanh cuống răng, lợi vùng tương ứng không
viêm, răng không lung lay; trẻ hợp tác, có khả
năng trả lời câu hỏi và được phụ huynh đồng ý.
Tiêu chuẩn loại trừ:
Nghiên cứu này loại
trừ những trẻ phát triển bất thường về tâm thần
kinh, có dị tật khe hở môi - vòm miệng hoặc
vắng mặt vào ngày khám và điều trị.
*Cách chọn mẫu: Khám sàng lọc toàn bộ trẻ
trường Mầm non 19-5. Chọn toàn bộ trẻ đáp ứng
tiêu chuẩn chọn mẫu vào nghiên cứu can thiệp.
128 trẻ đã tham gia và được theo dõi đầy đủ theo
nội dung của nghiên cứu sau 1 năm can thiệp.
*Biến số, chỉ số nghiên cứu
• Bệnh sâu răng: sử dụng tiêu chí của hệ
thống phát hiện và đánh giá sâu răng quốc tế
ICDAS II -2005 (International Caries Detection
and Assessment System) [6]
• Sức khỏe răng miệng liên quan đến chất
lượng cuộc sống (SKRM-CLCS): được xác định sử
dụng thang đo MOHQoLS (Michigan Oral Health-
related Quality of Life Scale) dành cho trẻ 2-5
tuổi [7]. Thang đo này gồm 18 câu hỏi chính và
2 câu hỏi phụ dành cho trẻ để khẳng định khả
năng trả lời câu hỏi của trẻ. Đồng thời, bộ câu
hỏi cũng gồm 11 câu dành cho phụ huynh để đối
chiếu sự đồng nhất trong phần trả lời của trẻ.
Với các câu hỏi liên quan đến cảm giác đau,
thang đo VAS đã được ứng dụng như một
phương pháp bổ trợ giúp xác định tính chính xác
của câu trả lời của trẻ.
SKRM-CLCSđược tính tổng điểm và đánh giá
các nhóm tác động: cảm giác đau, chức năng,
sinh hoạt, tinh thần- thẩm mỹ.
*Phương pháp can thiệp: Trám răng bằng kỹ
thuật SMART (Simplified Modified Atraumatic
Restorative Technique)
*Kỹ thuật thu thập số liệu: Khám, hàn răng,
trám bít được thực hiện bởi bác sĩ răng hàm mặt.
Phỏng vấn trực tiếp trẻ và phụ huynh bằng
phiếu thiết kế sẵn theo MOHQoLS được thực
hiện trước và sau hàn răng 1 năm.
*Tập huấn và chuẩn hóa nghiên cứu viên đã
được thực hiện trước khi tiến hành nghiên cứu
và các giá trị của chỉ số KAPPA được xác định
trên 0.81
*Phương pháp xử lý số liệu:
Số liệu được
thu thập và phân tích bằng phương pháp thống
kê y học, sử dụng phần mềm thống kê y học.
vietnam medical journal n02 - JANUARY - 2019
22
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu can thiệp cộng đồng không đối
chứng được thực hiện trên 128 trẻ, trong đó số
trẻ nam và nữ gần tương đương nhau và hầu hết
trẻ ở độ tuổi 4 đến 5
(Bảng 1).
Bảng 1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
Đặc điểm
n (%)
Giới tính:
Nam
66 (51,6%)
Nữ
62 (48,4%)
Tuổi:
3
10 (8,8%)
4
65 (50,8%)
5
53 (41.4%)
Trước can thiệp, trong số trẻ tham gia vào
nghiên cứu có 1/5 số trẻ trả lời có dấu hiệu cơ
năng của răng khi ăn đồ ăn nóng hoặc lạnh,
khoảng 1/3 khi ăn kẹo và đã giảm một nửa sau
can thiệp. Bên cạnh đó, các dấu hiệu liên quan
đến chức năng như đau khi há miệng to, nghe
thấy tiếng lục cục ở khớp, đau mặt chiếm rất ít.
Những vấn đề liên quan đến sinh hoạt của trẻ
gặp ở khoảng 1/10 trẻ trước can thiệp và gần
như không còn sau khi trẻ được hàn răng. Liên
quan đến tinh thần và thầm mĩ, hầu hết trẻ đều
thích hàm răng của mình và tự nhận có nụ cười
đẹp, hầu như không có sự khác biệt giữa trước
và sau can thiệp. Tuy nhiên, sau can thiệp, số
trẻ trả lời bị bạn bè chê cười hàm răng giảm
khoảng 7 lần, số trẻ hài lòng với hàm răng của
mình tăng lên.
Biểu đồ 1. Sức khỏe răng miệng liên quan đến chất lượng cuộc sống (SKRM-CLCS) trước và sau
can thiệp theo thang đo MOHQoLS.
So sánh các lĩnh vực tác động đến chất lượng
cuộc sống của trẻ trước và sau can thiệp, kết
quả đã chỉ ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê
về cảm giác đau- khó chịu, sinh hoạt, tinh thần-
thẩm mỹ của trẻ giữa trước và sau can thiệp với
p≤ 0.001. Trong đó, sau can thiệp, cảm giác đau,
khó chịu và những cản trở trong sinh hoạt của trẻ
đã được giảm, tinh thần- thẩm mĩ tốt hơn.
Bảng 2. So sánh các lĩnh vực tác động
đến chất lượng cuộc sống của trẻ trước và
sau can thiệp
± SD
Cảm giác đau, khó chịu
0.001
Trước can thiệp
0.94 ± 1.22
Sau can thiệp
0.47 ± 1.06
Chức năng khớp thái dương hàm
0.132
Trước can thiệp
0.19 ± 0.51
Sau can thiệp
0.11 ± 0.32
Sinh hoạt
<0.001
Trước can thiệp
0.55 ± 1.19
Sau can thiệp
0.07 ± 0.32
Tinh thần, thẩm mỹ
<0.001
Trước can thiệp
1.46 ± 0.90
Sau can thiệp
0.64 ± 1.14
Kết quả ở bảng 3 đã chỉ ra sự cải thiện có ý
nghĩa thống kê về chất lượng cuộc sống của trẻ
sau can thiệp điều trị và dự phòng sâu răng
bằng phương pháp SMART với p< 0.001.
Bảng 3. Sức khỏe răng miệng liên quan đến
chất lượng cuộc sống trước và sau can thiệp
± SD
Trước can thiệp
3.14 ± 2.76
< 0.001
Sau can thiệp
1.30 ± 2.04
IV. BÀN LUẬN
Nghiên cứu được thực hiện trên 128 trẻ từ 3-
5 tuổi, tuy nhiên hầu hết trẻ 4-5 tuổi, do đó kết
quả phỏng vấn chính xác hơn nhóm 3 tuổi.
Trong nghiên cứu này, để đánh giá vấn đề
sức khỏe răng miệng ảnh hưởng chất lượng cuộc
sống, chúng tôi sử dụng thang đo MOHRQoL
(Michigan Oral Health – Related Quality of Life)
được thiết kế bởi Đại học Michigan, Hoa Kỳ. Với
mục đích sử dụng cho trẻ lứa tuổi nhỏ để đánh
giá khả năng trả lời câu hỏi của trẻ, bộ câu hỏi
MOHRQoL được bổ sung thêm 2 câu hỏi mở đầu
(“năm nay cháu bao nhiêu tuổi?” và “ cháu có
biết nha sĩ làm công việc gì không?”). Chỉ khi trẻ
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 474 - THÁNG 1 - SỐ 2 - 2019
23
có khả năng trả lời đúng cả 2 câu hỏi này một
cách rõ ràng, người phỏng vấn mới tiếp tục hỏi
trẻ những câu hỏi sau. Bên cạnh bộ câu hỏi dành
cho trẻ, tác giả cũng xây dựng bộ câu hỏi dành
cho phụ huynh. Câu hỏi cho phụ huynh được sử
dụng khi trẻ quá nhỏ để tự trả lời câu hỏi hoặc
trẻ có những vấn đề sức khỏe đặc biệt không thể
trả lời câu hỏi trực tiếp. Bên cạnh đó, bộ câu hỏi
này còn có giá trị ở khả năng đánh giá nhận thức
của phụ huynh về mối liên quan SKRM – CLCS ở
trẻ. Thêm nữa, giúp người nghiên cứu tìm hiểu
xem trẻ và phụ huynh có cùng đồng ý về vấn đề
được hỏi hay không. Đồng thời, điểm nữa của bộ
câu hỏi này là khi được hỏi về vấn đề SKRM –
CLCS của con, phụ huynh sẽ có sự lưu tâm hơn
về tầm quan trọng của SKRM với CLCS của con
mình [7,8]. Trong nghiên cứu này, số trẻ có các
dấu hiệu cơ năng của răng khi ăn đồ ăn nóng
hoặc lạnh thấp do tiêu chuẩn lựa chọn trẻ tham
gia vào nghiên cứu là những trẻ có răng hàm bị
sâu nhưng chưa có dấu hiệu bệnh lý của tủy. Bên
cạnh đó đối tượng nghiên cứu là trẻ nhỏ, những
dấu hiệu cơ năng thoáng qua của sâu ngà răng
làm cho trẻ không để ý hoặc không nhớ. Những
dấu hiệu liên quan đến chức năng khớp thái
dương hàm cũng rất thấp, điều này phù hợp với
đối tượng trẻ nhỏ. Đặc biệt, liên quan đến sinh
hoạt của trẻ, sau can thiệp hầu hết các hoạt động
sinh hoạt của trẻ như học tập, chơi…không còn bị
ảnh hưởng bởi các vấn đề sức khỏe răng miệng.
Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu đã chỉ ra mặc
dù ít nhưng vẫn có trẻ trả lời “đêm phải thức dậy
vì đau răng”. Triệu chứng này có thể là kết quả
của bệnh lý của những răng không thuộc nhóm
răng can thiệp của nghiên cứu này.
So sánh các lĩnh vực tác động đến chất lượng
cuộc sống của trẻ trước và sau can thiệp, cảm
giác đau, khó chịu, các hoạt động sinh hoạt hàng
ngày và tinh thần, thẩm mĩ của trẻ được cải
thiện rõ rệt. Điều này là phù hợp khi bệnh sâu
răng của trẻ ở các răng hàm sữa hầu như đã
được kiểm soát [8].
V. KẾT LUẬN
Chất lượng cuộc sống của trẻ 3-5 tuổi bị sâu
ngà răng hàm sữa đã được cải thiện rõ rệt sau 1
năm điều trị bằng phương pháp SMART, đặc biệt
là cảm giác đau- khó chịu, sinh hoạt và tinh
thần, thẩm mĩ của trẻ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bennadi D , Reddy C. V. K (2013). Oral health
related quality of life.
J Int Soc Prev Community
Dent
, 3(1): 1–6.
2. Lê Thị Thu Hằng, Đỗ Minh Hương (2017).
Thực trạng sâu răng hàm sữa ở trẻ 2-5 tuổi trường
mầm non 19.5 thành phố Thái Nguyên.
Tạp chí Y
học Việt Nam
, 461: 10-14
3. Ferro R., Besostri A., Olivieri A. (2009). Caries
prevalence and tooth surface distribution in a
group of 5-year-old Italian children.
Eur Arch
Paediatr Dent
, 10(1): 33-37.
4. Arrow P, Klobas E (2016). Child oral health-
related quality of life and early childhood caries: a
non-inferiority randomized control trial.
Aust Dent
J
, 61(2): 227-235.
5. Phonghanyudh A, Phatumvanit P,
Songpaisan Y, Petersen PE (2012). Clinical
evaluation of three caries removal approaches in
primary teeth: a randomized controlled trial.
Community Dent Health
, 29: 173-178.
6. Neerai G (2011). Internatinonal Caries Detection
and Assessment (ICDAS): A new concept.
International Journal of Clinical Pediatric Dentistry,
4(2): 93-100.
7. Fiona G, Helen R, Chris D, Zoe M (2014).
Assessment of the quality of measures of child oral
health-related quality of life.
BMC Oral Health,
14: 40.
8. Filstrup S. L , Briskie D, Fonseca M et al
(2003). Early childhood caries and quality of life:
child and parent perspectives.
Pediatr Dent
25(5):
431–40.
ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA CỘNG HƯỞNG TỪ TRONG
CHẨN ĐOÁN UNG THƯ PHỔI
Cung Văn Đông1, Hoàng Đức Hạ2, Phạm Minh Thông3
TÓM TẮT7
1Bệnh viện Bưu điện HN
2Trường ĐH Y Dược Hải Phòng
3Trường Đại học Y Hà Nội
Chịu trách nhiệm chính: Cung Văn Đông
Email: cungnhatanh.2108@gmail.com
Ngày nhận bài: 26/11/2018
Ngày phản biện khoa học: 17/12/2018
Ngày duyệt bài: 11/1/2019
Mục tiêu: Ung thư phổi luôn đứng đầu trong danh
sách các ung thư thường gặp nhất. Cộng hưởng từ
(CHT) không sử dụng tia X, mục tiêu của đề tài nhằm
đánh giá vai trò của CHT trong trong chẩn đoán ung
thư phổI (UTP). Đối tượng và phương pháp:
Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên tất cả BN khám và
điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 05/2017 đến
10/2017, nghi ngờ u phổi trên phim x quang hoặc cắt
lớp vi tính (CLVT) lồng ngực. BN có đầy đủ hồ sơ bệnh
án, hình ảnh chụp CHT và được sinh thiết, hình ảnh
được phân tích mù đôi bởi các bác sĩ chuyên khoa. Xử
lý số liệu trên phần mềm SPSS 16.0. Kết quả: 52
