TRƯỜNG THPT YÊN HÒA
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN GDCD – KHỐI 12
-------oOo-------
NỘI DUNG ÔN TẬP HK I:
CHñ §Ò 1: Ph¸p luËt vµ ®êi sèng
NéI DUNG I. Kh¸i niÖm ph¸p luËt
1. Ph¸p luËt lµ g× ?
- KN Ph¸p luËt ?
- ND kh¸i niÖm ph¸p luËt ?
2. §Æc ®iÓm cña ph¸p luËt
C©u hái :
1. ThÕ nµo lµ tÝnh quy ph¹m phæ biÕn cña ph¸p luËt ?
2. T¹i sao nãi, ph¸p luËt cã tÝnh quyÒn lùc, b¾t buéc chung ?
3. TÝnh x¸c ®Þnh chÆt chÏ vÒ mÆt h×nh thøc cña ph¸p luËt ®- îc thÓ hiÖn nh-
thÕ nµo?
4. Ph©n biÖt sù kh¸c nhau gi÷a quy ph¹m ph¸p luËt víi quy ph¹m ®¹o ®øc?
3. B¶n chÊt cña ph¸p luËt
C©u hái:
1. V× sao nãi, ph¸p luËt mang b¶n chÊt giai cÊp ? Ph©n biÖt b¶n chÊt giai cÊp
cña ph¸p luËt nãi chung víi ph¸p luËt XHCN (n- íc ta)
2. ThÕ nµo lµ b¶n chÊt x· héi cña ph¸p luËt ?
4. Mèi quan hÖ gi÷a ph¸p luËt víi ®¹o ®øc
Nguån gèc - Néi dung - H×nh thøc thÓ hiÖn - Ph- ¬ng thøc t¸c ®éng
NéI DUNG 2 . Vai trß cña ph¸p luËt trong ®êi sèng xh
1. Ph¸p luËt lµ ph-¬ng tiÖn ®Ó nhµ n-íc qu¶n lÝ x· héi
1.V× sao nhµ n- íc ph¶i qu¶n lÝ x· héi b»ng ph¸p luËt ?
2.Nhµ n- íc qu¶n lÝ x· héi b»ng ph¸p luËt nh- thÕ nµo ?
2. Ph¸p luËt lµ ph-¬ng tiÖn ®Ó c«ng d©n thùc hiÖn vµ b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých
hîp ph¸p cña m×nh
- Ph¸p luËt lµ ph- ¬ng tiÖn ®Ó c«ng d©n thùc hiÖn quyÒn cña m×nh
- Ph¸p luËt lµ ph- ¬ng tiÖn ®Ó c«ng d©n b¶o vÖ c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña
m×nh
NéI DUNG III. thùc hiÖn ph¸p luËt
I. Kh¸I niÖm, h×nh thøc thùc hiÖn ph¸p luËt
1. Kh¸i niÖm thùc hiÖn ph¸p luËt
Thùc hiÖn ph¸p luËt lµ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cã môc ®Ých cña con ng- êi lµm
cho nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®i vµo cuéc sèng, trë thµnh nh÷ng hµnh vi hîp
ph¸p cña c¸c c¸ nh©n, tæ chøc.
- ThÕ nµo lµ hµnh vi hîp ph¸p ?
- Cã mÊy c¸ch xö sù khi thùc hiÖn ph¸p luËt ?
- Ph©n biÖt xö sù chñ ®éng vµ thô ®éng
2. C¸c h×nh thøc thùc hiÖn ph¸p luËt
- Trong khoa häc ph¸p lý, cã 4 h×nh thøc thùc hiÖn ph¸p luËt ?
- §iÓm gièng vµ kh¸c nhau gi÷a 4 h×nh thøc.
II - Vi ph¹m ph¸p luËt
1. Vi ph¹m ph¸p luËt ?
2. C¸c dÊu hiÖu vi ph¹m ph¸p luËt ?
C©u hái:
1. T¹i sao nãi, vi ph¹m ph¸p luËt lµ hµnh vi tr¸i ph¸p luËt ?
2. Anh (chÞ) hiÓu thÕ nµo vÒ n¨ng lùc tr¸ch nhiÖm ph¸p lý cña chñ thÓ ?
3. Lçi cã mÊy lo¹i, ®- îc biÓu hiÖn d- íi nh÷ng h×nh thøc nµo ? Lçi
cè ý vµ lçi v« ý ?
3. C¸c lo¹i vi ph¹m ph¸p luËt
C©u hái:
1. C¸c lo¹i VPPL ?
2. Lo¹i VPPL nµo lµ nghiªm träng nhÊt ?
3. Chñ thÓ vµ mèi quan hÖ x©m ph¹m cña tõng lo¹i vi ph¹m ?
III - Tr¸ch nhiÖm ph¸p lý
1. Kh¸i niÖm tr¸ch nhiÖm ph¸p lý ?
2. C¸c lo¹i tr¸ch nhiÖm ph¸p lý
Tr¸ch nhiÖm ph¸p lý ®- îc chia thµnh mÊy lo¹i ?
T- ¬ng øng víi bèn lo¹i vi ph¹m ph¸p luËt lµ c¸c lo¹i TNPL nµo ?
C©u hái:
- Tr¸ch nhiÖm h×nh sù ?
- Tr¸ch nhiÖm hµnh chÝnh ?
- Tr¸ch nhiÖm d©n sù ?
- Tr¸ch nhiÖm kû luËt ?
CHñ §Ò 2: QuyÒn B×NH §¼NG
NéI DUNG I. QuyÒn b×nh ®¼ng cña c«ng d©n
- ThÕ nµo lµ c«ng d©n b×nh ®¼ng tr- íc ph¸p luËt ?
- C«ng d©n b×nh ®¼ng vÒ quyÒn vµ nghÜa vô.
- C«ng d©n b×nh ®¼ng vÒ tr¸ch nhiÖm ph¸p lý.
- Tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n- íc.
1. B×nh ®¼ng tr-íc ph¸p luËt ?
2. C«ng d©n b×nh ®¼ng vÒ quyÒn vµ nghÜa vô ?
- ThÕ nµo lµ c«ng d©n b×nh ®¼ng vÒ quyÒn vµ nghÜa vô ?
- Gi¶i quyÕt t×nh huèng ®Ó HS n¾m ®- îc mét sè néi dung cÇn chó ý :
(1) B×nh ®¼ng kh«ng cã nghÜa lµ cµo b»ng, lµ b»ng nhau, ngang nhau
trong mäi tr-êng hîp.
(2) C«ng d©n ®- îc h- ëng quyÒn b×nh ®¼ng nh- nhau nh- ng kh¶ n¨ng thùc
hiÖn quyÒn b×nh ®¼ng l¹i kh¸c nhau
3. C«ng d©n b×nh ®¼ng vÒ tr¸ch nhiÖm ph¸p lý
ThÕ nµo lµ b×nh ®¼ng vÒ tr¸ch nhiÖm ph¸p lý?
Mäi c«ng d©n dï ë c- ¬ng vÞ nµo, nÕu vi ph¹m ph¸p luËt còng, ®Òu bÞ xö lý
nghiªm minh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
4. Tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n-íc trong viÖc b¶o ®¶m quyÒn b×nh ®¼ng cña c«ng
d©n tr-íc ph¸p luËt
NéI DUNG II: quyÒn b×nh ®¼ng cña c«ng d©n trong mét
sè lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi
I. B×nh ®¼ng trong h«n nh©n vµ gia ®×nh
C©u hái:
1.B×nh ®¼ng gi÷a vî vµ chång ?
B×nh ®¼ng trong quan hÖ nh©n th©n vµ trong quan hÖ tµi s¶n
- Trong quan hÖ nh©n th©n ?
- Trong quan hÖ tµi s¶n ?
2. B×nh ®¼ng gi÷a cha mÑ vµ con ?
II. B×nh ®¼ng trong lao ®éng
C©u hái:
1. B×nh ®¼ng gi÷a c¸c c«ng d©n trong viÖc thùc hiÖn quyÒn lao ®éng ?
2. B×nh ®¼ng ng- êi sö dông lao ®éng vµ ng- êi lao ®éng trong giao kÕt hîp ®ång
lao ®éng ?
- Hîp ®ång lao ®éng lµ g× ?
- Nguyªn t¾c giao kÕt hîp ®ång lao ®éng?
- Gi¶i quyÕt t×nh huèng
2. B×nh ®¼ng gi÷a lao ®éng nam vµ lao ®éng n÷ ?
- QuyÒn lîi vµ nghÜa vô ?
- Gi¶i quyÕt t×nh huèng
NỘI DUNG ÔN TẬP HK II:
CHñ §Ò 3: QUYỀN TỰ DO, DÂN CHỦ CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN
NéI DUNG 1: QUYỀN TỰ DO CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN
1. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ th©n thÓ
2. QuyÒn ®- îc ph¸p luËt b¶o hé vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù vµ nh©n
phÈm
3. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë
4. QuyÒn ®- îc b¶o ®¶m an toµn vµ bÝ mËt th- tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn
5. QuyÒn tù do ng«n luËn
6. Đọ c thªm phÇn ý nghÜa vµ tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n- íc vµ c«ng d©n trong
viÖc b¶o ®¶m vµ thùc hiÖn c¸c quyÒn tù do c¬ b¶n.
I. T¹i sao c¸c quyÒn nµy ®-îc gäi lµ c¸c quyÒn tù do c¬ b¶n cña c«ng
d©n ?
V× :
- C¸c quyÒn nµy quy ®Þnh mèi quan hÖ c¬ b¶n gi÷a Nhµ n- íc vµ c«ng d©n.
- C¸c quyÒn nµy ®- îc nghi nhËn trong HiÕn ph¸p – luËt c¬ b¶n cña Nhµ n- íc
II. Kh¸i niÖm, néi dung:
1. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ th©n thÓ cña c«ng d©n
- KN ?
- Néi dung ?
- 3 tr- êng hîp ph¸p luËt cho phÐp b¾t ng- êi ?
Tr-êng hîp 1 : B¾t bÞ can, bÞ c¸o ®Ó t¹m giam khi cã c¨n cø chøng tá bÞ
can, bÞ c¸o sÏ g©y khã kh¨n cho viÖc ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö hoÆc sÏ tiÕp tôc ph¹m
téi, còng nh- khi cÇn b¶o ®¶m thi hµnh ¸n.
Tr-êng hîp 2 : B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn cÊp.
- B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn cÊp chØ ®- îc tiÕn hµnh khi cã mét trong
3 c¨n cø sau ®©y:
+ C¨n cø thø nhÊt : Cã c¨n cø kh¼ng ®Þnh ng- êi ®ã ®ang chuÈn bÞ thùc
hiÖn téi ph¹m rÊt nghiªm träng hoÆc téi ph¹m ®Æc biÖt nghiªm träng :
+ C¨n cø thø hai : Khi ng- êi bÞ h¹i hoÆc ng- êi cã mÆt t¹i n¬i x¶y ra téi
ph¹m chÝnh m¾t tr«ng thÊy vµ x¸c nhËn ®óng lµ ng- êi ®· thùc hiÖn téi ph¹m mµ
xÐt thÊy cÇn ng¨n chÆn ngay viÖc ng- êi ®ã trèn. B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn
cÊp thø hai nµy cÇn ph¶i cã hai ®iÒu kiÖn ?
+ C¨n cø thø ba : Khi thÊy cã dÊu vÕt cña téi ph¹m ë ng- êi hoÆc t¹i chç ë
cña ng- êi bÞ nghi thùc hiÖn téi ph¹m vµ xÐt thÊy cÇn ng¨n chÆn ngay viÖc ng- êi
®ã trèn hoÆc tiªu huû chøng cø. B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn cÊp thø ba nµy
còng cÇn ph¶i cã ®ñ hai ®iÒu kiÖn ?
Tr-êng hîp 3 : B¾t ng- êi ®ang ph¹m téi qu¶ tang hoÆc ®ang bÞ truy n·.
§èi víi ng- êi ®ang ph¹m téi qu¶ tang hoÆc ®ang bÞ truy n· th× ai cã quyÒn
b¾t ? vµ nh÷ng viÖc sau khi b¾t cÇn ph¶i lµm g× ?
2. QuyÒn ®-îc ph¸p luËt b¶o hé vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù vµ nh©n
phÈm
* §Þnh nghÜa : QuyÒn ®- îc ph¸p luËt b¶o hé vÒ tÝnh m¹ng, søc kháe, danh
dù vµ nh©n phÈm cã nghÜa lµ c«ng d©n cã quyÒn ®-îc b¶o ®¶m an toµn vÒ tÝnh
m¹ng, søc kháe, ®-îc b¶o vÖ danh dù vµ nh©n phÈm ; kh«ng ai ®-îc tù ý x©m
ph¹m tíi tÝnh m¹ng, søc kháe, danh dù vµ nh©n phÈm cña ng-êi kh¸c.
* Néi dung 1 : Kh«ng ai ®- îc x©m ph¹m tíi tÝnh m¹ng, søc khoÎ cña ng- êi
kh¸c.
Ph¸p luËt nghiªm cÊm mäi hµnh vi cè ý hoÆc v« ý lµm tæn h¹i ®Õn tÝnh
m¹ng vµ søc khoÎ cña ng- êi kh¸c, bÊt kÓ ng- êi ®ã lµ ai, lµ ng- êi cã chøc quyÒn
hay mét c«ng d©n b×nh th- êng trong x· héi.
Ph©n tÝch hµnh vi vi ph¹m cè ý vµ v« ý, lÊy vÝ dô ?
* Néi dung 2 : Kh«ng ai ®- îc x©m ph¹m tíi danh dù vµ nh©n phÈm cña
ng- êi kh¸c.
- Hµnh vi x©m ph¹m tíi danh dù vµ nh©n phÈm cña ng- êi cã thÓ xuÊt ph¸t
tõ nh÷ng chñ thÓ nµo ?
- BiÓu hiÖn cña hµnh vi vµ hËu qu¶ cña hµnh vi ?
3. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë cña c«ng d©n
* KN ?
* Néi dung 1 : Chç ë cña c«ng d©n lµ n¬i bÊt kh¶ x©m ph¹m, kh«ng mét ai
cã quyÒn tuú tiÖn vµo chç ë cña ng- êi kh¸c nÕu kh«ng ®- îc ng- êi ®ã ®ång ý.
X©m ph¹m chç ë cña ng-êi kh¸c lµ nh÷ng hµnh vi nµo ?VÝ dô ?
ChÕ tµi xö ph¹t ?
* Néi dung 2 : Kh¸m chç ë cña c«ng d©n ph¶i theo ®óng ph¸p luËt.
Kh¸m chç ë ®óng ph¸p luËt lµ g× ?
- ViÖc kh¸m chç ë cña mét ng- êi chØ ®- îc tiÕn hµnh trong hai tr- êng hîp
?
- Nh÷ng ng- êi nµo cã thÈm quyÒn ra lÖnh kh¸m chç ë, chç lµm viÖc, ®Þa
®iÓm ?
- Tr×nh tù, thñ tôc kh¸m chç ë, chç lµm viÖc, ®Þa ®iÓm ?
4. QuyÒn ®-îc b¶o ®¶m an toµn vµ bÝ mËt th- tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn