TRƯỜNG THPT YÊN HÒA
BỘ MÔN: GDCD
ĐỀ CƯƠNG KÌ II, NĂM HỌC 2020 - 2021
MÔN: GDCD, LỚP 12
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT
CHñ §Ò 3: QUYỀN TỰ DO, DÂN CHỦ CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN
NéI DUNG 1: QUYỀN TỰ DO CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN
1. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ th©n thÓ
2. QuyÒn ®- îc ph¸p luËt b¶o hé vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù vµ nh©n
phÈm
3. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë
4. QuyÒn ®- îc b¶o ®¶m an toµn vµ bÝ mËt th- tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn
5. QuyÒn tù do ng«n luËn
6. Đọc thªm phÇn ý nghÜa vµ tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n- íc vµ c«ng d©n trong
viÖc b¶o ®¶m vµ thùc hiÖn c¸c quyÒn tù do c¬ b¶n.
I. T¹i sao c¸c quyÒn nµy ®-îc gäi lµ c¸c quyÒn tù do c¬ b¶n cña c«ng
d©n ?
V× :
- C¸c quyÒn nµy quy ®Þnh mèi quan hÖ c¬ b¶n gi÷a Nhµ n- íc vµ c«ng d©n.
- C¸c quyÒn nµy ®- îc nghi nhËn trong HiÕn ph¸p – luËt c¬ b¶n cña Nhµ n- íc
II. Kh¸i niÖm, néi dung:
1. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ th©n thÓ cña c«ng d©n
- KN ?
- Néi dung ?
- 3 tr- êng hîp ph¸p luËt cho phÐp b¾t ng- êi ?
Tr-êng hîp 1 : B¾t bÞ can, bÞ c¸o ®Ó t¹m giam khi cã c¨n cø chøng tá bÞ
can, bÞ c¸o sÏ g©y khã kh¨n cho viÖc ®iÒu tra, truy tè, xÐt xö hoÆc sÏ tiÕp tôc ph¹m
téi, còng nh- khi cÇn b¶o ®¶m thi hµnh ¸n.
Tr-êng hîp 2 : B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn cÊp.
- B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn cÊp chØ ®- îc tiÕn hµnh khi cã mét trong
3 c¨n cø sau ®©y:
+ C¨n cø thø nhÊt : Cã c¨n cø kh¼ng ®Þnh ng- êi ®ã ®ang chuÈn bÞ thùc
hiÖn téi ph¹m rÊt nghiªm träng hoÆc téi ph¹m ®Æc biÖt nghiªm träng :
+ C¨n cø thø hai : Khi ng- êi bÞ h¹i hoÆc ng- êi cã mÆt t¹i n¬i x¶y ra téi
ph¹m chÝnh m¾t tr«ng thÊy vµ x¸c nhËn ®óng lµ ng- êi ®· thùc hiÖn téi ph¹m mµ
xÐt thÊy cÇn ng¨n chÆn ngay viÖc ng- êi ®ã trèn. B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn
cÊp thø hai nµy cÇn ph¶i cã hai ®iÒu kiÖn ?
+ C¨n cø thø ba : Khi thÊy cã dÊu vÕt cña téi ph¹m ë ng- êi hoÆc t¹i chç ë
cña ng- êi bÞ nghi thùc hiÖn téi ph¹m vµ xÐt thÊy cÇn ng¨n chÆn ngay viÖc ng- êi
®ã trèn hoÆc tiªu huû chøng cø. B¾t ng- êi trong tr- êng hîp khÈn cÊp thø ba nµy
còng cÇn ph¶i cã ®ñ hai ®iÒu kiÖn ?
Tr-êng hîp 3 : B¾t ng- êi ®ang ph¹m téi qu¶ tang hoÆc ®ang bÞ truy n·.
§èi víi ng- êi ®ang ph¹m téi qu¶ tang hoÆc ®ang bÞ truy n· th× ai cã quyÒn
b¾t ? vµ nh÷ng viÖc sau khi b¾t cÇn ph¶i lµm g× ?
2. QuyÒn ®-îc ph¸p luËt b¶o hé vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù vµ nh©n
phÈm
* §Þnh nghÜa : QuyÒn ®- îc ph¸p luËt b¶o hé vÒ tÝnh m¹ng, søc kháe, danh
dù vµ nh©n phÈm cã nghÜa lµ c«ng d©n cã quyÒn ®-îc b¶o ®¶m an toµn vÒ tÝnh
m¹ng, søc kháe, ®-îc b¶o vÖ danh dù vµ nh©n phÈm ; kh«ng ai ®-îc tù ý x©m
ph¹m tíi tÝnh m¹ng, søc kháe, danh dù vµ nh©n phÈm cña ng-êi kh¸c.
* Néi dung 1 : Kh«ng ai ®- îc x©m ph¹m tíi tÝnh m¹ng, søc khoÎ cña ng- êi
kh¸c.
Ph¸p luËt nghiªm cÊm mäi hµnh vi cè ý hoÆc v« ý lµm tæn h¹i ®Õn tÝnh
m¹ng vµ søc khoÎ cña ng- êi kh¸c, bÊt kÓ ng- êi ®ã lµ ai, lµ ng- êi cã chøc quyÒn
hay mét c«ng d©n b×nh th- êng trong x· héi.
Ph©n tÝch hµnh vi vi ph¹m cè ý vµ v« ý, lÊy vÝ dô ?
* Néi dung 2 : Kh«ng ai ®- îc x©m ph¹m tíi danh dù vµ nh©n phÈm cña
ng- êi kh¸c.
- Hµnh vi x©m ph¹m tíi danh dù vµ nh©n phÈm cña ng- êi cã thÓ xuÊt ph¸t
tõ nh÷ng chñ thÓ nµo ?
- BiÓu hiÖn cña hµnh vi vµ hËu qu¶ cña hµnh vi ?
3. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë cña c«ng d©n
* KN ?
* Néi dung 1 : Chç ë cña c«ng d©n lµ n¬i bÊt kh¶ x©m ph¹m, kh«ng mét ai
cã quyÒn tuú tiÖn vµo chç ë cña ng- êi kh¸c nÕu kh«ng ®- îc ng- êi ®ã ®ång ý.
X©m ph¹m chç ë cña ng-êi kh¸c lµ nh÷ng hµnh vi nµo ?VÝ dô ?
ChÕ tµi xö ph¹t ?
* Néi dung 2 : Kh¸m chç ë cña c«ng d©n ph¶i theo ®óng ph¸p luËt.
Kh¸m chç ë ®óng ph¸p luËt lµ g× ?
- ViÖc kh¸m chç ë cña mét ng- êi chØ ®- îc tiÕn hµnh trong hai tr- êng hîp ?
- Nh÷ng ng- êi nµo cã thÈm quyÒn ra lÖnh kh¸m chç ë, chç lµm viÖc, ®Þa ®iÓm ?
- Tr×nh tù, thñ tôc kh¸m chç ë, chç lµm viÖc, ®Þa ®iÓm ?
4. QuyÒn ®-îc b¶o ®¶m an toµn vµ bÝ mËt th- tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn
QuyÒn ®- îc b¶o ®¶m an toµn vµ bÝ mËt th- tÝn ®- îc hiÓu theo hai néi dung :
* Néi dung 1 : Th- tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn cña c«ng d©n ®- îc b¶o ®¶m an
toµn vµ bÝ mËt. Kh«ng ai ®- îc kiÓm so¸t ®iÖn tho¹i, tù tiÖn bãc më, thu gi÷, tiªu
huû th- , ®iÖn tÝn cña ng- êi kh¸c.
Th- tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn lµ ph- ¬ng tiÖn mµ c«ng d©n dïng ®Ó lµm g× ?
* Néi dung 2 : ChØ nh÷ng ng- êi cã thÈm quyÒn theo quy ®Þnh cña ph¸p
luËt vµ chØ trong nh÷ng tr- êng hîp cÇn thiÕt míi ®- îc bãc më, kiÓm so¸t, thu gi÷
th- tÝn, ®iÖn tÝn cña c«ng d©n.
- Ph¸p luËt cho phÐp kh¸m th- tÝn, ®iÖn tÝn, b- u kiÖn, b- u phÈm cña mét
ng- êi khi thÊy cÇn ph¶i thu thËp tµi liÖu, ®å vËt liªn quan ®Õn vô ¸n.
Nh÷ng ng- êi cã quyÒn ra lÖnh kh¸m xÐt bao gåm nh÷ng ai ?
Tr×nh tù vµ thñ tôc ?
5. QuyÒn t- do ng«n luËn
C«ng d©n cã quyÒn tù do ng«n luËn, tù do b¸o chÝ ; cã quyÒn ®- îc th«ng
tin ; cã quyÒn héi häp, lËp héi, biÓu t×nh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
C«ng d©n cã quyÒn tù do ng«n luËn ®- îc hiÓu lµ quyÒn tù do ph¸t biÓu ý
kiÕn, thÓ hiÖn chÝnh kiÕn, quan ®iÓm cña m×nh vÒ c¸c vÊn ®Ò chung cña ®Êt n- íc.
C¸ch thøc thùc hiÖn cña c«ng d©n ?
III - Tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n- íc trong viÖc b¶o ®¶m c¸c
quyÒn tù do c¬ b¶n cña c«ng d©n (§äc thªm)
N¤I DUNG 2: QuyÒn d©n chñ c¬ b¶n cña c«ng d©n
1. QuyÒn bÇu cö vµ øng cö vµo c¬ quan ®¹i diÖn cña nh©n d©n
- Kh¸i niÖm
- §é tuæi bÇu cö, øng cö
- C¸ch thøc thùc hiÖn bÇu cö, øng cö cña c«ng d©n
- Nh÷ng tr- êng hîp kh«ng ®- îc bÇu cö, øng cö.
- C¸ch thøc c«ng d©n thùc hiÖn quyÒn lùc Nhµ n- íc th«ng qua c¸c ®¹i biÓu
vµ c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n- íc
- ý nghÜa (®äc thªm)
2. QuyÒn tham gia qu¶n lý Nhµ N-íc vµ x· héi cña c«ng d©n
- Kh¸i niÖm
- Néi dung quyÒn: ph¹m vi c¬ së vµ c¶ n- íc
- ý nghÜa (®äc thªm)
3. QuyÒn khiÕu n¹i vµ tè c¸o cña c«ng d©n
- Kh¸i niÖm quyÒn ?
Chñ ®Ò 4: Ph¸p luËt víi sù ph¸t triÓn cña c«ng d©n vµ
®Êt n- íc
A. ph¸p luËt víi quyÒn ph¸t triÓn cña c«ng d©n:
I - QuyÒn häc tËp cña c«ng d©n
1. ThÕ nµo lµ quyÒn häc tËp cña c«ng d©n ?
Häc tËp lµ quyÒn vµ nghÜa vô c¬ b¶n cña c«ng d©n.
QuyÒn häc tËp cña c«ng d©n gåm 4 néi dung ?
II. QuyÒn s¸ng t¹o cña c«ng d©n
1. KN ?
2. Néi dung quyÒn s¸ng t¹o cña c«ng d©n bao gåm hai lo¹i ?
III. QuyÒn ®- îc ph¸t triÓn cña c«ng d©n
QuyÒn ®-îc ph¸t triÓn cña c«ng d©n
QuyÒn ®- îc ph¸t triÓn cña c«ng d©n ®- îc biÓu hiÖn ë hai khÝa c¹nh :
- QuyÒn cña c«ng d©n ®- îc h- ëng ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn ®Çy ®ñ ®Ó
ph¸t triÓn toµn diÖn.
- QuyÒn cña c«ng d©n ®- îc khuyÕn khÝch, ®µo t¹o båi d- ìng, ®- îc t¹o ®iÒu
kiÖn ®Ó ph¸t triÓn tµi n¨ng.
b: Ph¸p luËt víi sù pt bÒn v÷ng cña ®Êt n- íc
I - Ph¸t triÓn bÒn v÷ng
1. KN ?
2. C¸c tiªu chÝ ®Ó x¸c ®Þnh mét ®Êt n- íc cã ph¸t triÓn bÒn v÷ng hay kh«ng ?
Trong 4 tiªu chÝ, tiªu chÝ nµo lµ quan träng nhÊt, v× sao ?
II - Vai trß cña ph¸p luËt ®èi víi sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña
®Êt n- íc (gi¶m t¶i)
III - Mét sè néi dung c¬ b¶n cña ph¸p luËt trong sù ph¸t
triÓn bÒn v÷ng cña ®Êt n- íc
1. Mét sè néi dung c¬ b¶n cña ph¸p luËt vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ
C©u hái:
1. Cã ý kiÕn cho r»ng, c«ng d©n cã quyÒn tù do kinh doanh cã nghÜa lµ ai
muèn kinh doanh trong ngµnh nghÒ nµo vµ kinh doanh mÆt hµng nµo còng ®- îc.
Anh (chÞ) cã ®ång ý víi ý kiÕn nµy kh«ng ? V× sao ?
2. Cã ng- êi cho r»ng, c«ng d©n cã quyÒn tù do kinh doanh cã nghÜa lµ ai
muèn thµnh lËp c«ng ti còng ®Òu ®- îc c¶.
HiÓu nh- vËy cã ®óng kh«ng ? V× sao ?
3. Cã ý kiÕn cho r»ng, ai muèn kinh doanh mÆt hµng nµo còng ®- îc ngoµi
danh môc nh÷ng mÆt hµng bÞ cÊm mµ kh«ng cÇn ph¶i ghi trong GiÊy ®¨ng kÝ kinh
doanh.
HiÓu nh- vËy cã ®óng kh«ng ? V× sao ?
4. Trong c¸c nghÜa vô cña ng- êi kinh doanh, nghÜa vô nµo lµ quan träng
nhÊt ? V× sao ?
5. Hai c«ng ty cïng s¶n xuÊt mét mÆt hµng nh- ng ë hai tØnh kh¸c nhau :
mét ë miÒn nói, mét ë ®ång b»ng.
C©u hái : Hai c«ng ty nµy cã ®- îc h- ëng cïng møc thuÕ - u ®·i nh- nhau
kh«ng ? V× sao ?
2. Néi dung c¬ b¶n cña ph¸p luËt vÒ ph¸t triÓn v¨n ho¸
c) Néi dung c¬ b¶n cña ph¸p luËt trong ph¸t triÓn c¸c lÜnh vùc x· héi
d) Mét sè néi dung c¬ b¶n cña ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ m«i tr-êng
e) Mét sè néi dung c¬ b¶n cña ph¸p luËt vÒ QPAN
B. MINH HỌA CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
BÀI 6: CÔNG DÂN VỚI CÁC QUYỀN TỰ DO CƠ BẢN
I. Quyền bất khả xâm phạm về thân thể:
Câu 1. Không ai bị bắt nếu
A. không có sự phê chuẩn của ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
B. không có sự chứng kiến của đại diện gia đình bị can bị cáo.
C. không có phê chuẩn của Viện kiểm sát trừ phạm tội quả tang.
D. không có sự đồng ý của các tổ chức xã hội.
Câu 2. Biểu hiện của quyền bất khả xâm phạm về thân thể
A. trong mọi trường hợp, không ai có thể bị bắt.
B. chỉ được bắt người khi có lệnh bắt người của cơ quan nhà nước có thẩm
quyền trừ trường hợp phạm tội quả tang.
C. Công an được bắt người khi thấy nghi ngờ người đó phạm tội.
D. trong mọi trường hợp, chỉ được bắt người khi có quyết định của Tòa án.
Câu 3. Người đã bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử gọi là
A. bị hại. B. bị cáo. C. bị can. D. bị kết án.
Câu 4. Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân là nhằm
A. ngăn chặn hành vi tùy tiện bắt giữ người trái với quy định của pháp luật.
B. bảo vệ sức khỏe cho công dân theo quy định của pháp luật.
C. ngăn chặn hành vi vô cớ đánh người giữa công dân với nhau.
D. bảo vệ về mặt tinh thần, danh dự, nhân phẩm của mỗi công dân.