Đi u tr ch ng suy gi m trí nhề ị ứ ả ớ
Nh ng r i lo n v trí nh không ch x y ra đ i v i ng i cao tu i màữ ố ạ ề ớ ỉ ả ố ớ ườ ổ
nh ng ng i tr cũng x y ra hi n t ng này, do s tác đ ng c a nhi uở ữ ườ ẻ ả ệ ượ ự ộ ủ ề
b nh lý khác nhau. S suy s p trí nh c a ng i tr tu i không ch gây khóệ ự ụ ớ ủ ườ ẻ ổ ỉ
khăn cho chính b nh nhân mà còn khi n gia đình và ng i thân lo l ng, th tệ ế ườ ắ ấ
v ng. V i nh ng bi n pháp đi u tr hi n nay các r i lo n này hoàn toàn cóọ ớ ữ ệ ề ị ệ ố ạ
th ch a tr đ c.ể ữ ị ượ
Bi u hi n c a r i lo n trí nhể ệ ủ ố ạ ớ
Gi m nh :ả ớ Hay g p gi m hi u qu c a quá trình nh và quá trình l u gi tàiặ ả ệ ả ủ ớ ư ữ
li u trong quá trình lão hóa, trong t n th ng não và trong nh ng tr ng tháiệ ổ ươ ữ ạ
đ c bi t nh khi s hãi, khi xúc đ ng… hay g p gi m hi u qu quá trình táiặ ệ ư ợ ộ ặ ả ệ ả
hi n.ệ
Tăng nh :ớ Hi u qu nh c a ng i b nh tăng m t cách b nh lý, cao h nệ ả ớ ủ ườ ệ ộ ệ ơ
h n so v i nh ng ng i khác. Đa s các b nh nhân này ch nh đ n m t lo iẳ ớ ữ ườ ố ệ ỉ ớ ế ộ ạ
kích thích nh t đ nh, liên quan đ n nh ng ký c sâu s c, đ n đi u ki n nghấ ị ế ữ ứ ắ ế ề ệ ề
nghi p, mà h không th có cách gì đ không nh đ n kích thích đó.ệ ọ ể ể ớ ế
M t nh :ấ ớ Trong nh ng th i đi m, hoàn c nh nh t đ nh, ng i b nh khôngữ ờ ể ả ấ ị ườ ệ
th nh đ c cái gì đã x y ra trong quá kh .ể ớ ượ ả ứ
Lo n nh :ạ ớ Trong r i lo n nh , không có s gián đo n các thông tin đ a vào,ố ạ ớ ự ạ ư
không có s suy gi m kh năng nh , mà là s l ch l c v ch t l ng cácự ả ả ớ ự ệ ạ ề ấ ượ
“d u n” đ c t o ra, là s thay đ i b nh lý v ch t l ng, thu c tính c aấ ấ ượ ạ ự ổ ệ ề ấ ượ ộ ủ
quá trình nh . Ng i ta th ng g p các lo i r i lo n nh sau: nh sai, nh dớ ườ ườ ặ ạ ố ạ ớ ớ ớ ị
bi t, nh b a, nh o, vi n t ng gi .ệ ớ ị ớ ả ễ ưở ả
Viêm màng não d n đ n m t trí nh .ẫ ế ấ ớ
M t s nguyên nhân gây r i lo n trí nh ng i trộ ố ố ạ ớ ở ườ ẻ
Do nh h ng c a b nh lý tâm th n:ả ưở ủ ệ ầ Đó là các b nh nh r i lo n tr mệ ư ố ạ ầ
c m, r i lo n lo âu… làm gi m t p trung chú ý; b nh tâm th n phân li t cóả ố ạ ả ậ ệ ầ ệ
th g p m i l a tu i nh ng hay g p ng i tr , b nh làm cho bi u hi nể ặ ở ọ ứ ổ ư ặ ở ườ ẻ ệ ể ệ
c m xúc ngày càng cùn mòn, khô l nh, t duy ngày càng nghèo nàn, ý chíả ạ ư
ngày càng suy gi m, ho t đ ng ngày càng y u đu i đi đ n ch không thi tả ạ ộ ế ố ế ỗ ế
làm công vi c gì, kh năng lao đ ng và h c t p, chú ý, trí nh đ u gi m.ệ ả ộ ọ ậ ớ ề ả
Sau ch n th ng s nãoấ ươ ọ : Ch n th ng s não (CTSN) là m t hình thái t nấ ươ ọ ộ ổ
th ng s não ngo i sinh. H u qu c a CTSN r t khác nhau, t h i ph cươ ọ ạ ậ ả ủ ấ ừ ồ ụ
hoàn toàn đ n đ l i các di ch ng n ng n v th n kinh và tâm th n. R iế ể ạ ứ ặ ề ề ầ ầ ố
lo n tâm th n do CTSN bao g m 2 giai đo n: giai đo n c p tính và giai đo nạ ầ ồ ạ ạ ấ ạ
mu n. Các r i lo n tâm th n là h u qu mu n c a CTSN, th i gian tùy thu cộ ố ạ ầ ậ ả ộ ủ ờ ộ
vào t ng b nh nhân, nh ng th ng là sau 6 tháng b CTSN.ừ ệ ư ườ ị
Do các b nh nhi m khu n:ệ ễ ẩ Các b nh lý hay g p là viêm não, màng não doệ ặ
vi khu n, virut, viêm màng não lao, s t rét ác tính th não, giang mai não,ẩ ố ể
HIV/AISD…
Do nhi m đ c:ễ ộ Các ch t đ c thâm nh p vào c th b ng nhi u đ ng khácấ ộ ậ ơ ể ằ ề ườ
nhau, tác đ ng lên h th n kinh trung ng, gây ra t n th ng th n kinh vàộ ệ ầ ươ ổ ươ ầ
các r i lo n tâm th n r t đa d ng, c p tính ho c kéo dài. Các tri u ch ng r iố ạ ầ ấ ạ ấ ặ ệ ứ ố
lo n tâm th n ph thu c vào nhi u y u t khác nhau nh : lo i ch t đ c, li uạ ầ ụ ộ ề ế ố ư ạ ấ ộ ề
l ng, th i gian, m c đ nhi m đ c và các y u t mang tính cá th nh :ượ ờ ứ ộ ễ ộ ế ố ể ư
nhân cách, th t ng, s c đ kháng…ể ạ ứ ề
Do nghi n r u và thu c phi n:ệ ượ ố ệ Nghi n r u làm nh h ng đ n hi uệ ượ ả ưở ế ệ
su t công tác, đ n s c kh e tâm th n và th ch t, làm t n th ng đ n cácấ ế ứ ỏ ầ ể ấ ổ ươ ế
m i quan h gia đình và đ i s ng xã h i. Ng i nghi n thu c phi n b nhố ệ ờ ố ộ ườ ệ ố ệ ị ả
h ng nghiêm tr ng đ n s c kh e và trí nh .ưở ọ ế ứ ỏ ớ
Do stress: Tình tr ng stress không ch gây ra nh ng tác đ ng x u đ i v i cạ ỉ ữ ộ ấ ố ớ ơ
th mà còn nh h ng nghiêm tr ng đ i v i trí nh , đ c bi t là ph n ngể ả ưở ọ ố ớ ớ ặ ệ ả ứ
stress c p tính. M t trong nh ng nguyên nhân gây stress ng i tr là áp l cấ ộ ữ ở ườ ẻ ự
h c t p. Nhi u tr ng h p do b m đòi h i quá m c k t qu h c t p conọ ậ ề ườ ợ ố ẹ ỏ ứ ế ả ọ ậ ở
cái so v i kh năng mà chúng có th đ t đ c ho c s ng nh n v năng l cớ ả ể ạ ượ ặ ự ộ ậ ề ự
h c t p c a con em mình.ọ ậ ủ
Do r i lo n phân ly:ố ạ Các r i lo n phân ly là m t nhóm các r i lo n th ngố ạ ộ ố ạ ườ
g p. Các r i lo n phân ly hay phát sinh tu i tr , n nhi u h n nam. Trongặ ố ạ ở ổ ẻ ữ ề ơ
các đi u ki n không thu n l i v tinh th n cũng nh th ch t, các r i lo n cóề ệ ậ ợ ề ầ ư ể ấ ố ạ
th phát thành “d ch” trong m t t p th . Bi u hi n tri u ch ng lâm sàng c aể ị ộ ậ ể ể ệ ệ ứ ủ
các r i lo n phân ly r t đa d ng và h u h t có r i lo n trí nh .ố ạ ấ ạ ầ ế ố ạ ớ
Ch m phát tri n tâm th n và đ ng kinh:ậ ể ầ ộ Ch m phát tri n tâm th nậ ể ầ
(CPTTT) là m t nhóm b nh lý có bi u hi n s sa sút tâm th n b m sinh hayộ ệ ể ệ ự ầ ẩ
m c ph i trong nh ng năm đ u th i kỳ th u. CPTTT không ph i là m tắ ả ữ ầ ờ ơ ấ ả ộ
b nh mà là m t tr ng thái r i lo n c a m t b nh nào đó đ l i s thi u sótệ ộ ạ ố ạ ủ ộ ệ ể ạ ự ế
trong các ho t đ ng trí tu và kh năng thích ng.ạ ộ ệ ả ứ
Đ ng kinh:ộ Đ ng kinh là m t b nh m n tính, do nhi u nguyên nhân khácộ ộ ệ ạ ề
nhau, đ c tr ng là s l p đi l p l i c a các c n do s phóng đi n quá m cặ ư ự ặ ặ ạ ủ ơ ự ệ ứ
c a các t bào th n kinh não b , dù cho tri u ch ng lâm sàng và c n lâm sàngủ ế ầ ộ ệ ứ ậ
có th khác nhau. Trong c n, ng i b nh có th có nh ng r i lo n v n đ ng.ể ơ ườ ệ ể ữ ố ạ ậ ộ
Nh ng hành vi đó có tính ch t t đ ng, không m c đích và ng i b nh sau đóữ ấ ự ộ ụ ườ ệ
không nh nh ng gì x y ra.ớ ữ ả
Trên đây là m t s b nh lý tâm th n nh h ng đ n trí nh (và trí tu nóiộ ố ệ ầ ả ưở ế ớ ệ
chung) c a ng i tr . Đ đi u tr ch ng suy gi m trí nh c n đi u tr b nhủ ườ ẻ ể ề ị ứ ả ớ ầ ề ị ệ
chính gây nên tình tr ng này. M t s thu c có th dùng: vitamin nhóm B, cácạ ộ ố ố ể
thu c d ng não nh : nootropin, duxil, tanakan, gliatilin… Ngoài ra, tâm lýố ưỡ ư
li u pháp, th d c, th giãn là h t s c quan tr ng.ệ ể ụ ư ế ứ ọ
Tr ng h p c a em nên đi khám t i chuyên khoa Th n kinh - B nh vi nườ ợ ủ ạ ầ ệ ệ
B ch Mai đ xác đ nh nguyên nhân và có ch đ nh đi u tr đúng. Em khôngạ ể ị ỉ ị ề ị
nên t ý s d ng thu c khi ch a có ch đ nh c a Bác sĩ. Trong th em mô t ,ự ử ụ ố ư ỉ ị ủ ư ả
em u ng thu c và th y nh c đ u nhi u h n thì em nên d ng thu c và điố ố ấ ứ ầ ề ơ ừ ố
khám càng s m càng t t nhé!ớ ố
Chúc em m nh kho , h c t p t t!ạ ẻ ọ ậ ố
Bs.Thuocbietduoc