1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MĐ02
B NÔNG NGHIP V MÔI TRƯNG
TRƯNG CAO ĐNG LƯƠNG THC – THC PHM
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
CHUN BỊ CÂY GIỐNG SÂM DÂY
MÃ SỐ: MĐ02
NGHỀ: TRỒNG VÀ TIÊU TH CÂY SÂM DÂY (ĐNG SÂM)
Trình độ: Sơ cấp (bậc 3)
(Ban hnh km theo quyt đnh s ngy… thng … năm…..ca Hiu trưng
Trưng Cao đng Lương thc – Thc phm)
Năm 2025
2
LI GIỚI THIỆU
Trồng và tiêu thụ cây sâm dây (đẳng sâm) là một nghề nông nghiệp đặc thù,
gắn liền với điều kiện tự nhiên vùng miền núi, nơi có khí hậu và thổ nhưỡng phù
hợp để phát triển loại dược liệu quý này. Nghề trồng sâm dây không chỉ góp phần
nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế cho người dân mà còn có ý nghĩa quan trọng
trong bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu bản địa, phục vụ chăm sóc sức khỏe
cộng đồng và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước cũng như hướng tới xuất khẩu.
Để phát triển nghề trồng sâm dây theo hướng bền vững, người lao động cần
được trang bị những kiến thức và kỹ năng về chuẩn bị điều kiện trồng, chuẩn bị cây
giống, kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm. Bộ giáo
trình đào tạo nghề “Trồng v tiêu thụ cây sâm dây (đng sâm)” trình độ sơ cấp được
biên soạn trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn tại các vùng trồng sâm dây, kết hợp với
kinh nghiệm của các hợp tác xã, doanh nghiệp và nông hộ, đồng thời cập nhật tiến
bộ khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực sản xuất dược liệu.
Chương trình đào tạo nghề “Trồng v tiêu thụ cây sâm dây (đng sâm)” cùng
với Bộ giáo trình đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng, năng lực tự chủ và chịu trách
nhiệm cần có của nghề, do đó có thể coi là cẩm nang cho người đã, đang và sẽ tham
gia vào lĩnh vực Trồng và tiêu thụ cây sâm dây. Bộ giáo trình gồm 5 quyển:
1. Giáo trình mô đun Chuẩn bị điều kiện trồng sâm dây
2. Giáo trình mô đun Chuẩn bị cây giống sâm dây
3. Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc sâm dây
4. Giáo trình mô đun Thu hoạch và bảo quản sâm dây
5. Giáo trình mô đun Tiêu thụ sản phẩm
Giáo trình “Chuẩn bị cây giống sâm dây” trình bày khái quát các kiến thức và
kỹ năng về chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư để sản xuất cây giống sấm dây, các kiến
thức và kỹ năng để sản xuất cây giống sâm dây từ hạt, từ củ và từ cây nuôi cấy mô.
Mô đun Chuẩn bị cây giống sâm dây có thời lượng đào tạo là 105 giờ. Bộ giáo trình
mô đun này gồm 05 bài:
Bài 01. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư ươm cây giống
Bài 02. Chuẩn bị cây giống ươm từ hạt
Bài 03. Chuẩn bị cây giống ươm từ củ
Bài 04. Chuẩn bị cây giống từ giống nuôi cấy mô
Bài 05. Phân loại, vận chuyển cây giống
Để hoàn thiện bộ giáo trình này, chúng tôi đã nhận được sự chỉ đạo, hướng
dẫn của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn – Bộ Nông nghiệp và Môi
trường; ý kiến đóng góp quý báu của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, các chuyên gia
trong lĩnh vực cây dược liệu, Ban Giám hiệu và các thầy cô giáo Trường Cao đẳng
Lương thực – Thực phẩm.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân các xã thuộc tỉnh Gia Lai,
Lâm Đồng, thành phố Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Nghệ An, Bắc Giang... đã hỗ trợ, tạo
điều kiện thuận lợi cho quá trình khảo sát và thu thập tư liệu.
3
Đặc biệt, xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Ủy ban nhân dân xã Tu Mơ Rông
(tỉnh Quảng Ngãi), Hợp tác xã Dược liệu và Du lịch Ngọc Linh H80, Công ty KPA
Măng Đen, Công ty TNHH Thảo dược Tây Nguyên, Công ty TNHH Sâm Vina (Đà
Nẵng) cùng các chuyên gia, cán bộ kỹ thuật và bà con nông dân đã nhiệt tình chia
sẻ kinh nghiệm thực tiễn, hỗ trợ quý báu cho việc biên soạn giáo trình.
Chúng tôi cũng xin cảm ơn tất cả các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân đã
tham gia đóng góp nhiều ý kiến quý báu, hỗ trợ và đồng hành, giúp chúng tôi hoàn
thành bộ giáo trình này.
Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, chúng
tôi rất mong tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp từ các chuyên gia, cán bộ quản lý,
cơ sở sản xuất và đồng nghiệp để giáo trình ngày càng hoàn thiện, phục vụ thiết thực
hơn cho công tác đào tạo và sản xuất.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên soạn
1. Nguyễn Hữu Nhân (chủ biên)
2. Đặng Thị Mộng Quyên
3. Hoàng Thị Thu Giang
4. Nguyễn Đình Cường
4
MC LC
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ..................................................................................... 1
LI GIỚI THIỆU ................................................................................................... 2
MC LC ................................................................................................................ 4
Bài 1: CHUN BỊ DNG C, THIẾT BỊ, VẬT TƯ ........................................... 7
A. Nội dung .............................................................................................................. 7
1. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ ươm cây giống sâm dây ......................................... 7
1.1. Yêu cầu chung về thiết bị, dụng cụ ................................................................. 8
1.2. Giới thiệu một số thiết bị, dụng cụ chính trong ươm cây giống sâm dây ....... 8
1.3. Kiểm tra, bảo dưỡng các thiết bị, dụng cụ .................................................... 14
1.4. Vệ sinh, khử trùng, bảo quản các thiết bị, dụng cụ ....................................... 16
2. Chuẩn bị và bảo quản vật tư ươm cây giống sâm dây .................................. 19
2.1. Chuẩn bị và bảo quản phân bón, hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật ................ 19
2.2. Chuẩn bị và bảo quản nguyên phụ liệu làm giá thể ươm cây giống ............. 22
2.3. Chuẩn bị và bảo quản đồ bảo hộ lao động .................................................... 25
B. Câu hỏi và bài tập thực hành .......................................................................... 26
C. Ghi nhớ.............................................................................................................. 30
Bài 2: CHUN BỊ CÂY GIỐNG ƯƠM TỪ HẠT.............................................. 31
A. Nội dung ............................................................................................................ 31
1. Chọn và bảo quản hạt giống ............................................................................ 31
1.1. Chọn hạt giống trên thị trường ...................................................................... 32
1.2. Thu hạt giống từ cây mẹ ............................................................................... 32
1.3. Bảo quản hạt giống ....................................................................................... 34
2. Xác định lượng hạt giống phù hợp với quy mô sản xuất .............................. 34
2.1. Xác định mật độ trồng ................................................................................... 34
2.2. Xác định số lượng cây giống ........................................................................ 35
2.3. Xác định lượng hạt giống .............................................................................. 35
3. Chuẩn bị giá thể ................................................................................................. 36
3.1. Chuẩn bị luống đất ........................................................................................ 36
3.2. Chuẩn bị vỉ ươm ............................................................................................ 37
3.3. Chuẩn bị bầu đất ........................................................................................... 38
4. Xử lý hạt trước khi gieo .................................................................................... 39
4.1. Ngâm hạt ....................................................................................................... 39