ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: DI TRUYỀN
NGÀNH/NGHỀ: KHOA HỌC CÂY TRỒNG.
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
………Năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Di truyền học là một ngành khoa học cơ bản, đóng vai trò nền tảng trong việc
hiểu và ứng dụng các quy luật di truyền vào chọn tạo giống cây trồng. Đối với ngành
Khoa học cây trồng, kiến thức về di truyền giúp người học nắm vững cơ sở lý thuyết
để giải thích các hiện tượng di truyền biến dị, từ đó vận dụng trong công tác
nghiên cứu, chọn giống cải tiến giống cây trồng nhằm nâng caong suất, chất
lượng và khả năng chống chịu của cây trồng trước điều kiện bất lợi.
Giáo trình Di truyền được biên soạn nhằm phục vụ đào tạo sinh viên trình độ cao
đẳng ngành Khoa học cây trồng, giúp người học: Hiểu rõ bản chất quy luật di
truyền, biến dị của sinh vật; Nắm vững cơ chế di truyền ở cấp phân tử, tế bào và cá
thể;Ứng dụng kiến thức di truyền học trong công tác chọn tạo giống cây trồng;Rèn
luyện tư duy khoa học, phương pháp tiếp cận và giải quyết vấn đề trong nghiên cứu
và sản xuất nông nghiệp.
Kết cấu của giáo trình
Giáo trình Di truyền dùng cho hệ Cao đẳng ngành Khoa học cây trồng thường
được chia thành các bài cơ bản như sau:
Bài 1: Cơ sở tế bào của hiện tượng di truyền
Bài 2: Cơ sở phân tử của di truyền
Bài 3: Các quy luật di truyền và tương tác gen
Bài 4: Liên kết, trao đ\i chéo và bản đồ nhi]m sắc th
Bài 5: Di truyền tế bào chất
Bài 6: Biến di đột biến
Mỗi bài thường gồm: Mục tiêu;Nội dung thuyết;Ví dụ minh họa,Câu hỏi bài
tập củng cố
Cách trình bày của giáo trình
Giáo trình được biên soạn theo hướng kết hợp giữa lý thuyết và thực ti]n sản
xuất, chú trọng ví dụ minh họa trong ngành cây trồng, giúp sinh viên d] tiếp cận
ứng dụng sau khi ra trường.
Tập thể biên soạn mong muốn giáo trình này sẽ tài liệu học tập tham
khảo hữu ích cho sinh viên, đồng thời là tài liệu giảng dạy cho giảng viên và cán bộ
chuyên ngành trong các cơ sở đào tạo nông nghiệp.
Mặc đã nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn, nhưng giáo trình khó
tránh khỏi những thiếu sót. Nhóm biên soạn rất mong nhận được ý kiến đóng góp
của quý thầy cô, bạn đọc và sinh viên để hoàn thiện hơn trong các lần tái bản sau.
Xin chân thành cảm ơn!
…............, ngày…..........tháng…........... năm……
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Th.s Đỗ Thị Huyền
2. Thành viên:
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH.............................................................................................................1
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN......................................................................10
Tên môn học/mô đun: Di truyền..............................................................................10
Mã môn học/mô đun: MH 08...................................................................................10
1. Tế bào nhân sơ (Prokaryotic cell) và tế bào nhân chuẩn (Eukaryotic cell)........1
1.1. Khái niệm và đặc điểm chung:....................................................................1
1.2. Ý nghĩa của cấu trúc tế bào đối với di truyền:............................................2
2. Cấu trúc nhi]m sắc thể.......................................................................................2
2.1. Nhi]m sắc thể ở sinh vật nhân chuẩn:.........................................................2
2.2. Nhi]m sắc thể ở sinh vật nhân sơ :..............................................................5
3. Vòng đời của tế bào và phân chia nguyên nhi]m...............................................5
3.1. Vòng đời của tế bào (Chu kỳ tế bào):.........................................................5
3.2. Điều hòa chu kỳ tế bào:...............................................................................6
3.3. Phân chia nguyên nhi]m (Nguyên phân ):..................................................6
4. Phân chia giảm nhi]m (Giảm phân )..................................................................8
4.1. Giảm phân I (Lần phân bào giảm nhi]m):..................................................9
4.2. Giảm phân II (Lần phân bào nguyên nhi]m):...........................................10
5. Quá trình sinh sản hữu tính..............................................................................11
6. Sinh sản vô phối...............................................................................................12
BÀI 2. CƠ SỞ PHÂN TỬ CỦA DI TRUYỀN........................................................15
1. Vật chất di truyền là DNA................................................................................15
1.1. Bối cảnh lịch sử:........................................................................................15
1.2. Các thí nghiệm kinh điển chứng minh DNA là vật chất di truyền:...........16
1.3. Các bằng chứng b\ sung:..........................................................................17
1.4. Ngoại lệ: RNA là vật chất di truyền ở một số virus:.................................17
2. Cấu trúc DNA (Deoxyribonucleic Acid).........................................................18
2.1. Đơn phân cấu tạo – Nucleotide:................................................................18
2.2. Cấu trúc một mạch polynucleotide:..........................................................18