UỶ BAN NHÂN DÂN QUẬN 3
TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ NHÂN ĐẠO
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: CƠ SỞ DỮ LIỆU
NGHỀ: LẬP TRÌNH MÁY TÍNH
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số: …… /QĐ-NĐ, ngày tháng năm
của Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Nhân Đạo)
TP. HCM, NĂM 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu cho giảng viên và sinh viên
nghề Công nghệ thông tin trong trường Trung cấp nghề Nhân Đạo. Chúng tôi đã
thực hiện biên soạn tài liệu Cơ sở dữ liệu này.
Tài liệu được biên soạn thuộc loại giáo trình phục vụ giảng dạy và học tập,
lưu hành nội bộ trong nhà trường nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Cơ sở dữ liệu được xây dựng và biên soạn trên cơ sở chương
trình khung đào tạo nghề Công nghệ thông tin trình độ Trung cấp nghề đã được
Trường Trung cấp nghề Nhân Đạo phê duyệt.
Giáo trình được xây dựng và biên soạn trên cơ sở Chương trình khung
đào tạo nghề Công nghệ thông tin đã được Hiệu trưởng trường Trung cấp nghề
Nhân Đạo phê duyệt.
Nội dung giáo trình gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan về cơ sở dữ liệu (CSDL)
Chương 2: Ràng buộc toàn vẹn (RBTV) một CSDL
Chương 3: Ngôn ngữ đại số quan hệ
Chương 4: Ngôn ngữ truy vấn CSDL SQL
Áp dụng việc đổi mới trong phương pháp dạy và học, giáo trình đã biên
soạn cả phần lý thuyết và thực hành. Giáo trình được biên soạn theo hướng mở,
kiến thức rộng và cố gắng chỉ ra tính ứng dụng của nội dung được trình bày.
Trên cơ sở đó tạo điều kiện để các giáo viên và học sinh, sinh viên sử dụng
thuận tiện trong việc giảng dạy cũng như làm tài liệu học tập, tham khảo và
nghiên cứu.
Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi sai sót, ban biên soạn rất
mong được sự góp ý của các thầy cô, học sinh, sinh viên và bạn đọc để giáo
trình được hoàn thiện hơn.
Tp.HCM, ngày 02 tháng 04 năm 2025
Giáo viên biên soạn
Hồ Ngọc Lưu
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ DỮ LIỆU (CSDL).....................................1
1. Khái niệm....................................................................................................................1
2. Mô hình thực thể - kết hợp ERD.................................................................................5
3...........................................................................Mô hình dữ liệu quan hệ của E.F.Codd
......................................................................................................................................9
4...........................Các bƯớc chuyển từ mô hình thực thể kết hợp sang mô hình quan hệ
....................................................................................................................................13
BÀI TẬP CHƯƠNG 1.................................................................................................14
CHƯƠNG 2: RÀNG BUỘC TOÀN VẸN ( RBTV) MỘT CSDL...........................19
1.Giới thiệu....................................................................................................................19
2. Các đặc trƯng của ràng buộc toàn vẹn......................................................................19
3. Phân loại ràng buộc toàn vẹn.....................................................................................21
4. Bảng tầm ảnh hƯởng tổng hợp..................................................................................25
BÀI TẬP CHƯƠNG 2.................................................................................................26
CHƯƠNG 3: NGÔN NGỮ ĐẠI SỐ QUAN HỆ.......................................................30
1.Các phép toán tập hợp và các phép toán quan hệ.......................................................30
2. Các phép toán tập hợp trên các quan hệ....................................................................30
3. Các thao tác cơ sở trên các quan hệ...........................................................................39
BÀI TẬP CHƯƠNG 3.................................................................................................40
CHƯƠNG 4: NGÔN NGỮ TRUY VẤN CSDL SQL...............................................43
1.Ngôn ngữ định nghĩa dữ liệu......................................................................................43
2. Ngôn ngữ thao tác dữ liệu (Data Manipulation Language DML)............................50
3. Ngôn ngữ truy vấn dữ liệu có cấu trúc (Structured Query Language – SQL)...........52
BÀI TẬP CHƯƠNG 4.................................................................................................59
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
Tên Mô đun: Cơ sở dữ liệu
Mã Mô đun: MĐ 14
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN
Vị trí: Được bố trí vào học kỳ 2; sau khi học xong các môn cơ sở;
Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc; Cung cấp kiến thức nền tảng về thiết
kế và lưu trữ dữ liệu, kiến thức cơ bản để học được các môn hệ quản trị cơ sở dữ liệu
II. MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN
Về kiến thức:
-Trình bày được khái niệm các thành phần cơ bản của một cơ sở dữ liệu
-Phát triển được dịch vụ khách hàng cho các sản phẩm phần mềm;
-Phân biệt các hệ quản trị CSDL. Mô tả và vẽ được các thành phần trong
mô hình ERD, mô hình dữ liệu quan hệ.
-Liệt kê được các từ khóa sử dụng trong câu lệnh truy vấn (SQL) và ý
nghĩa sử dụng của chúng.
-Trình bày được cú pháp, chức năng các câu lệnh SQL cơ bản.
-Trình bày được kiến thức về cơ sở dữ liệu, các phiên bản và tính năng
của hệ quản trị cơ sở dữ liệu; Quy trình phân tích và xây dựng cơ sở dữ
liệu.
-Trình bày được các kỹ thuật lập bảng khảo sát, bảng câu hỏi lấy yêu cầu
từ khách hàng chuẩn bị cho xây dựng phần mềm ứng dụng;
Về kỹ năng:
-Sử dụng được các công cụ lập trình công nghệ tiên tiến;
-Vẽ được mô hình thực thể kết hợp từ một tình huống thực tế cơ bản được
mô tả chi tiết. Xây dựng được mô hình dữ liệu quan hệ từ mô hình thực
thể đã vẽ.
-Thiết lập được cơ sở dữ bằng các câu lệnh SQL. Viết được các câu lệnh
SQL để thêm, sửa, xóa, và truy vấn khai thác dữ liệu
-Lập được bảng nội dung yêu cầu khách hàng để viết phần mềm;