
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: ĐỘC CHẤT HỌC THỰC PHẨM
NGÀNH, NGHỀ: CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số 628/QĐ-CĐCĐ-ĐT, ngày 18 tháng 12 năm 2024
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp)
Đồng Tháp, năm 2024

i
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

ii
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình “Độc chất học thực phẩm” được sử dụng chủ yếu cho việc giảng
dạy và làm tài liệu tham khảo môn học cho sinh viên Cao đẳng ngành Công nghệ
thực phẩm. Giáo trình gồm 5 chương.
Chương 1: Tng quan về độc chất học thực phẩm
Chương 2: Độc tính của vi sinh vật
Chương 3: Các chất độc tự nhiên của thực phẩm
Chương 4: Độc tính của kim loại
Chương 5: Độc tính của các chất phụ gia thực phẩm
Những thông tin, kiến thức trong bài giảng được tng hợp dựa trên những
sách, giáo trình và tài liệu chuyên ngành liên quan. Ngoài những kiến thức cơ bản
về lĩnh vực độc chất học thì các vấn đề cơ bản về nhiễm độc tố của thực phẩm như
aflatoxin, ochratoxin,… cũng đều được đề cập đến nhằm phù hợp với yêu cầu đào
tạo của hệ cao đẳng.
Xin chân thành cám ơn Ban Giám Hiệu, Lãnh đạo Khoa Kỹ thuật - Công nghệ
đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành giáo trình này.
Xin cám ơn tất cả các đồng nghiệp đã góp ý cho những sai sót trong quá trình
hoàn thành giáo trình này.
Đồng Tháp, ngày … tháng … năm 2024
Biên soạn
Huỳnh Thị Thúy Quyên

iii
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU ............................................................................................................... ii
MỤC LỤC ......................................................................................................................... iii
Chương 1: TNG QUAN VỀ ĐỘC CHT HỌC THC PHM ................................. 1
1. Khái niệm liên quan đến độc chất học ......................................................................... 1
1.1. Định nghĩa độc chất học .................................................................................... 1
1.2. Vai trò của độc tố học ....................................................................................... 2
1.3. Các khái niệm liên quan chất độc...................................................................... 5
1.4. Phương pháp nghiên cứu độc tính ..................................................................... 6
2. Hấp thu, phân bố và đào thải chất độc ....................................................................... 10
2.1. Sự hấp thu chất độc ......................................................................................... 10
2.2. Sự phân bố chất độc ........................................................................................ 12
2.3. Sự đào thải chất độc ........................................................................................ 13
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 1 .................................................................................... 14
Chương 2: ĐỘC TÍNH CỦA VI SINH VẬT ................................................................. 15
1. Ngộ độc do nấm mốc ................................................................................................. 15
1.1. Tng quát về nhiễm độc nấm mốc .................................................................. 15
1.2. Các loại độc tố nấm mốc điển hình ................................................................. 20
2. Độc tố của vi khuẩn .................................................................................................... 27
2.1. Tng quát về độc tố vi khuẩn .......................................................................... 27
2.2. Độc tố của một số vi khuẩn ............................................................................. 28
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 2 .................................................................................... 32
Chương 3: CÁC CHT ĐỘC T NHIÊN CỦA THC PHM ................................. 34
1. Các chất kháng dinh dưỡng ........................................................................................ 34
1.1. Các chất làm vô hoạt vitamin .......................................................................... 34
1.2. Các chất kìm hãm enzyme .............................................................................. 36
2. Các chất độc của thực phẩm ....................................................................................... 38
2.1. Các độc tố tự nhiên có nguồn gốc động vật .................................................... 38
2.2. Các độc tố tự nhiên có nguồn gốc thực vật ..................................................... 41

iv
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 3 .................................................................................... 41
Chương 4: ĐỘC TÍNH CỦA KIM LOẠI ...................................................................... 42
1. Các độc tính chung của kim loại ................................................................................ 42
1.1. Các con đường kim loại xâm nhập vào cơ thể ................................................ 42
1.2. Các tác dụng độc của kim loại ........................................................................ 43
2. Một số kim loại có độc tính cao ................................................................................. 44
2.1. Độc tính của Chì .............................................................................................. 44
2.2. Độc tính của Cadmi ......................................................................................... 47
2.3. Độc tính của Thủy ngân .................................................................................. 49
2.4. Độc tính của asen ............................................................................................ 52
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 4 .................................................................................... 53
Chương 5: ĐỘC TÍNH CỦA CÁC CHT PHỤ GIA THC PHM ......................... 54
1. Phân loại các chất phụ gia theo độc tính .................................................................... 54
2. Tác dụng độc của các chất phụ gia ............................................................................ 55
2.1. Độc tính của các chất bảo quản ....................................................................... 55
2.2. Độc tính của các chất chống oxy hóa .............................................................. 56
2.3. Độc tính của các chất màu ............................................................................... 57
2.4. Độc tính của Nitrate, Nitrite và Nitrosamin .................................................... 57
2.5. Độc tính của acid boric (Hàn the) ................................................................... 59
2.6. Độc tính của Formol ........................................................................................ 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................ 61

