Y BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP
TRƯNG CAO ĐNG CNG ĐNG ĐỒNG THÁP
GIÁO TRÌNH
MÔN HC: ĐỘC CHẤT HỌC THỰC PHẨM
NGÀNH, NGH: CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết đnh s 628/QĐ-CĐCĐ-ĐT, ngày 18 tháng 12 năm 2024
ca Hiu trưng trưng Cao đng Cng đng Đng Tháp)
Đồng Tháp, năm 2024
i
TUYÊN B BN QUYN
Tài liu này thuc loi sách giáo trình nên các ngun thông tin th đưc
phép dùng nguyên bn hoc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham kho.
Mi mục đích khác mang tính lch lc hoc s dng vi mục đích kinh doanh
thiếu lành mnh s b nghiêm cm.
ii
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình “Độc cht hc thc phm” đưc s dng ch yếu cho vic ging
dy làm tài liu tham kho môn hc cho sinh viên Cao đẳng ngành Công ngh
thc phm. Giáo trình gm 5 chương.
Chương 1: Tng quan v độc cht hc thc phm
Chương 2: Độc tính ca vi sinh vt
Chương 3: Các chất độc t nhiên ca thc phm
Chương 4: Độc tính ca kim loi
Chương 5: Độc tính ca các cht ph gia thc phm
Nhng thông tin, kiến thc trong bài giảng được tng hp da trên nhng
sách, giáo trình tài liu chuyên ngành liên quan. Ngoài nhng kiến thức bản
v lĩnh vực độc cht hc thì các vấn đề bản v nhiễm độc t ca thc phm như
aflatoxin, ochratoxin,cũng đều được đề cập đến nhm phù hp vi yêu cầu đào
to ca h cao đẳng.
Xin chân thành cám ơn Ban Giám Hiu, Lãnh đạo Khoa K thut - Công ngh
đã tạo điều kin cho tôi hoàn thành giáo trình này.
Xin cám ơn tt c các đồng nghiệp đã góp ý cho những sai sót trong quá trình
hoàn thành giáo trình này.
Đồng Tháp, ngày … tháng … năm 2024
Biên son
Hunh Th Thúy Quyên
iii
MỤC LỤC
LI GII THIU ............................................................................................................... ii
MC LC ......................................................................................................................... iii
Chương 1: TNG QUAN V ĐỘC CHT HC THC PHM ................................. 1
1. Khái nim liên quan đến độc cht hc ......................................................................... 1
1.1. Định nghĩa độc cht hc .................................................................................... 1
1.2. Vai trò ca đc t hc ....................................................................................... 2
1.3. Các khái nim liên quan cht đc...................................................................... 5
1.4. Phương pháp nghiên cứu độc tính ..................................................................... 6
2. Hp thu, phân b đào thải cht đc ....................................................................... 10
2.1. S hp thu cht đc ......................................................................................... 10
2.2. S phân b cht đc ........................................................................................ 12
2.3. S đào thải cht đc ........................................................................................ 13
CÂU HI ÔN TẬP CHƯƠNG 1 .................................................................................... 14
Chương 2: ĐỘC TÍNH CA VI SINH VT ................................................................. 15
1. Ng độc do nm mc ................................................................................................. 15
1.1. Tng quát v nhim đc nm mc .................................................................. 15
1.2. Các loi đc t nm mc đin hình ................................................................. 20
2. Độc t ca vi khun .................................................................................................... 27
2.1. Tng quát v độc t vi khun .......................................................................... 27
2.2. Độc t ca mt s vi khun ............................................................................. 28
CÂU HI ÔN TẬP CHƯƠNG 2 .................................................................................... 32
Chương 3: CÁC CHT ĐC T NHIÊN CA THC PHM ................................. 34
1. Các chất kháng dinh dưỡng ........................................................................................ 34
1.1. Các cht làm vô hot vitamin .......................................................................... 34
1.2. Các cht kìm hãm enzyme .............................................................................. 36
2. Các chất độc ca thc phm ....................................................................................... 38
2.1. Các độc t t nhiên có ngun gc đng vt .................................................... 38
2.2. Các độc t t nhiên có ngun gc thc vt ..................................................... 41
iv
CÂU HI ÔN TẬP CHƯƠNG 3 .................................................................................... 41
Chương 4: ĐỘC TÍNH CA KIM LOI ...................................................................... 42
1. Các độc tính chung ca kim loi ................................................................................ 42
1.1. Các con đường kim loi xâm nhập vào cơ thể ................................................ 42
1.2. Các tác dụng đc ca kim loi ........................................................................ 43
2. Mt s kim loi có đc tính cao ................................................................................. 44
2.1. Độc tính ca Chì .............................................................................................. 44
2.2. Độc tính ca Cadmi ......................................................................................... 47
2.3. Độc tính ca Thy ngân .................................................................................. 49
2.4. Độc tính ca asen ............................................................................................ 52
CÂU HI ÔN TẬP CHƯƠNG 4 .................................................................................... 53
Chương 5: ĐỘC TÍNH CA CÁC CHT PH GIA THC PHM ......................... 54
1. Phân loi các cht ph gia theo độc tính .................................................................... 54
2. Tác dụng độc ca các cht ph gia ............................................................................ 55
2.1. Độc tính ca các cht bo qun ....................................................................... 55
2.2. Độc tính ca các cht chng oxy hóa .............................................................. 56
2.3. Độc tính ca các cht màu ............................................................................... 57
2.4. Độc tính ca Nitrate, Nitrite và Nitrosamin .................................................... 57
2.5. Độc tính ca acid boric (Hàn the) ................................................................... 59
2.6. Độc tính ca Formol ........................................................................................ 59
TÀI LIU THAM KHO ................................................................................................ 61