BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP VIỆT TRÌ
NGUYỄN HỮU QUÂN (Chủ biên)
BÙI HỮU HÙNG
GIÁO TRÌNH
HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU VÀ KHÍ XẢ
(Lưu hành nội bộ)
NGUYỄN HỮU QUÂN (Chủ biên)
BÙI HỮU HÙNG
GIÁO TRÌNH
HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU VÀ KHÍ XẢ
(Lưu hành nội bộ)
Năm 2025
LỜI NÓI ĐẦU
Trong kỷ nguyên công nghệ hiện đại, ô tô không chỉ đơn thuần là phương tiện di
chuyển mà còn là biểu tượng của sự đổi mới và hiệu quả. Để một chiếc xe có thể vận
hành trơn tru và bền bỉ, cần có sự phối hợp nhịp nhàng của vô vàn các hệ thống phức tạp.
Trong số đó, hệ thống nhiên liệu và hệ thống khí xả đóng vai trò cực kỳ quan trọng,
không chỉ quyết định đến hiệu suất hoạt động của động cơ mà còn ảnh hưởng trực tiếp
đến môi trường.
Hệ thống nhiên liệu là trái tim cung cấp "sức sống" cho động cơ, đảm bảo nhiên
liệu được cung cấp đủ, sạch và đúng lúc để quá trình đốt cháy diễn ra hiệu quả nhất. Từ
việc lưu trữ, bơm, lọc cho đến phun nhiên liệu vào buồng đốt, mỗi bước đều cần được
kiểm soát chặt chẽ để tối ưu hóa công suất và tiết kiệm nhiên liệu.
Song hành với đó, hệ thống khí xả lại có nhiệm vụ xử lý và thải ra các sản phẩm
của quá trình đốt cháy, đồng thời giảm thiểu tiếng ồn và đặc biệt là kiểm soát lượng khí
thải độc hại ra môi trường. Với những quy định ngày càng khắt khe về bảo vệ môi trường,
vai trò của hệ thống khí xả, đặc biệt là các bộ phận như bộ chuyển đổi xúc tác (catalytic
converter), ngày càng trở nên thiết yếu.
Việc nắm vững cấu tạo và nguyên lý hoạt động của cả hai hệ thống này không chỉ
giúp người vận hành và kỹ thuật viên hiểu rõ hơn về chiếc xe của mình mà còn trang bị
kiến thức để chẩn đoán, bảo dưỡng và sửa chữa hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu suất
động cơ và bảo vệ môi trường.
Tài liệu này sẽ đi sâu vào cấu trúc, chức năng và các thành phần chính của hệ
thống nhiên liệu và hệ thống khí xả, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện về tầm quan trọng
và sự phức tạp của chúng trong một chiếc ô tô hiện đại.
3
MỤC LỤC
Chương 1: HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU Ô TÔ.................................................7
1.1. CẤU TẠO VÀ NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG..........................................................7
1.1.1. Cấu tạo........................................................................................................................7
1.1.2. Nguyên tắc hoạt động.................................................................................................7
1.2. BƠM NHIÊN LIỆU…………………………………………………………………...8
1.2.1. Động cơ điện..............................................................................................................8
1.2.2. Bơm rotor con lăn......................................................................................................8
1.2.3. Bơm turbine...............................................................................................................9
1.2.4. Bơm phun. (Jet Pump).............................................................................................10
1.3. MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN BƠM NHIÊN LIỆU...................................................11
1.3.1. Mạch điều khiển bơm nhiên liệu của hãng Honda...................................................11
1.3.2. Mạch điều khiển bơm nhiên liệu của hãng Isuzu – Daewoo - Ford.........................12
1.3.3. Mạch điều khiển bơm nhiên liệu của hãng Toyota..................................................12
1.3.4. Điều khiển bơm xăng 1 tốc độ.................................................................................12
1.3.5. Điều khiển bơm xăng nhiều tốc độ..........................................................................14
1.4. CƠ CẤU AN TOÀN………………………………………………………………...17
1.4.1. Contact quán tính......................................................................................................17
1.4.2. Dùng tín hiệu GSFC.................................................................................................19
1.5. LỌC NHIÊN LIỆU …………………………………………………………………20
1.6. BỘ DẬP DAO ĐỘNG………………………………………………………………21
1.7. BỘ ĐIỀU ÁP..............................................................................................................22
1.7.1. Bộ điều áp đặt trên ống phân phối............................................................................22
1.7.2. Bộ điều áp đặt bên trong thùng nhiên liệu................................................................23
1.8. KIM PHUN..................................................................................................................24
1.8.1. Phân loại kim phun..................................................................................................26
1.8.2. Mạch điện dẫn động kim phun.................................................................................26
1.8.3. Các kiểu phun...........................................................................................................28
1.9. ĐIỀU KHIỂN ÁP NHIÊN LIỆU................................................................................32
4
1.10. PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA – CHUẨN ĐOÁN – SỬA CHỮA HỆ THỐNG
NHIÊN LIỆU………………………………………………………………..................32
1.10.1. Kiểm tra sự hoạt động của bơm nhiên liệu.............................................................32
1.10.2. Kiểm tra áp suất bơm nhiên liệu............................................................................33
1.10.3. Kiểm tra kim phun..................................................................................................38
CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ XĂNG.....................42
2.1. GIỚI THIỆU VỀ HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU TRÊN ĐỘNG CƠ
XĂNG………………………………………………………………………………….42
2.1.1. Yêu cầu của hệ thống...............................................................................................42
2.1.2. Cấu tạo hệ thống nhiên liệu dùng bộ chế hòa khí.....................................................42
2.2. YÊU CẦU CỦA HỖN HỢP.......................................................................................45
2.2.1. yêu cầu của bộ chế hòa khí.......................................................................................45
2.2.2. Hệ thống chính,( Mạch chính)..................................................................................45
2.3. CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA BỘ CHẾ HÒA KHÍ.....................46
2.3.1. Cấu tạo......................................................................................................................46
2.4. CÁC CHẾ ĐỘ LÀM VIỆC CỦA BỘ CHẾ HÒA KHÍ.............................................47
2.4.1. Chế độ khởi động.....................................................................................................47
2.4.2. Chế độ không tải.......................................................................................................48
2.4.3. Chế độ tải trung bình................................................................................................49
2.4.4. Chế độ toàn tải..........................................................................................................50
2.1.5. Chế độ mở bướm ga đột ngột...................................................................................51
2.5. HỆ THỐNG PHỤ XĂNG ĐIỆN TỬ.........................................................................51
2.5.1. tìm hiểu về phun xăng điện tử.................................................................................51
2.5.2. Phân loại hệ thống phun xăng điện tử......................................................................52
CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL...................54
3.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐỘNG CƠ DIESEL......................................................................54
3.2. NHIỆM VỤ CỦA HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU.....................................54
3.3. YÊU CẦU CỦA HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL.....55
3.4. BƠM CAO ÁP PE…………………………………………………………………...58
3.3.1. Nhiệm vụ bơm cap áp tập trung PE..........................................................................58
5
