TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ LONG BIÊN
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: MẠNG MÁY TÍNH
NGÀNH/NGHỀ: KĨ THUẬT SỬA CHỮA, LẮP RÁP MÁY TÍNH
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
LƯU HÀNH NỘI BỘ
LỜI NÓI ĐẦU
Trong môi trường công nghệ hiện đại, mạng máy tính giữ vai trò quan trọng
trong việc kết nối, chia sẻ dữ liệu và đảm bảo hoạt động thông suốt của các hệ
thống thông tin. Đối với nghề Kỹ thuật sửa chữa và lắp ráp máy tính, hiểu biết về
mạng máy tính không chỉ là yêu cầu bổ trợ mà trở thành một năng lực thiết yếu.
Người kỹ thuật viên ngày nay không chỉ xử lý các vấn đề phần cứng đơn lẻ, mà
còn phải nhận diện, kiểm tra và hỗ trợ vận hành các thiết bị trong môi trường
mạng.
Giáo trình Mạng máy tính dành cho bậc Trung cấp được biên soạn nhằm
trang bị cho người học những kiến thức cơ bản nhưng cần thiết về nguyên lý hoạt
động của mạng, các mô hình kết nối, thiết bị mạng, giao thức truyền thông và quy
trình thiết lập một hệ thống mạng đơn giản. Những kiến thức này là nền tảng để
học sinh có thể thực hiện các công việc như kiểm tra đường truyền, cấu hình thiết
bị, xử lý sự cố mạng cơ bản và phối hợp triển khai hệ thống tại đơn vị sử dụng.
Nội dung giáo trình được xây dựng theo mức độ từ cơ bản đến ứng dụng,
bao gồm: tổng quan mạng máy tính, mô hình OSI và TCP/IP, các loại thiết bị
mạng thông dụng, phương pháp đấu nối – kiểm tra mạng, địa chỉ IP, cùng những
khái niệm căn bản về an toàn mạng. Bên cạnh phần lý thuyết, giáo trình lồng ghép
các bài tập và tình huống thực hành nhằm giúp người học phát triển kỹ năng thao
tác, phân tích và xử lý vấn đề thực tế.
Ban biên soạn kỳ vọng rằng giáo trình sẽ hỗ trợ hiệu quả cho học sinh trong
quá trình học tập và thực hành nghề, tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục phát triển
kỹ năng chuyên môn về hệ thống máy tính và mạng máy tính trong môi trường làm
việc.
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH
.........................................................................................................................
1
1
1.
Lịch sử mạng máy tính .........................................................................................................
1
2.
Giới thiệu chung về mạng ....................................................................................................
4
2.1.
Mạng thông tin và mạng ứng dụng. ...................................................................................
4
2.2.
Mô hình điện toán Mạng ...................................................................................................
5
5
3.
Đặt trưng cơ bản của mạng máy tính .................................................................................
12
3.1.
Đường truyền ...................................................................................................................
12
3.2.
Kỹ thuật chuyển mạch .....................................................................................................
13
3.3.
Kiến trúc mạng ................................................................................................................
13
3.4.
Hệ điều hành mạng ..........................................................................................................
13
4.
Phân loại mạng máy tính ....................................................................................................
14
4.1.
Mạng cục bộ LAN (Local Area Network) ......................................................................
14
4.2.
Mạng đô thị MAN (Metropolitan Area Network) ...........................................................
14
15
4.4.
Phân biệt giữa mạng cục bộ và mạng diện rộng ..............................................................
15
17
19
1.
Mô hình tham chiếu OSI ....................................................................................................
19
2.
Các giao thức trong mô hình OSI .......................................................................................
19
2.1.
Khái niệm giao thức (protocol). ......................................................................................
19
2.2.
Các tổ chức định chuẩn. ..................................................................................................
19
2.3.
Mô hình OSI. ...................................................................................................................
20
3.
Chức năng của các lớp trong mô hình tham chiếu OSI ......................................................
21
23
Chương 3:
KỸ THUẬT MẠNG CỤC BỘ
...................................................................
26
1.
Cơ bản về truyền thông ......................................................................................................
26
1.1.
Khái niệm ........................................................................................................................
26
1.2.
Tần số truyền thông .........................................................................................................
26
1.3.
Các đặc tính của phương tiện truyền dẫn ........................................................................
26
1.4. Các kiểu truyền dẫn. ...................................................................................................................................... 27
2. Vật tải truyền ........................................................................................................................................................ 28
2.1. Vật tải hữu tuyến ............................................................................................................................................. 28
2.2. Vật tải vô tuyến. .............................................................................................................................................. 33
3. Thiết bị mạng ........................................................................................................................................................ 35
3.1. Card mạng (NIC hay Adapter). ................................................................................................................ 35
3.2. Card mạng dùng cáp điện thoại. ............................................................................................................... 36
3.3. Modem. ............................................................................................................................................................... 36
3.4. Hub (Bộ tập trung) ......................................................................................................................................... 37
3.5. Switch .................................................................................................................................................................. 37
3.6. Wireless Access Point. ................................................................................................................................. 39
3.7. Repeater (Bộ tiếp sức) .................................................................................................................................. 40
3.8. Bridge (Cầu nối) .............................................................................................................................................. 41
3.9. Router (Bộ tìm đường) ................................................................................................................................. 43
3.10. Gateway (cổng nối) ..................................................................................................................................... 46
4. Kỹ thuật mạng Ethernet ................................................................................................................................... 46
4.1. Ethernet là gì? ................................................................................................................................................... 46
4.2. Chuẩn 10Base2 ................................................................................................................................................ 47
4.3. Chuẩn 10Base5 ................................................................................................................................................ 48
4.4. Chuẩn 10BaseT. .............................................................................................................................................. 48
4.5 Chuẩn 10BaseFL. ............................................................................................................................................. 49
4.6. Chuẩn 100VG-AnyLAN. ............................................................................................................................ 49
4.7. Chuẩn 100BaseX. ........................................................................................................................................... 49
Câu hỏi ôn tập ............................................................................................................................................................ 50
Chương 4 CÁC BỘ GIAO THỨC .................................................................................................... 53
1. Giới thiệu TCP/IP ............................................................................................................................................... 53
2. Các mô hình và giao thức ................................................................................................................................ 53
2.1. Giao thức IP ...................................................................................................................................................... 53
2.2. Một số giao thức điều khiển ....................................................................................................................... 58
2.3. Giao thức lớp chuyển tải (Transport Layer) ........................................................................................ 59
2.4. NetWare IPX/SPX .......................................................................................................................................... 61
3. Địa chỉ IPv4 và Subnet Mask ........................................................................................................................ 61
3.1. Giao thức Internet ........................................................................................................................................... 61
3.2. Cách biểu diễn địa chỉ. ................................................................................................................................. 62
3.3. Phân lớp địa chỉ. .............................................................................................................................................. 63
3.4. Mạng riêng. ........................................................................................................................................................ 64
3.5. Đánh địa chỉ liên kết cục bộ. ...................................................................................................................... 64
3.6. Localhost. ........................................................................................................................................................... 65
3.7. Địa chỉ Broadcast và địa chỉ Default route.......................................................................................... 65
3.8. Giải pháp tên miền. ........................................................................................................................................ 66
3.9. Nguy cơ hết địa chỉ ........................................................................................................................................ 66
3.10. Giải pháp NAT. ............................................................................................................................................. 66
4. Phân chia mạng con ........................................................................................................................................... 66
4.1. Sự cần thiết của việc chia mạng con....................................................................................................... 67
4.2. Lợi ích của việc chia mạng con ................................................................................................................ 67
4.3. Mặt nạ mạng con ............................................................................................................................................. 67
4.4. Mặt nạ mạng con tuỳ biến ........................................................................................................................... 68
4.5. Quản trị địa chỉ IP ........................................................................................................................................... 68
4.6. Chọn mặt nạ mạng con ................................................................................................................................. 68
4.7. Tính số các thiết bị trên mỗi mạng con ................................................................................................. 70
4.8. Gán địa chỉ mạng con.................................................................................................................................... 70
4.9. Gán địa chỉ thiết bị ......................................................................................................................................... 71
Câu hỏi ôn tập ............................................................................................................................................................ 72
Chương 5 GIỚI THIỆU VỀ HỆ ĐIỀU HÀNH MẠNG WINDOWS SERVER .............. 74
1. Cài đặt hệ điều hành mạng ............................................................................................................................. 74
1.1. Hệ điều hành mạng Windows SERVER .............................................................................................. 74
1.2. Cấu trúc của hệ điều hành Windows server ........................................................................................ 76
1.3. Cài đặt windows Server trên máy chủ ................................................................................................... 77
1.4. Cài đặt trên các máy trạm ............................................................................................................................ 78
1.5. Nâng cấp máy Stand Alone thành máy Domain Controller và cài đặt Active Directory,
DNS. .............................................................................................................................................................................. 78
2. Quản lý tài khoản người dùng ....................................................................................................................... 79
3. Bảo vệ dữ liệu ...................................................................................................................................................... 80
3.1. Cơ chế bảo mật (SRM - Security Reference Monitor): ................................................................. 80
3.2. Quản lý nhập / xuất (I/O Manager) : ...................................................................................................... 81
3.3. I/O Manager: ..................................................................................................................................................... 81
3.4. Các cơ chế bảo vệ dữ liệu trong Windows SERVER ..................................................................... 81
BÀI TẬP ...................................................................................................................................................................... 83