i
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
*******************
ThS TRƯƠNG THỊ BÍCH NGÀ – TS NGUYỂN MINH TÂM – NCS
LÊ HOÀNG MINH – TS NGUYỄN THỊ LƯỠNG
Giáo trình
THỰC TẬP ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA
THÀNH PH฀ H฀ CHÍ MINH - 2017
iii
LỜI NÓI ĐẦU
Để có một tài liệu hướng dẫn thực tập cho sinh viên chuyên ngành
thuộc lĩnh vực điện-điện tử, phù hợp với bộ thí nghiệm điện tử cơ bản
đang sử dụng trong các phòng thí nghiệm điện tử cơ bản của khoa Điện-
Điện tử thuộc trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, đồng thời phù hợp với
chương trình giảng dạy lý thuyết và mục tiêu chuẩn đầu ra của môn học
này, nhóm tác giả đã tham khảo một số các bài thực tập môn điện tử cơ
bản của các trường đại học trong và ngoài nước, đồng thời biên soạn
thêm các bài thực tập mới để phù hợp với yêu cầu của môn học. Đây là
phiên bản chính thức đầu tiên được biên soạn dưới dạng sách, để dùng
cho sinh viên các ngành kỹ thuật Điện- Điện tử, kỹ thuật Truyền thông,
kỹ thuật Máy tính, Điều khiển tự động,...thuộc khoa Điện - Điện tử.
Xin chân thành cảm ơn thầy Nguyễn Việt Hùng và cô Trần Thanh
Mai là hai giảng viên đã biên soạn tài liệu thực tập điện tử cơ bản đầu
tiên cho trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật. Xin cám ơn thầy Nguyễn
Đình Phú đã thiết kế và thi công bộ thí nghiệm điện tử cơ bản, xin chân
thành cảm ơn PGS,TS Trần Thu Hà, trưởng bộ môn Cơ sở Kỹ thuật Điện
tử, đã động viên và tạo điều kiện cho nhóm trong quá trình viết sách.
Trong quá trình hoàn thiện cuốn sách, nhóm tác giả cũng nhận được rất
nhiều ý kiến đóng góp của các giáo viên tham gia giảng dạy môn học
này, xin chân thành cám ơn sự góp ý của các giáo viên giảng dạy môn
Thực tập Điện tử cơ bản. Vì đây là lần xuất bản đầu tiên, chắc sẽ không
tránh khỏi thiếu sót, nhóm tác giả mong nhận được các góp ý của các
giáo viên, sinh viên và người đọc để cuốn sách được hoàn thiện hơn nữa,
mọi đóng góp ý kiến xin gửi về địa chỉ email ngattb@hcmute.edu.vn.
Nhóm tác giả
iv
DANH SÁCH HÌNH
Hình 1-1. Bộ thí nghiệm .......................................................................... 1
Hình 1-2. Bo transistor các loại .............................................................. 2
Hình 1-3. Bo điện trở các loại................................................................. 3
Hình 1-4. Bo tụ điện các loại .................................................................. 3
Hình 1-5. Diode và các IC ổn áp............................................................. 4
Hình 1-6. Các IC tương tự và IC số cơ bản ............................................. 4
Hình 1-7. Các IC số chức năng ............................................................... 5
Hình 1-8. Các loại biến trở ..................................................................... 5
Hình 1-9. Switch, điện trở công suất, biến trở tinh chỉnh ........................ 6
Hình 1-10. Hiển thị led đơn, led 7 đoạn .................................................. 6
Hình 2-1. Các kiểu đồng hồ DMM .......................................................... 9
Hình 2-2. Hình ảnh hiển thị kết quả đo AC, DC và giá trị đo mV .......... 10
Hình 2-3. Đo điện áp minh họa ............................................................. 10
Hình 2-4. Trình tự thực hiện đo dòng điện ............................................ 11
Hình 2-5. Đo dòng điện minh họa ......................................................... 11
Hình 2-6. Cách đo điện trở ................................................................... 12
Hình 2-7. Màu của điện trở .................................................................. 13
Hình 2-8. Hình điện trở minh họa cho ví dụ .......................................... 13
Hình 2-9. Hình điện trở 5 vòng màu ..................................................... 14
Hình 2-10. Hình các biến trở than ........................................................ 15
Hình 2-11. Hình các biến trở dây quấn ................................................. 15
Hình 2-12. Hình các biến trở than tinh chỉnh ........................................ 16
Hình 2-13. Vị trí chân của biến trở ....................................................... 16
Hình 2-14. Các loại tụ hóa ................................................................... 17
Hình 2-15. Các loại tụ không cực tính .................................................. 18
Hình 2-16. Bảng vòng màu của tụ điện ................................................. 19
Hình 2-17. Hình minh họa trình tự kiểm tra tụ ...................................... 20
Hình 2-18. ............................................................................................ 21
Hình 2-19. Cách xác định hệ số tự cảm của cuộn dây ........................... 22
Hình 2-20. Kí hiệu cấu tạo, hình dạng diode ......................................... 23
Hình 2-21. Các diode cầu với các giá trị khác nhau .............................. 24
Hình 2-22. Các loại led......................................................................... 26
Hình 2-23. Diode zener và kí hiệu. ........................................................ 26
Hình 2-24. Transistor từ công suất nhỏ đến công suất lớn .................... 27
Hình 2-25. Transistor từ công suất nhỏ đến công suất lớn .................... 29
Hình 2-26. Hình 2-27. ..................................................................... 33
Hình 2-28. Dao động kí Pintek.............................................................. 35
v
Hình 2-29. ............................................................................................ 39
Hình 3-1. Mạch đo đặc tuyến diode ...................................................... 40
Hình 3-2. Đặc tuyến của diode.............................................................. 41
Hình 3-3. Mạch đo đặc tuyến led .......................................................... 41
Hình 3-4. Đặc tuyến led ........................................................................ 42
Hình 3-5. Mạch đo đặc tuyến diode zener ............................................. 42
Hình 3-6. Đặc tuyến diode zener ........................................................... 43
Hình 4-1. Mạch chỉnh lưu bán kỳ với R=10k, không có tụ ..................... 45
Hình 4-2. Dạng sóng vào, ra với R=10k, không có tụ ........................... 46
Hình 4-3. Mạch chỉnh lưu bán kỳ với R=10k và tụ lọc C=47µF ............ 46
Hình 4-4. Dạng sóng vào ra – với R=10k và tụ C=47µF ...................... 47
Hình 4-5. Mạch chỉnh lưu bán kỳ với R=10k và tụ C=470µF ................ 48
Hình 4-6. Dạng sóng vào ra với R=10k và tụ C=470µF ....................... 49
Hình 4-7. Mạch chỉnh lưu toàn kỳ dùng BAĐ với R=10k, không có tụ... 50
Hình 4-8. Dạng sóng vào ra với R=10k, không có tụ ............................ 51
Hình 4-9. Mạch chỉnh lưu toàn kỳ dùng BAĐ với R=10k và tụ C=47µF52
Hình 4-10. Dạng sóng vào ra với R=10k và tụ C=47µF ....................... 53
Hình 4-11. Mạch chỉnh lưu toàn kỳ dùng BAĐ với R=10k và tụ
C=470µF ........................................................................... 54
Hình 4-12. Dạng sóng vào ra với R=10k và tụ C=470µF ..................... 55
Hình 4-13. Mạch chỉnh lưu toàn kỳ dùng cầu diode với R=10k, không
có tụ ................................................................................... 55
Hình 4-14. Dạng sóng vào ra với R=10k, không có tụ........................... 56
Hình 4-15. Mạch chỉnh lưu toàn kỳ dùng 4 diode với R=10k,
C=1000µF ......................................................................... 57
Hình 4-16. Dạng sóng vào ra với R=10k, C=1000µF ........................... 58
Hình 4-17. Mạch chỉnh lưu toàn kỳ, nguồn đôi dùng cầu diode với
R=10k, C=1000µF ............................................................. 59
Hình 4-18. Dạng sóng vào ra với R=10k, C=1000µF ........................... 60
Hình 5-1. Mạch xén bán kỳ dương ........................................................ 63
Hình 5-2. Dạng sóng vào ra của mạch xén ........................................... 63
Hình 5-3. Mạch xén bán kỳ dương ........................................................ 64
Hình 5-4. Dạng sóng vào ra của mạch xén ........................................... 65
Hình 5-5. Mạch xén bán kỳ dương ........................................................ 65
Hình 5-6. Dạng sóng vào ra của mạch xén ........................................... 66
Hình 5-7. Mạch xén bán kỳ âm ............................................................. 67
Hình 5-8. Dạng sóng vào ra của mạch xén ........................................... 67
Hình 5-9. Mạch xén 2 bán kỳ ................................................................ 68
Hình 5-10. Dạng sóng vào ra của mạch xén.......................................... 68
Hình 5-11. Mạch xén 2 bán kỳ .............................................................. 69
Hình 5- 12. Dạng sóng vào ra của mạch xén......................................... 69
Hình 5-13. Mạch xén bán kỳ dương ...................................................... 70
vi
Hình 5-14. Dạng sóng vào ra của mạch xén.......................................... 70
Hình 5-15. Mạch xén dùng 2 diode ....................................................... 71
Hình 5-16. Dạng sóng vào ra của mạch xén.......................................... 71
Hình 5-17. Mạch xén dùng 1diode zener ............................................... 72
Hình 5-18. Dạng sóng vào ra của mạch xén.......................................... 72
Hình 5-19. Mạch xén dùng 2 diode zener .............................................. 73
Hình 5-20. Dạng sóng vào ra của mạch xén.......................................... 73
Hình 5-21. Mạch cổng and ................................................................... 74
Hình 5-22. Mạch cổng or ...................................................................... 75
Hình 5-23. Mạch vi phân RC ................................................................ 76
Hình 5-24. Dạng sóng vào ra của mạch vi phân RC .............................. 77
Hình 5-25. Mạch tích phân RC ............................................................. 78
Hình 5-26. Dạng sóng vào ra của mạch tích phân RC........................... 79
Hình 5-27. Mạch dời tín hiệu xuống...................................................... 80
Hình 5-28. Dạng sóng vào ra của mạch dời tín hiệu xuống ................... 80
Hình 5-29. Mạch dời tín hiệu lên .......................................................... 81
Hình 5-30. Dạng sóng vào ra của mạch dời tín hiệu lên........................ 81
Hình 5-31. Mạch nhân đôi điện áp bán kỳ............................................. 82
Hình 5-32. Mạch chỉnh lưu nhân đôi điện áp tòan kỳ ............................ 82
Hình 6-1. Mạch đo đặc tuyến của BJT .................................................. 85
Hình 6-2. Đặc tuyến của c1815 ............................................................. 86
Hình 6-3. Mạch đo đặc tuyến ngõ ra JFET .......................................... 86
Hình 6-4. Đặc tuyến của k30A ứng với VGS = 0..................................... 87
Hình 7-1. Mạch phân cực định dòng có RE ........................................... 89
Hình 7-2. Đường tải DCLL ................................................................... 90
Hình 7-3. Mạch phân cực bằng cầu phân áp ......................................... 92
Hình 7-4. Đường tải DCLL ................................................................... 93
Hình 7-5. Mạch phân cực kiểu hồi tiếp từ collector ............................... 95
Hình 7-6. Đường tải DCLL ................................................................... 96
Hình 8-1. Mạch khuếch đại CE –có tụ CE ............................................. 98
Hình 8-2. Dạng sóng vào ra của mạch – trường hợp có tụ CE=47µF .... 99
Hình 8-3. Dạng sóng tín hiệu ra cực đại khi chưa méo........................ 100
Hình 8-4. Đáp ứng tần số của mạch .................................................... 101
Hình 8-5. Dạng sóng vào ra của mạch – trường hợp không có tụ
CE=47µF ............................................................................ 102
Hình 8-6. Dạng sóng tín hiệu ra cực đại khi chưa méo........................ 103
Hình 8-7. Đáp ứng tần số của mạch .................................................... 104
Hình 8-8. Mạch khuếch đại mắc CB ................................................... 104
Hình 8-9. Dạng sóng vào ra của mạch ................................................ 106
Hình 8-10. Dạng sóng tín hiệu ra cực đại khi chưa méo...................... 107
Hình 8-11. Đáp ứng tần số của mạch .................................................. 107
Hình 8-12. Mạch khuếch đại CC ......................................................... 108