ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: THỦY NÔNG
NGÀNH/NGHỀ: TRỒNG TRỌT- BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của………………………………
............., năm..................
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Nước yếu tố sống còn đối với mọi sinh vật, đặc biệt quan trọng
đối với cây trồng. Trong sản xuất nông nghiệp, việc cung cấp đủ nước, đúng
lúc, đúng cách cho cây trồng không chỉ đảm bảo sự sinh trưởng, phát triển
bình thường còn yếu tố then chốt để đạt được năng suất cao chất
lượng nông sản tốt. Thủy nông, với vai trò khoa học kỹ thuật về quản
điều tiết nước phục vụ nông nghiệp, đã đang đóng góp to lớn vào sự
phát triển của ngành trồng trọt.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, nguồn nước ngày
càng khan hiếm yêu cầu về hiệu quả sử dụng nước ngày càng cao, việc
nắm vững các nguyên lý điều tiết nước, các phương pháp tưới tiêu tiên tiến và
kỹ thuật xây dựng chế độ tưới hợp cho từng loại cây trồng trở nên cấp thiết
hơn bao giờ hết.
Giáo trình "Thủy Nông" được biên soạn nhằm cung cấp cho người học
những kiến thức bản hệ thống về vai t của nước đối với cây trồng
môi trường, các nguồn nước, các dạng nước trong đất, các phương pháp xác
định nhu cầu nước của cây xây dựng chế độ tưới tiêu khoa học, cũng như
giới thiệu các kỹ thuật tưới hiện đại. Giáo trình này sẽ tài liệu học tập
tham khảo hữu ích cho sinh viên các ngành nông học, thủy lợi, khoa học cây
trồng, tài nguyên nước những ai quan tâm đến lĩnh vực quảnsử dụng
nước hiệu quả trong nông nghiệp.
3
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH.........................................................................................................................1
LỜI GIỚI THIỆU...................................................................................................................3
BÀI MỞ ĐẦU........................................................................................................................6
Ý NGHÍA, NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG MÔN HỌC..........................................................6
I. Ý nghĩa:...........................................................................................................................6
II. Nhiệm vụ môn học.........................................................................................................6
III. Nội dung môn học........................................................................................................ 6
CHƯƠNG I: NGUYÊN LÝ ĐIỀU TIẾT NƯỚC CHO CÂY TRỒNG.................................7
I. Ảnh hưởng của việc tưới nước đến sinh trưởng phát triển và năng xuất cây trồng........7
II. Nguồn nước và chất lượng nước tưới............................................................................9
III. Các dạng nước trong đất và khả năng cung cấp cho cây trồng. Nước trong đất có thể
tồn tại ở các dạng sau.......................................................................................................10
CHƯƠNG 2. CHẾ ĐỘ TƯỚI NƯỚC CHO CÂY TRỒNG................................................22
I. Nội dung và phương pháp tổng quát xác định chế độ tưới nước cho cây trồng...........22
II. Chế độ tưới nước cho lúa cấy......................................................................................23
III. Chế độ tưới nước cho ngô..........................................................................................25
IV. Chế độ tưới nước cho lạc...........................................................................................27
V. Chế độ tưới nước cho mía...........................................................................................28
V. Chế độ tưới nước cho cây khoai lang..........................................................................29
CHƯƠNG 3. PHƯƠNG PHÁP TƯỚI VÀ KỸ THUẬT TƯỚI..........................................32
I. Khái niệm chung:..........................................................................................................32
CHƯƠNG IV. HỆ THỐNG TƯỚI......................................................................................45
I.Khái quát chung về hệ thống tưới..................................................................................45
I.TỔN THẤT NƯỚC TRONG HỆ THỐNG KÊNH TƯỚI............................................46
III. QUẢN LÝ KHAI THÁC HỆ THỐNG TƯỚI...........................................................49
IV. KẾ HOẠCHŠDÙNG NƯỚC......................................................................................54
CHƯƠNG 5 KHẢO SÁTŠVÀ QUY HOẠCH HỆ THÔNG THỦY NÔNG...................64
I. MỤC ĐÍCH, NHIỆM VÀ YÊU CẨlỉ VÀ PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT THỦY LỢI
..........................................................................................................................................64
II. NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA CÔNG TÁC KHẢO SÁT CHO QUY HOẠCH THỦY
NÔNG..............................................................................................................................65
III. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC KHẢO SÁT PHỤC VÀ XÂY
DỤNG HỆ THỐNG ĐIỀU TIẾT NƯỚC CHO CÂY TRỔNG.......................................68
IV. NHIỆM VỤ CƠ BẢN VÀ NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA QUY HOẠCH THỦY LỢI
VỪA VÀ NHỎ.................................................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................................................................76
4
CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Thủy nông
Mã môn học: MH 14
Thời gian môn học: 45 giờ
Lý thuyết: 15 giờ;
Thực hành: 28 giờ;
Kiểm tra: 2 giờ.
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC
- Vị trí: Là môn học kỹ thuật cơ sở chuyên môn ngành bắt buộc.
- nh chất: Là môn học quan trọng b trợ kiến thức thủy nông ngành
trồng trọt - bảo vệ thực vật.
II. MỤC TIÊU MÔN HỌC
- Về kiến thức:
Người học nắm chắc kiến thức về nguồn nước tưới, việc khai thácớc,
chế độ tưới nước cho cây trồng, biện pháp bảo vệ nguồn nước, sự tác động
qua lại của chúng đối với cây trồng, vật nuôi, môi trường sinh thái, khí hậu.
- Về kỹ năng:
Thực hiện được các kỹ năng thao tác trong việc điều tiết nước tưới, khai
thác nguồn nước ứng dụng vào thực tế sản xuất các loại cây trồng địa
phương.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
Rèn luyện tinh thần tự giác, chuyên cần, học tập nghiêm túc, cẩn thận,
chính xác, khoa học, trung thực, khách quan. Có ý thức trong việc giữ gìn vật
tư, thiết bị khi tiến hành kiến tập, thực tập các nội dung Chương học.
5