ƯỜ Ạ Ọ TR NG Đ I H C NÔNG LÂM TP.HCM

KHOA LÂM NGHI PỆ

.

Bài báo cáo môn

Ọ Ỗ HÓA H C G  VÀ CELLULOSE

ề Đ  tài

Ử Ả Ấ Ấ ƯỚ QUY TRÌNH S N XU T GI Y CARTON VÀ X  LÍ N Ả C TH I NHÀ

Ấ MÁY GI Y CARTON

ặ ị GVHD : ThS. Đ ng Th  Thanh Nhàn

Nhóm 3

ồ 1. Lâm H ng Đào                           MSSV: 14114356

ả 2. Thi Phú Kh i                              MSSV: 14114403

ầ 3. Tr n Văn Toàn                           MSSV: 14115236

ị ỹ ơ ầ 4. Tr n Th  M  Th                        MSSV: 14115125

ồ ễ 5. H  Di m Trinh                           MSSV: 14115400

TP.HCM, ngày 10 tháng 10 năm 2016

Ụ Ụ M C L C

Ờ Ở Ầ L I M  Đ U

ƯƠ Ơ ƯỢ Ề Ấ CH NG 1 S  L C V  GI Y CARTON 2                                                              .....................................................

ƯƠ Ơ ƯỢ Ề Ệ Ả Ấ CH NG 2 S  L C V  QUY TRÌNH CÔNG NGH  S N XU T

8       CARTON .................................................................................................................

ƯƠ Ử ƯỚ Ả Ở Ấ CH NG 3– X  LÍ N C TH I NHÀ MÁY GI Y CARTON 24                        ..............

Ậ Ế K T LU N

Ụ Ả DANH M C HÌNH  NH

ạ Hình 1 Các lo i sóng gi y ấ ......................................................................................4

ữ Hình 2.Khuôn ch  chì in Typo ............................................................................20

ộ ả Hình 3. M t b n in Lito năm 1902, 33 x 24 cm ..................................................21

Hình 4. In l aụ .........................................................................................................23

Ể Ồ Ụ DANH M C BI U Đ

Ả Ụ DANH M C B NG

ộ ố ạ ụ ả B ng 1 Công d ng m t s  lo i bìa carton ...........................................................5

ộ ố ả ả ấ ấ B ng 2 M t s  nhà máy s n xu t gi y carton ....................................................8

ầ ướ ả ả ủ B ng 3 Thành ph n n c th i c a nhà máy Gi y ấ ..........................................25

ả Ướ ấ ả ụ ễ B ng 4. c tính t ả ượ i l ng ch t th i ô nhi m sau khi áp d ng SXSH .........35

ả ướ ả ượ ấ ạ ụ ễ ấ ả ả B ng 5. B ng c tính l ng ch t th i ô nhi m khi áp d ng s n xu t s ch

h nơ ......................................................................................................................... 36

Ụ Ơ Ồ DANH M C S  Đ

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

Ờ Ở Ầ L I M  Đ U

ạ ộ ể ế ấ ẩ ả Gi y là s n ph m không th  thi u trong ho t đ ng xã h i c a b t k  đ t n ộ ủ ấ ỳ ấ ướ   c

nào .

ặ ươ ữ ư ể ệ ạ ọ M c dù ph ư   ng ti n tin h c trong thông tin và l u tr  phát tri n m nh , nh ng

ế ượ ể ấ ẫ ả ạ ộ ụ ẩ gi y v n luôn là s n ph m không th  thay th  đ c trong ho t đ ng giáo d c , in

ấ ộ ọ ặ ọ ệ ệ n , báo chí , văn h c , h i h a ,… và đ c bi t trong các ngành công nghi p .

ế ể ầ ầ ố ộ ề Và khi n n kinh t qu c gia phát tri n , nhu c u xã h i gia tăng thì nhu c u bao bì

ề ẽ ạ ấ ầ ừ ấ t ầ   ụ  gi y và nhu c u v  các lo i gi y gia d ng s  càng gia tăng. Và trong nhu c u

ề ấ ị ườ ấ ả ắ ngày càng tăng v  gi y , các nhà s n xu t càng cho ra m t th  tr ạ   ề ng nhi u lo i

ệ ả ấ ấ gi y khác nhau , trong đó có bìa carton dùng trong s n xu t công nghi p và sinh

ạ ủ ườ ớ ự ể ầ ộ ho t c a con ng i . V i s  phát tri n xã h i và nhu c u tiêu dùng càng tăng thì

ả ượ ả ườ ấ ượ l ấ ng ch t th i đ c th i ra môi tr ả   ng cũng tăng theo , trong đó có ch t th i

ệ ề ấ ả ấ ọ ấ   ủ c a công nghi p Gi y . Do đó , nhóm 3 đã ch n đ  tài “ Quy trình s n xu t gi y

ử ướ ả ủ ụ ằ ấ carton và x  lí n c th i c a nhà máy gi y carton “ nh m m c đích tìm hi u r ể ỏ

ề ả ấ ấ ướ ướ ả ằ ề v  quá trình s n xu t gi y carton và đ  ra h ử ng x  lí n ả   c th i nh m làm gi m

ễ ườ ả ấ ấ ô nhi m môi tr ng trong ngành s n xu t gi y .

ế ề ữ ẽ ậ ạ ỏ ể Do còn h n ch  v  chuyên môn nên ti u lu n s  khó tránh kh i nh ng sai sót

ỉ ử mong cô ch nh s a cho chúng em .

1

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ƯƠ Ơ ƯỢ Ề Ấ CH NG 1 S  L C V  GI Y CARTON

ớ ề ấ ệ 1.1 Gi i thi u chung v  gi y carton

ị 1.1.1Đ nh nghĩa

ơ ợ ạ ấ ấ ả ẩ ợ ầ   Gi y : là s n ph m x  s i xenlulo có d ng t m , trong đó s i và các ph n

ế ớ ề ạ ợ ượ s i đ ạ c liên k t v i nhau t o m ng không gian ba chi u .

ạ ộ ấ ấ Carton (gi y carton) ấ  là m t lo i gi y trong ngành ớ    bao bì, có ít nh t 2 l p

ớ ườ ợ ớ ớ v i 1ớ  l p sóng và l p lót, có tr ng h p lên đ n ế  9 l pớ  (5 l pớ  lót và 4 l p sóng).

ề ớ ể ị ạ ấ ấ   Gi y bìa ( bìa carton nhi u l p ) có th  đ nh nghĩa khái quát là lo i gi y

ớ ạ ệ ữ ấ ậ ứ ầ d y và c ng . Gi i h n phân bi ư   t gi a bìa và gi y cũng không th t rõ ràng nh ng

2 ( d

ẩ ị ượ ướ ấ ọ theo tiêu chu n ISO thì đ nh l ng trên 224gr/m i 224gr/m ả   2g i là gi y) s n

ượ ọ ả ẩ ph m đ ề ầ c g i là bìa và có b  d y kho ng 0.25mm.

ề ấ ơ ể 1.1.2 Vài đi m c  bàn v  gi y carton

ủ ấ ặ ấ ấ ồ ớ ớ ầ C u trúc c a gi y carton g m hai ph n chính : L p gi y m t và l p sóng

ộ ố ấ ườ ế ế ấ trung gian. Ngoài ra, m t s  gi y carton ng i ta còn thi ớ t k  thêm l p gi y đáy.

(cid:0) ắ ặ ặ ớ ớ L p m t: Là l p ngoài cùng, có màu tr ng, vàng ho c nâu, th ườ   ng

ẹ ạ ấ ẳ ị ử ụ s  d ng các lo i gi y ph ng,  m n và đ p.

(cid:0) ấ ạ ớ ừ ấ ớ ớ L p   trung   gian:   L p   gi y   t o  thành   t các   l p   sóng   gi y,   rãnh.

ượ ư ặ ầ ớ ớ ệ   Đ c dán vào l p m t và đáy đóng vai trò nh  1 t ng l p đ m

thùng carton.

(cid:0) ể ấ ớ ớ ườ ặ ấ L p đáy: Có th  là l p gi y bình th ứ   ớ ng ho c là 1 l p gi y c ng

ợ ự ệ ỗ ợ h  tr  trong vi c tr  l c.

2

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ấ ạ ượ ử ụ ủ ế ấ ấ ả ấ Lo i gi y đ c s  d ng ch  y u trong s n xu t gi y carton: gi y Kraft

ấ ườ và gi y carton th ng.

ạ ấ ơ ả Các lo i gi y carton c  b n:

ấ ộ ớ ộ ớ ạ ở (cid:0) Gi y carton 2 l p: ặ ớ    t o b i m t l p m t và m t l p sóng trung

ố ị ượ ụ ả ẩ ồ ớ bình. Đ c dùng v i m c đích gói đ  và c  đ nh s n ph m.

ượ ạ ộ ớ ộ ớ ở (cid:0) Gi y carton ấ ớ   3 l p : đ ộ   ặ c t o b i m t l p m t, m t l p đáy và m t

ạ ườ ị ườ ặ ớ l p sóng trung bình. Đây là d ng th ấ ng g p nh t trên th  tr ng.

ấ ớ ượ ạ ộ ớ ấ ặ ấ ở ớ (cid:0) Gi y carton 5 l p: đ c t o b i m t l p gi y m t, ba l p gi y sóng

ộ ớ ạ ượ ụ và m t l p đáy. D ng này đ ị ự   ứ c dùng cho các  ng d ng ch u l c

ệ ấ ẩ ặ cao, đ c bi t là dùng trong bao bì xu t kh u.

ấ ớ ượ ạ ộ ớ ặ ở ớ (cid:0) Gi y carton 7 l p: đ ấ   ấ c t o b i m t l p gi y m t, năm l p gi y

ộ ớ ủ ế ỉ ượ ử ụ ạ sóng và m t l p đáy. D ng này ch  y u ch  đ c s  d ng trong các

ị ự ệ ỏ ngành công nghi p đòi h i tính ch u l c cao.

ổ ế ạ ấ Các lo i sóng ph  bi n dùng trong gi y carton:

ố ượ ạ ạ ấ ớ Gi y carton v i 3 lo i sóng chính t o nên các   rãnh, vòng u n l ủ   n c a

ấ ấ gi y t m carton: sóng A, sóng B, và sóng E.

ạ ấ ử ụ ụ ượ Tùy theo m c đích s  d ng mà các lo i t m carton đ c thi ế ế ử ụ   t k  s  d ng

ạ các lo i sóng khác nhau:

(cid:0) ấ ấ ử ụ ấ ộ ị   Sóng A: Đ  cao sóng gi y 4.7 mm – gi y t m s  d ng sóng A ch u

ố ề ặ ấ ấ ượ ự đ c l c phân tán t t trên toàn b  m t t m gi y.

(cid:0) ấ ấ ử ụ ấ ộ ị   Sóng B: Đ  cao sóng gi y 2.5 mm – gi y t m s  d ng sóng B ch u

ủ ượ ự đ c l c xuyên th ng cao.

(cid:0) ấ ộ Sóng E: Đ  cao sóng gi y 1.5mm

3

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ấ ượ ủ ấ ủ ế ụ ộ ớ Ch t l ng c a t m carton ph  thu c ch  y u vào các l p sóng trung

ệ ả ấ ượ ấ ấ ụ ộ gian. Vi c s n xu t các t m carton ch t l ề   ề ng ph  thu c nhi u vào dây chuy n

ộ ơ ệ ủ ế ệ ệ ấ ả ị ả   công ngh  c a doanh nghi p s n xu t. Do đó, vi c tìm ki m m t đ n v  s n

ấ ấ ấ ố ệ ơ ả ể ả ệ ả ề ẩ ạ xu t gi y t m carton  t t là đi u ki n c  b n đ  b o v  s n ph m công ty b n.

ạ ấ Hình 1 Các lo i sóng gi y

1.1.2.1 Carton sóng

ứ ể ể ậ ấ ạ ủ   Lo i này dùng đ  làm thùng ch a và v n chuy n hàng hóa . C u trúc c a

ề ớ ủ ự ấ ẳ ạ ượ lo i này là s  luân phiên c a hai hay nhi u l p ph ng và gi y sóng đ c dán l ạ   i

ặ ượ ạ ớ ọ ặ ớ v i nhau trên máy t o sóng . M t ngoài cùng g i là l p m t đ c làm t ừ ộ    b t

ỗ ề ẩ ấ ẩ ộ ượ ử ụ ặ sunfat g  m m không t y ( ho c đôi khi có t y ) . B t gi y đ c s  d ng làm

ớ ớ ệ ặ ấ ơ ượ ề ơ lóp sóng có hi u su t cao h n so v i l p m t và nó đ c nghi n ít h n , cung

ộ ứ ả ẩ ộ ố ườ ộ ơ ấ c p đ  kh i và đ  c ng cho s n ph m , th ộ ng là b t c  và b t bán hóa c a g ủ ỗ

ặ ượ ả ộ ớ ề ề ơ ộ ỗ ề ứ c ng , kho ng 15% là b t g  m m . B t làm l p m t đ c nghi n nhi u h n đ ể

ượ ộ ị ự ẵ ộ có đ c đ  ch u l c và đ  nh n .

ề ớ ấ 1.1.2.2 Gi y bìa nhi u l p

ạ ượ ử ụ ố ủ ộ ơ ữ ộ Lo i này đ ớ   c s  d ng làm bao gói . Đ  kh i c a b t c  trong nh ng l p

ộ ơ ộ ứ ậ ầ ộ ọ ả   ru t làm cho bìa có đ  c ng . B t c  do v y là thành ph n quan tr ng trong s n

ấ ủ ề ớ ứ ầ ấ ấ ộ ớ   xu t gi y bìa nhi u l p . Tùy theo ch c năng mà thành ph n b t gi y c a các l p

ự ệ ư ớ ặ ườ ả khác nhau có s  khác bi t nh  l p m t do th ề   ng ph i qua quá trình in nhi u

4

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ượ ừ ộ ẩ ặ ắ ượ ấ màu nên đ c làm t b t hóa t y tr ng , ho c có khi còn đ ớ   c tráng ph n . L p

ặ ượ ừ ỗ ợ ủ ộ ộ ơ ử ụ m t phía trong đ c làm t h n h p c a b t hóa và b t c  . Khi s  d ng làm bao

ự ả ấ ẩ ượ ứ ữ ả ấ ạ ộ gói th c ph m , b t gi y ph i không đ c ch a nh ng t p ch t có kh  năng

ự ề ẩ ấ ẫ th m hay d n truy n làm th c ph m có mùi l ạ .

ộ ố ạ ủ ụ 1.1.2.3 Công d ng c a m t s  lo i bìa carton

ộ ố ạ ụ B ng ả 1 Công d ng m t s  lo i bìa carton

ạ ấ Lo i gi y Công d ngụ

ấ ấ ượ ấ ạ ớ ớ Gi y Duplex Lo i bìa có ít nh t hai l p , l p ngoài cùng có ch t l ng t ố   t

ấ ườ ắ ớ ướ ộ nh t và th ng có màu tr ng , l p d i có màu b t không

ượ ạ ặ ấ   ẩ t y . Đ c t o hình trên máy xeo dài ho c xeo tròn ( ít nh t

ụ ướ ừ t hai tr c l i )

ạ ượ ử ụ ự ấ ẩ Bao   bì   th cự Lo i bìa đ c s  d ng trong bao gói th c ph m , có c u trúc

ề ớ ộ ườ ừ ộ ẩ ph mẩ m t hay nhi u l p , th ng làm t ẩ    b t chính ph m đã t y

tr ng ắ

ữ ề ấ ạ ớ ộ ị Carton sóng ớ   .Lo i   bìa   nhi u   l p   dùng  làm   nh ng   h p   ch u  g p   .   L p

ượ ữ ằ ẩ ộ ớ ngoài cùng đ c làm b ng b t chính ph m , nh ng l p khác

ể ẳ ớ ớ ằ ( l p sóng và l p th ng n m phía trong ) có th  làm t ừ ộ    b t

ấ ồ gi y thu h i .

ạ ớ ừ ồ ộ Bìa ép ề Lo i   bìa   nhi u   l p   làm   t 100%   b t   thu   h i   ch t   l ấ ượ   ng

th p .ấ

ấ ấ ẽ ượ ạ ụ ể ế Gi y đ Lo i gi y s  đ ấ c dùng đ  tráng ph n hay áp d ng m t x ộ ử

ề ặ lý b  m t nào đó .

5

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ị ự ư ạ ạ Bìa làm bao gói Lo i bìa dùng làm các lo i túi ch u l c cao nh  bao xi măng ,

ừ ị ự ch u l c làm t ộ  100% b t hóa .

ấ 1.3 Tình hình ngành gi y carton ở ướ  n c ta

ơ ấ

C  c u  nh p  kh u  gi y 2015

Giấy khác 35%

Giấy bao bì 45%

Giấy in 16%

Giấy tissue 4%

ơ ấ ẩ ấ Bi u đ ậ ể ồ 1 C  c u nh p kh u gi y 2015

ố ộ ưở ấ ả ẩ ố . Bao bì gi y là s n ph m chính ề T c đ  và ti m năng tăng tr ng t t

ấ ệ ụ ế ầ ổ ủ c a ngành gi y Vi ổ   t Nam, chi m g n 70% t ng tiêu th  toàn ngành và 45% t ng

ề ạ ấ ẩ ậ ố ớ kim ng ch nh p kh u gi y năm 2015. V i quy mô dân s  đông và ti m năng tăng

ưở ủ ạ ướ ể ấ ọ ớ tr ng m nh c a ngành tiêu dùng trong n ẩ   c cùng v i tri n v ng xu t kh u

ể ấ ẩ ạ ờ ọ ưở ượ đ c đ y m nh nh  TPP, ngành bao bì gi y có tri n v ng tăng tr ng khá t ố   t

trong các năm t i.ớ

ẩ ạ ả ấ ế   C nh tranh cao trong s n xu t bao bì thành ph m tuy nhiên thi u

ố ượ ả ấ ấ ấ ệ   S  l ng doanh cung trong s n xu t gi y làm bao bì (gi y công nghi p).

ệ ấ ẩ ấ ả ố nghi p tham gia vào khâu s n xu t ra thành ph m cu i cùng là bao bì gi y khá

ớ ơ ữ ề ệ ấ ạ nhi u, v i h n 200 nhà cung c p. C nh tranh gi a các doanh nghi p này t ươ   ng

6

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ặ ệ ữ ệ ướ ớ ắ ố đ i gay g t, đ c bi t là gi a các doanh nghi p trong n ệ   c v i các doanh nghi p

ệ ấ ầ ạ ể ả   FDI. Tuy nhiên, c nh tranh trong phân khúc gi y công nghi p (đ u vào đ  s n

ệ ươ ấ ấ ố ượ ố ệ ồ xu t bao bì gi y hi n t ấ ng đ i th p do s  l ng doanh nghi p ít và ngu n cung

ứ ư ủ ệ ệ ả ầ ấ ẫ ầ ả   ch a đáp  ng đ  nhu c u. Hi n kho ng 40% nhu c u gi y công nghi p v n ph i

ậ ẩ nh p kh u.

ả ậ ấ Rào c n gia nh p ngành ch  y u ả   ủ ế ở ế ố ố   Bao bì gi y là s n  v n. y u t

ế ế ụ ợ ư ệ ặ ẩ ph m ph  tr  cho công nghi p ch  bi n, không có tính đ c tr ng và khác bi ệ   t

ự ầ ả ả ẩ ố ớ l n. S n ph m cũng không c n xây d ng kênh phân ph i và không có rào c n v ề

ủ ế ở ế ố ố ủ ủ ả ậ chính sách c a Chính ph . Rào c n gia nh p ngành ch  y u y u t v n, khi

ấ ố ầ ư ộ ệ ả ớ ỏ su t v n đ u t m t nhà máy bao bì là khá l n, đòi h i doanh nghi p ph i có

ự ề ố ệ ố ti m l c tài chính t ầ   ế t. Đây cũng là nguyên nhân khi n các doanh nghi p v n đ u

ị ườ ố ấ ệ ư ướ t  n c ngoài đang th ng lĩnh th  tr ng bao bì gi y Vi t Nam.

ề ả ệ ị ườ ả ấ ấ Quy đ nh cao v  b o v  môi tr ệ   ng trong s n xu t gi y công nghi p.

ữ ễ ả ấ ấ ộ ườ Ngành gi y là m t trong nh ng ngành s n xu t gây ô nhi m môi tr ấ   ng nh t,

ệ ườ ướ ệ ề ị ặ đ c bi t là môi tr ng n c. Vi ẩ   ắ t Nam quy đ nh khá kh t khe v  các tiêu chu n

ườ ơ ả ẩ ả ấ ấ môi tr ộ ố ng trong s n xu t gi y, trong đó m t s  tiêu chu n còn cao h n c  Châu

ệ ệ ố Âu. Tuy nhiên, theo th ng kê thì hi n nay 90% các doanh nghi p trong ngành

ử ướ ư ả ặ ạ ầ ệ ố không có h  th ng x  lý n ỉ ự   ư c th i ho c có nh ng ch a đ t yêu c u, ch  th c

ệ ể ố hi n đ  đ i phó.

ế ấ ậ ế ệ ế ậ ẩ ụ ụ ả   ẩ . Thu  nh p kh u gi y ph  li u ph c v  s n ấ ấ Thu  su t xu t nh p kh u

ệ ạ ệ ấ ấ ủ ế ở ứ ế ấ ậ ẩ xu t gi y công nghi p hi n t i ch  y u ấ    m c 0%. Thu  su t nh p kh u gi y

ổ ế ở ứ ạ ấ ở ứ kraft ph  bi n m c 15% và các lo i gi y bìa khác ấ    m c 10%. Tuy nhiên, gi y

ẩ ừ ậ ướ ộ ố nh p kh u t các n c thu c ASEAN, ACFTA, ASEAN – Hàn Qu c, ASEAN –

ứ ệ ẽ ế ậ ẩ ị Úc – Newzealand theo các hi p đ nh FTA s  có m c thu  nh p kh u 0% và t ừ

ộ ở ứ Ấ ệ ASEAN ­  n Đ m c 5%. Ngoài ra, sau khi Vi ậ t Nam gia nh p TPP thì thu ế

ệ ừ ậ ẩ ệ ậ ả ố ấ nh p kh u gi y công nghi p t ấ    Nh t B n (qu c gia có ngành công nghi p gi y

ẽ ả ể ố ấ r t phát tri n) cũng s  gi m xu ng 0%.

7

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ấ ấ ộ ố ả B ng ả 2 M t s  nhà máy s n xu t gi y carton

140

120

100

80

2014

60

2015

40

20

0

Giấy duplex

Giấy carton

Giấy bao bì

Giấy kraft

Giấy làm lớp sóng

Giấy làm lớp mặt

Giấy làm lớp đáy

ạ ấ ệ ạ ậ ẩ Bi u đ ể ồ 2 Kim ng ch nh p kh u các lo i gi y làm bao bì chính ( tri u USD)

ồ ươ ợ ổ ộ Ngu n : B  Công th ng , BVSC t ng h p

ƯƠ Ơ ƯỢ Ệ Ả Ề CH NG   2   S   L Ấ   C   V   QUY   TRÌNH   CÔNG   NGH   S N   XU T

CARTON

ậ ệ ả ấ ấ 2.1 Nguyên v t li u s n xu t gi y carton

ấ ượ ả ấ ớ ế ệ ấ Gi y carton đ ấ   c s n xu t v i nguyên li u chính là gi y tái ch  và gi y

ấ ẩ ử ụ ụ ồ ự ệ ề ắ sau khi s  d ng và nguyên li u ph  g m ki m , nh a thông và ch t t y tr ng .

ườ ấ ả ấ ầ Thông   th ng   thành   ph n   trong   gi y   carton   có   kho ng   74%   gi y   ,   22%

8

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ườ ệ ấ ộ polyethylene   và   4%   nhôm   .   Carton   dùng   trong   môi   tr ng   nhi t   đ   th p   có

ả ấ kho ng 80% gi y và 20% polyethylene.

ả ấ ấ 2.2 Quy trình s n xu t gi y carton

ế ệ ấ ượ ừ ế ệ ơ ở Gi y ph  li u sau khi đ c thu gom t các c  s  thu gom ph  li u s ẽ

ệ ế ể ạ ượ đ ấ   ể c đóng thành các thùng , ki n hàng đ  chuy n đ n nhà máy . T i đây , gi y

ế ệ ẽ ượ ộ ẫ ớ ướ ấ ấ ả ể ph  li u s  đ c tr n l n v i n c trong máy xay đ  trích xu t t ợ   t c  các s i

ấ ừ ể ư ự ẵ ả ợ gi y t ấ   ấ  nh a và nhôm . Lúc này các s i gi y đã s n sàng đ  đ a vào s n xu t

ộ ư ừ ấ ạ ấ ộ ạ   thành gi y cu n . T  gi y cu n đ a vào máy ch y sóng và các máy móc khác t o

ấ thành gi y carton.

ơ ồ ả ấ ấ S  đ ơ ồ 1 S  đ  s n xu t gi y carton

Nguyên li uệ

Phân lo iạ ắ Ghim s t , băng dán , nilon, b iụ

ướ Ngâm ả N c th i

ế Nghi nề ồ Ti ng  n

ướ N c , hóa  ch tấ Than ế Đánh t iơ ồ Ti ng  n

Lò h iơ ướ ả N c th i Xeo

Xí than ấ ế S y khô ụ ồ Ti ng  n , b i

ấ ế ộ Gi y cu n ụ ồ Ti ng  n , b i

9 ả ẩ S n ph m

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ề ướ 2.2.1 Máy xeo nhi u l i

ệ ấ ạ Máy xeo tròn là lo i cũ nh t trong nhóm này ( phát hi n năm 1807) . vào

ộ ố ớ ượ ử ụ ể ả ấ năm 1870, m t s  l n máy xeo tròn đã đ ề ớ   c s  d ng đ  s n xu t bìa nhi u l p ,

ượ ả ế ư ổ ử ầ sau này máy xeo dài đ c c i ti n ( nh  b  sung thùng đ u ) cũng s  dunjng

ệ ạ ụ ạ ấ ượ đ ắ ơ ả ủ c cho m c đích này . Nguyên t c c  b n c a vi c t o hình các lo i gi y bìa

ứ ớ ượ ạ ề ặ ớ ứ ấ này là l p th  hai đ ẫ   c t o hình trên b  m t l p th  nh t trong khi chúng v n

ở ạ ướ ướ ậ ỹ ượ ử ụ còn tr ng thái t ngay trên l i xeo . K  thu t này ngày nay đ ấ   c s  d ng r t

ổ ế ph  bi n .

ướ 2.2.1.1 Máy xeo l i tròn

ắ ạ ướ ư ộ ự ế ị ọ Nguyên t c t o hình trên máy xeo l i tròn t a nh  m t thi t b  l c , làm

ờ ọ ụ ỗ ự ặ ặ ộ ộ ươ ớ cô đ c b t nh  tr ng l c . M t hình tr  r ng đ t theo ph ng ngang v i m t b ộ ề

ặ ướ ụ ướ ằ ạ ợ ọ m t l ấ ẻ ổ i ( b ng kim lo i hay ch t d o t ng h p )­ hay g i là tr c l i ( lô l ướ   i)

ộ ể ứ ộ ấ ướ ề ả ộ ồ ượ đ c quay trong m t b  ch a huy n phù b t có n ng đ  th p . N c ch y qua

ụ ướ ẽ ể ạ ặ ướ ớ ệ ợ ố ộ tr c l i này s  đ  l i trên m t l i l p đ m s i . T c đ  thoát n ướ ượ c đ c xác

ấ ủ ự ữ ứ ề ệ ộ ấ ỏ   ộ ị đ nh d a vào tính ch t c a huy n phù b t và đ  chênh l ch gi a m c ch t l ng

ự ể ướ ụ ướ ớ ợ ượ ấ ỏ ướ trong b  và m c n c bên trong tr c l i . L p s i đ c l y ra kh i l i nh ờ

ộ ụ ụ ọ ớ ề ỡ ộ m t chăn đ  trên m t tr c b ng có b c l p cao su m m .

ể ượ ậ ậ Máy xeo tròn v n hành ki u ng ể c dòng và ki u thu n dòng .

ạ ể 2.2.1.2 Máy xeo tròn lo i b  khô

ệ ượ ể ừ ặ ự ạ ể ề ể Khái ni m v  b  xeo khô đ c phát tri n t ủ    đ c đi m là s  t o hình c a

ướ ầ ủ ụ ướ ạ ả ớ ợ l p s i trên l i xeo x y ra trong giai đo n đ u c a quá trình ngâm tr c l i vào

ỏ ủ ệ ế ề ằ ạ ộ ộ ể ộ b  b t. B ng vi c h n ch  huy n phù b t trong m t không gian nh  c a b ể

ộ ị ố ệ ượ ự ạ ứ ẽ ả ạ ờ ch a , s  có ít b t b  cu n trôi đi và nh  đó c i thi n đ c s  t o hình. Lo i máy

ể ứ ộ ử ư ậ ể ể ả ỉ ả   xeo tròn b  khô này làm gi m th  tích b  ch a ch  còn m t n a , nh  v y gi m

10

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ế ỗ ồ ờ ế ị ể ệ ả ượ ượ đ c không gian chi m ch  . Đ ng th i thi t b  ki u này còn c i thi n đ c đ ộ

ề ị ượ ấ ồ đ ng đ u cho đ nh l ng trên toàn băng gi y .

ộ 2.2.1.3 Máy xeo tròn có h p hút chân không

ự ể ệ ế ế ạ S  phát tri n đáng quan tâm cho vi c thi ế ơ   t k  máy xeo là tìm h n ch  h n

ử ụ ệ ạ ướ ệ ằ di n tích t o hình và s  d ng quá trình tách n ể   c b ng chân không. Vi c ki m

ộ ể ề ự ạ ệ ể ạ ờ ắ ầ   tra di n tích vùng t o hình có th  nh  vào m t b  đi u hòa . S  t o hình b t đ u

ệ ạ ớ ủ ự ệ ầ ộ ợ ướ ế ớ v i m t thùng đ u th y l c , k  đó vi c t o l p đ m s i trên l ự   i và s  thoát

ể ề ầ ờ ộ ố ộ ỉ ướ n ộ c nh  các h p hút có th  đi u ch nh đ  chân không tăng d n . T c đ  dòng

ể ượ ớ ố ộ ươ ể ằ ươ ộ b t có th  đ ể ề c ki m tra b ng b  đi u hòa v i t c đ  t ng đ ớ ố ng v i t c đ ộ

ụ ướ ả ả ư ậ ưở ủ ị ướ tr c l i. Nh  v y làm gi m  nh h ng c a tính đ nh h ạ   ng trong quá trình t o

ố ộ ế ể hình , t c đ  này có th  tăng đ n 300 mét/phút.

2.2.1.4 Máy xeo tròn áp l c ự

ả ế ộ ủ   Beloit đã c i ti n máy xeo có h p hút chân không thành máy xeo tròn th y

ẽ ễ ộ ượ ớ ệ ố ể ơ ự l c . Đ  chênh áp s  d  dàng đ c ki m tra h n v i h  th ng chân không và áp

ủ ự ượ ấ ớ ạ ệ ố ẫ ượ ố su t th y l c đ c gia tăng trong l p t o hình . H  th ng  ng d n đ c thay th ế

ệ ử ụ ề ắ ỉ ượ ể ậ ố ằ b ng vi c s  d ng  ng th t đi u ch nh đ ư ộ c có vai trò nh  b  ph n ki m tra

ả Ư ể ủ ự ể ố ủ ạ ấ   dòng ch y . u đi m c a lo i máy xeo tròn th y l c này là có th  b  trí nâng c p

ộ ố ẵ cho m t s  máy xeo tròn cũ có s n .

ướ ể ầ 2.2.1.5 L i xeo tròn có thùng đ u ki u xeo dài

ơ ở ủ ế ế ư ẫ C  s  c a thi ề   ạ t k  này là v n duy trì hình d ng nh  máy xeo tròn huy n

ộ ừ ầ ượ ạ ướ ạ ạ ỉ ụ ướ phù b t t thùng đ u đ c n p vào l i t o hình t i đ nh tr c l ấ   i . Băng gi y

ụ ướ ữ ấ ế ế ẽ ượ ạ k  ti p s  đ c t o thành gi a tr c l i và chăn . Trong vùng này , áp su t gia

ể ụ ướ ấ ộ tăng đ  làm thoát n ướ ừ c t chăn và băng gi y . Tr c l ạ   i sau khi quay m t đo n

0 s  g p ph n hút n

ẽ ặ ầ ướ ươ ứ t ớ ng  ng v i góc 200 c .

ặ ạ ế ế ấ ượ ấ ố ộ ủ ư ố M c dù lo i thi t k  này cho ch t l ng gi y t t nh ng t c đ  c a nó b ị

ự ế ạ ề ặ ủ ụ ướ ả ế ế ế ữ ạ h n ch  do l c ly tâm t i b  m t c a tr c l i . Nh ng c i ti n k  ti p có quan

11

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ộ ứ ạ ố ộ ầ ư ư ế ệ ỉ tâm đ n vi c làm tăng t c đ  máy nh ng đ  ph c t p và ch  phí đ u t cũng tăng

d n .ầ

ề ướ 2.2.1.6 Máy xeo dài nhi u l i

ộ ở ả ấ Vào năm 1930 , m t vài nhà máy Châu Âu s n xu t bìa carton v i s  b ớ ự ố

ề ướ ừ ấ ướ ể ượ ế ợ trí nhi u máy xeo l i dài , các băng gi y trên t ng l i có th  đ ớ   c k t h p v i

ướ ầ ư ươ ư ố ươ nhau ngay lúc còn t . Dù đ u t có t ng đ i cao nh ng ph ng pháp cho phép

ề ớ ấ ượ ấ ể ố ả s n xu t bìa carton nhi u l p ch t l ộ ng cao và có t c đ  tăng đáng k  . T ừ

ề ướ ữ ở ượ ắ ổ ế ặ nh ng năm 1980 tr  đi , máy xeo dài nhi u l i đã đ c l p đ t ph  bi n , nó

ụ ể ạ ấ ị ượ ừ ấ ế ượ đ ữ c áp d ng đ  làm nh ng lo i gi y có đ nh l ng t th p đ n trung bình , s ố

ế ạ ườ ẩ ớ l p bìa h n ch  là 4 và th ạ ộ ng dùng các lo i b t chính ph m .

ướ ướ 2.2.2  Thoát n c qua l i

2.2.2.1 Ép

ề ớ ặ ạ ớ ệ ượ V i lo i bìa carton nhi u l p , đ c bi ạ ị t lo i đ nh l ng cao , quá trình ép

ượ ệ ừ ừ ự ệ ượ ị ấ ầ c n đ c th c hi n t t ể  , êm d u đ  tránh hi n t ạ   ng nén gi y ( ép nát) hay t o

ệ ượ ữ ả ấ ớ ồ ờ ự ộ ố túi khí gi a các l p gi y . Đ ng th i cũng b o v  đ ế   c đ  kh i và l c liên k t

ơ ả ủ ứ ữ ấ ấ ầ ớ ộ ấ   gi a các l p gi y. Yêu c u c  b n là tác đ ng c a  ng su t kéo trên băng gi y

ượ ể ầ ả ế ế ặ ứ ầ c n đ ỗ c gi m thi u và m i khe ép c n có thi t k  đ c bi ệ ươ t t ớ   ng  ng v i

ở ỗ ướ ả ượ l ng n ướ ượ c đ c tách ra m i khe ép . Trên máy xeo l i tròn, chăn ph i có đ ộ

ấ ướ ộ ấ ả ồ ờ ể ằ ề ủ ớ b n đ  l n đ  d n băng gi y t , đ ng th i cũng ph i có đ  th m n ướ ủ ớ   c đ  l n

ề ặ ủ ị ữ ả ể ấ ướ đ  l y n c nhanh , thêm n a chăn ph i có b  m t đ  m n .

2.2.2.2 S y ấ

ữ ầ ặ ấ ấ ỏ ệ ề ớ S y bìa carton có c u trúc nhi u l p đòi h i nh ng yêu c u đ c bi t vì nó

ề ầ ặ ệ ế ố ả ưở ấ có b  d y cao và c u trúc cũng đ c bi t . Hai y u t này có  nh h ấ ớ   ng r t l n

ề ệ ừ ề ặ ế ố ộ ủ ấ ố ớ ố ộ đ i v i t c đ  truy n nhi ế    b  m t đ n tâm c a băng gi y hay t c đ  khu ch t t

ố ụ ấ ế ề ặ ớ ở ộ ố ể tán nhi ệ ừ t t tâm đ n b n m t . S  tr c s y khá l n , m t s  máy cũ có th  lên

ụ ế ả đ n c  trăm tr c .

12

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

2.2.3 Hoàn t t ấ

ươ ể ượ ề ặ ấ ủ ả ẩ Hai ph ơ ả ng pháp c  b n đ  có đ c b  m t hoàn t t c a s n ph m bìa

ề ớ ụ ằ ằ ạ carton nhi u l p là tráng keo b ng dao g t và cán b ng tr c mài láng .

ằ ạ 2.2.3.1 Tráng keo b ng dao g t

ề ặ ự ấ ắ ẳ ượ ự ệ ằ ữ S  làm ph ng và làm v ng ch c b  m t gi y đ ệ   c th c hi n b ng vi c

ụ ượ ị ớ ặ ộ ướ ể ư ử ụ s  d ng 2 hay 3 tr c ép keo đ c trang b  v i 3 ho c 4 h p n c đ  đ a dung

ề ặ ề ấ ộ ị ợ ị d ch tinh b t ( hay dung d ch keo thích h p khác ) lên b  m t gi y . Đi u này làm

ộ ẩ ử ấ ặ ầ ủ ả   tăng tính kháng xù lông cho m t gi y . Trong x  lý này , đ   m ban đ u c a s n

ộ ẩ ử ế ả ẩ ấ ả ướ ử ph m gi y bìa kho ng 3% và sau x  lý kho ng 6% . N u đ   m tr c x  lý cao

ẽ ị ả ố ả ắ ẩ ủ ể ả ấ ẩ ộ ơ h n , đ  kh i s n ph m s  b  gi m đáng k  . Kh  năng b t  m c a gi y ph ụ

ề ặ ố ộ ườ ượ ớ ạ ả ự thu c vào t c máy và s  gia keo b  m t và th ng đ c gi i h n kho ng 1%

ạ ỗ cho m i dao g t.

ụ 2.2.3.2 Tr c mài láng

ể ượ ề ặ ẽ ượ ấ ẳ ộ Đ  có đ c b  m t ph ng và bóng , bìa carton s  đ ầ   c s y khô m t ph n

ộ ụ ườ ớ ươ ồ ượ r i đ c ép trên m t tr c bóng đ ụ ng kính l n ( tr c Yankee) . Ph ng pháp này

ượ ề ặ ấ ố ộ ượ ẽ ặ ệ giúp duy trì đ c đ  kh i cho gi y bìa và b  m t có đ c s  đ c bi ợ   t thích h p

ữ ấ ươ cho nh ng quá trình tráng ph n sau này . Tuy nhiên , ph ỉ ạ   ng pháp này ch  h n

ế ố ớ ấ ươ ố ố ị ượ ch  đ i v i gi y t ng đ i x p và đ nh l ng không quá 450gr/m2 , vì lúc này

ề ớ ộ ậ ẽ ế ấ ầ ả ợ ơ ẩ h i  m tách ra s  ph i khu ch tán qua m t t p h p nhi u l p gi y khá d y . Do

ặ ờ ữ ệ ứ ể ấ ự ấ s  s y khô khác nhau gi a hai m t t ấ  bìa , có th  làm xu t hi n  ng su t trong

ủ ả ả ẩ ớ ưở ể ẽ ể ủ ệ ấ c u trúc l p c a s n ph m và  nh h ng c a chúng có th  s  bi u hi n trong

ệ ượ ử ữ ư ị ố ậ nh ng x  lý sau này , nh  gây ra hi n t ố ớ   ng bìa b  u n quoăn . Do v y đ i v i

ấ ầ ả ượ ữ ầ ồ ể ẽ ặ ủ nh ng ph n khác nhau c a bu ng s y c n ph i đ ậ c ki m tra th t ch t ch  .

ế ữ ớ ấ 2.2.4 Liên k t gi a các l p trong c u trúc bìa carton

ố ấ ự ữ ủ ế ọ ớ ộ L c liên k t gi a các l p c a bìa carton là m t thông s  r t quan tr ng ,

ạ ộ ố ớ ự ữ ữ ầ ấ nh t là đ i v i nh ng lo i h p carton . Trong nh ng năm g n đây , do có s  thay

13

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ướ ộ ự ể ạ ổ ổ ủ đ i c a ph ệ   ng pháp t o hình ( xeo) , đã có m t s  thay đ i đáng k  trong vi c

ệ ử ụ ệ ự ữ ế ấ ớ ả c i thi n s  liên k t gi a các l p . Vi c s  d ng máy xeo có áp su t đã làm thay

ấ ủ ừ ư ấ ề ệ ấ ả ạ ớ ổ đ i nhi u tính ch t c a t ng l p gi y , c i thi n quá trình t o hình nh  c u trúc

ướ ề ầ ề ồ ị ướ ượ ả bìa theo h ng b  d y đ ng đ u và tính đ nh h ng cũng đ c gi m . Tuy nhiên

ố ủ ầ ặ ị ự , tính hai m t có tăng là do s  phân b  c a thành ph n m n .

ề ầ ậ ẩ ấ Ngoài ra , càng ngày nhu c u v  gia công v t ph m trong ngành gi y và

ề ớ ạ ệ ả ệ ế ấ bao bì càng tăng nên vi c c i thi n liên k t trong c u trúc bìa nhi u l p l i càng

ươ ẽ ả ấ ả ị ượ đ c quan tâm . VD: trong ph ng pháp in b ng k m , gi y in ph i ch u đ ượ   c

ứ ấ ị ể ể ượ ế ố ả ưở ế ng su t d ch chuy n cao . Hi u đ c các y u t nh h ả ng đ n kh  năng liên

ệ ố ư ữ ử ả ấ ấ ớ ẽ ế k t gi a các l p s  giúp cho vi c t i  u các quá trình s n xu t và x  lý gi y –

ệ ấ ượ ạ ặ đ c bi t các lo i carton ch t l ng cao .

ự ữ ế ế ả ớ ố ỉ ố L c liên k t gi a các l p là ch  s  liên quan đ n kh  năng ch ng l ạ ự  i s

ề ớ ấ ớ ướ ủ ự ụ ộ tách l p trong c u trúc bìa nhi u l p d i tác đ ng c a l c kéo áp d ng theo

ươ ụ ế ẳ ẳ ặ ớ ộ ươ ph ấ ng th ng góc v i m t ph ng gi y . Liên k t này ph  thu c vào t ng tác c ơ

ầ ợ ạ ề ặ ế ữ ớ ị ọ ủ h c c a thành ph n m n và các s i con có t i b  m t ti p giáp gi a các l p và s ự

ủ ữ ể ế ế ợ ớ phát tri n c a liên k t hydro gi a các s i khi ti p xúc v i nhau . Đ  đ t đ ể ạ ượ   c

ộ ố ề ứ ộ ấ ầ ế ệ ả m c đ  liên k t cao nh t, c n ph i có m t s  đi u ki n sau:

(cid:0) ị ạ ề ặ ế ẽ ắ ầ ỗ ố ầ Thành ph n m n t i b  m t ti p xúc s  l p đ y l tr ng và làm

ườ ề ặ ế ự ế ữ ơ ớ tăng c ng h n b  m t ti p xúc gi a các l p . Th c t ứ    đã ch ng

ầ ằ ị ượ ấ ề ặ ỏ ộ ế minh r ng n u ph n m n đ ự   c l y đi kh i m t hay hai b  m t , l c

ế ớ ẽ ả ộ ữ ư ậ ế ớ liên k t l p s  gi m đi m t n a . Nh  v y n u các l p có tính hai

ấ ề ầ ở ặ ặ ồ m t ( tính không đ ng nh t v  thành ph n m t trên và l ướ ủ   i c a

ữ ẽ ả ấ ớ ưở ấ ợ băng gi y ) khá l n , s  gây nh ng  nh h ng b t l ế   i cho liên k t

l p .ớ

ả ượ ệ ạ ệ ể ỗ ợ (cid:0) N c t ướ ự do ph i đ c hi n di n t i khe ép đ  h  tr ự    cho s  di

ộ ộ ủ ể ậ ấ ồ ị ộ ế   chuy n c a thành phàn m n. N ng đ  b t th p do v y là m t y u

ậ ợ ộ ớ ộ ướ ồ ả ớ ố t thu n l i . VD m t l p có n ng đ  d i 9% thì l p kia ph i có

14

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ừ ả ự ể ả ế ộ ồ n ng đ  cao t 18%­20% thì có th  đ m b o l c liên k t không b ị

gi m .ả

ủ ế ể ổ Quá trình th y hóa và ch i hóa cũng làm phát tri n liên k t .

ữ ự ế ấ ớ ỏ ớ Khi các l p gi y càng m ng , l c liên k t gi a chúng càng l n ( khi so

ờ ở ộ ề ầ ự ị ớ ỏ ớ ướ sánh hai t bìa cùng m t b  d y ) . V i các l p m ng , s  đ nh h ủ ợ   ng c a s i

ượ ươ ươ ướ ạ ề ặ ế t i b  m t ti p xúc đ c xem là t ng đ ư ự ị ng nh  s  đ nh h ố ợ   ng trong kh i s i

ẽ ầ ươ ự ữ ế ỏ ớ ươ và khi các l p m ng thì l c liên k t gi a chúng s  g n t ng đ ư ự ng nh  l c liên

ẽ ầ ươ ữ ươ ư ự ừ ế ầ ớ ế k t gi a chúng s  g n t ng đ ng nh  l c liên k t trong t ng l p thành ph n .

ụ ụ ự ữ ữ ế ấ ớ   ụ Khi áp su t ép gi a tr c b ng và tr c ép tăng thì l c liên k t gi a các l p

ấ ị ớ ạ ặ ủ ượ cũng tăng. Tuy nhiên , áp su t này ch u gi i h n nghiêm ng t c a l ng n ướ   c

ỉ ạ ệ ể ữ ượ ặ ớ ệ hi n di n . Ch  t i hai ho c ba khe ép sau cùng thì m i có th  gi đ c m t t ộ ả   i

ủ ớ ố ả ọ ự ệ ậ ọ ộ ơ tr ng đ  l n vì s  phân b  t ế   i tr ng khe ép r ng h n . Vi c thành l p liên k t

ữ ớ ườ ễ ệ ượ Ở gi a các l p th ơ ng d  dàng h n vi c duy trì đ c nó . ạ  các giai đo n gia công

ự ệ ủ ự ệ ể ể ế ả ị ưở ti p theo , do s  hi n di n c a l c chuy n d ch , có th  gây ra  nh h ố   ng đ i

ế ớ v i liên k t này .

ơ ế ơ ả ự ả ế S  gi m liên k t này theo hai c  ch  c  b n là :

(cid:0) ự ở ướ ủ ề ặ ố L c nén khe ép có khuynh h ấ   ng làm cu n mép c a b  m t gi y

ụ ế ớ ạ ạ t ộ i c nh đi vào khe ép . N u m t trong các tr c có l p phù t ươ   ng

ự ế ể ề ạ ố đ i m m , s  bi n d ng này là đáng k  .

(cid:0) ự ố ẽ ở ọ ơ ớ S  u n cong l p bìa s  càng tr ằ    nên nghiêm tr ng h n khi b ng

ứ ầ ấ ơ ố ơ ơ gi y khô h n, d y h n , c ng h n hay là khi bán kính u n cong nh ỏ

ể ả ệ ượ ữ ề ể ế ấ ơ h n . Đ  gi m thi u nh ng v n đ  liên quan đ n hi n t ố   ng u ng

ườ ể ữ ứ ấ ộ ầ cong , c n tăng đ ụ ng kính tr c ép đ  gi ng su t trong m t gi ớ   i

ạ h n cho phép .

15

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ấ 2.2.5 Tính ch t bìa carton

ủ ế ề ầ ậ ỉ ườ ả ấ ẽ ợ Ch  tiêu đánh giá ch  y u là b  d y . Do v y ng i s n xu t s  có l i khi

ạ ộ ỉ ọ ữ ể ấ ả ố ộ ọ   ử ụ s  d ng nh ng lo i b t cho đ  kh i cao ( t  tr ng th p ) đ  làm gi m tr ng

ấ ườ ạ ộ ấ ồ ượ l ả ng băng gi y và gi m giá thành . Th ầ   ng lo i b t gi y thu h i mà thành ph n

ấ ượ ử ụ ủ ế ủ ớ chính  là   gi y  báo  đ ữ c   s   d ng   ch   y u  làm   nh ng   l p   phía   trong   c a   bìa

ề ố ượ ề ợ carton . Trong quá trình hình thành , đi u mong mu n là có đ c nhi u s i mà

ụ ủ ẳ ấ ằ ặ ượ ướ ơ tr c c a chúng song song v i m t ph ng b ng gi y và đ ị c đ nh h ộ   ng m t

ề ệ ẫ ượ ờ ấ ẽ ấ ữ ế cách ng u nhiên . N u đi u ki n này đ ứ c đáp  ng , t gi y s  r t v ng và đ ộ

ươ ươ ả ẩ ấ ề ự ở ọ ướ b n l c m i h ng là t ng đ ầ   ng nhau. Tuy nhiên , khi s n ph m gi y c n

ầ ợ ượ ầ ả ố ộ ộ ướ ươ có đ  kh i , thì c n ph i có m t ph n s i đ ị c đ nh h ng theo ph ng vuông

ặ ặ ấ ẳ ớ ệ ượ ư góc v i m t ph ng gi y . Máy xeo tròn , đ c bi ạ t lo i ng ể   c dòng , có  u đi m

ướ ạ ượ ướ ươ ơ h n máy l i dài là t o đ ề ự ị c nhi u s  đ nh h ng theo ph ơ   ng vuông góc h n

ề ợ ơ ượ ướ ủ ề ẽ ( tuy nhiên cũng s  có nhi u s i h n đ ị c đ nh h ụ   ng theo chi u quay c a tr c

ướ l i ) .

ấ ố ớ ầ ớ ạ ấ ọ ộ ứ   Tính ch t quan tr ng nh t đ i v i ph n l n các lo i bìa carton là đ  c ng

ớ ở ặ ữ ẻ ọ ộ ( hay còn g i là đ  kháng b  cong ). Nh ng l p ớ   ớ  m t ngoài ( l p trên và l p

ộ ứ ề ẽ ấ ớ ớ ướ d i ) là l p đóng góp cho đ  c ng nhi u nh t , còn các l p phía trong s  đóng

ộ ố góp cho đ  kh i .

ậ ẩ 2.2.6 Gia công v t ph m

Ở ắ ấ ỹ ượ ạ ậ B c M , gi y và bìa cactong đ ẩ   c qua giai đo n gia công v t ph m

ướ ị ườ ư ụ ạ tr c khi đ a ra th  tr ng tiêu th . Qúa trình in báo, in sách, in t p chí không

ề ẩ ậ ưở ượ đ c xem là “gia công v t ph m”. Tuy nhiên, trong nhi u phân x ng, in cũng

ủ ạ ộ ượ đ ậ   c xem là m t công đo n c a quá trình gia công này. Qúa trình gia công v t

ể ượ ế ẩ ph m có th  đ c x p vào hai nhóm chính:

16

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ở ạ ướ ư ấ ạ Gia công tr ng thái ẩ   ớ t nh : tráng ph n, dán l p, t o sóng, ngâm t m,

ế ướ ổ ạ ậ d p hình n i, t o n p nhún t...

ở ạ ế ộ ư ắ ấ Gia công tr ng thái khô nh : làm túi xách, đ  h p, gi y bao gói, c t và

ắ ấ ộ ế x p gi y, ép nóng, c t, cu n...

2.2.6.1 Tráng (coating)

ẩ ậ ầ ươ ự ư ấ Tráng trong ph n “gia công v t ph m” cũng t ng t nh  tráng ph n trong

ề ặ ư ở ườ ộ ớ ạ quá trình gia công b  m t. Nh ng đây th ng là t o m t l p tráng kháng n ướ   c,

ấ ớ ư ẩ ầ ấ ả ố ỡ ự   có kh  năng ch ng th m khí,  m, d u m ..., nh  tráng lên gi y l p vecni, nh a,

sáp...

2.2.6.2 Dán l pớ

ề ớ ề ấ ượ ồ Dán nhi u l p: Hai hay nhi u băng gi y đ ể ạ   c gián ch ng lên nhau đ  t o

ị ự ể ạ ứ ả ẩ ấ ơ ơ ơ ữ   ra s n ph m gi y dày h n, ch u l c cao h n, đanh c ng h n, hay đ  t o ra nh ng

ấ ề ặ ấ ẩ ả s n ph m gi y có tính ch t b  m t khác nhau.

ạ 2.2.6.3 T o sóng

ơ ả ủ ấ ả ạ ạ ạ   T o sóng là giai đo n c  b n c a quá trình s n xu t cactong sóng. Lo i

ấ ạ ị ư ộ ứ ể ộ bao bì này có giá thành th p và l ề   i có đ  c ng, đ  ch u l c cao. Có th  có nhi u

ư ạ ặ ặ ạ ớ ộ ớ ầ   lo i trong nhóm này nh  lo i m t m t, hai m t, hai l p, ba l p... tùy theo yêu c u

ộ ứ ư ể ạ ặ ớ ề ộ ề v  đ  b n và đ  c ng. Ho c có th  phân lo i theo l p sóng nh  sóng A, sóng B,

ề ầ ủ ớ ự ạ ố ỗ   sóng C, sóng E (phân lo i này d a vào b  d y c a l p sóng và s  sóng trên m i

ề inch chi u dài).

ẩ ấ 2.2.6.4 Ngâm t m gi y

ấ ẩ ượ ố ớ ự ệ ề Ngâm t m (hay bão hòa) gi y  đ ạ ả   c th c hi n  đ i v i nhi u lo i s n

ư ấ ầ ấ ấ ẩ ạ ấ ố ị ph m, nh  các lo i gi y trang trí, gi y ch u d u, gi y ch ng th m… Qúa trình

ứ ể ề ấ ấ ộ ấ   gia công khái quát là cho băng gi y đi qua m t hay nhi u b  ch a ch t th m

ế ấ ả ấ ạ ộ ị (d ng dung d ch hay nóng ch y), k  đó s y khô hay làm ngu i. Băng gi y đ ượ   c

ộ ạ ắ ấ ườ ợ ả ứ ẩ cu n l i hay c t thành t m trong tr ng h p s n ph m quá c ng và giòn.

17

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ẩ ạ ậ 2.2.6.5 Gia công v t ph m d ng khô

ữ ạ ắ ạ ộ ạ   Đó là nh ng công đo n c t và dán túi, h p, các lo i bao bì khác. Các lo i

ượ ự ệ ế ị ơ ọ ư ắ ạ công đo n này đ c th c hi n trên các thi t b  gia công c  h c nh  máy c t, máy

ạ ấ g p, dán, t o hình.

2.2.7 In

2.2.7.1 Khái ni mệ

ể ư ử ấ ặ ả ạ ộ ộ ớ   In là công đo n x  lý đ  đ a m t hình  nh nào đó lên m t m t gi y v i

ố ượ s  l ớ ng l n.

ỉ ạ ế ạ ươ ự ế In ch  h n ch  trong ph m vi các ph ả   ng pháp in ti p xúc, s  nhân b n

ờ ộ ả ộ ộ ự ệ ậ ả ượ đ c th c hi n nh  m t b n in hy m t b  ph n mang hình  nh nào đó trên máy

ươ ế ẫ ả ép, các ph ng pháp này ngày nay v n còn chi m t ỷ ệ  l kho ng 90% trong công

ệ ầ ngh  in trên toàn c u.

ệ ấ ệ ặ ẽ ớ Công ngh  in có liên quan ch t ch  v i công ngh  gi y, nó là ngành công

ụ ấ ấ ượ ể ể ề ệ ấ ữ nghi p tiêu th  gi y và cactông nhi u nh t. Đ  có th  cung c p đ ả   c nh ng s n

ể ấ ấ ả ả ẩ ấ ợ ph m gi y, cactông phù h p cho quá trình in, nhà s n xu t gi y ph i hi u đ ượ   c

ầ ủ ữ ươ ế ị nh ng yêu c u c a các ph ng pháp và các thi t b  in.

ế ố ơ ả ầ ượ ả ả Hai y u t c  b n c n đ ạ c chú ý là kh  năng ch y máy và kh  năng in

ạ ấ ủ c a các lo i gi y và bìa carton.

ứ ả ả ạ ờ ấ ượ Kh  năng ch y máy là kh  năng kháng đ t khi t gi y đ ạ c ch y trên

ấ ả ự ế ế ấ ấ ấ máy in. Tính ch t này liên quan tr c ti p đ n năng su t s n xu t. Tính ch t quan

ủ ả ả ộ ề ộ ồ ữ ề ấ ẩ ọ ế   tr ng c a s n s n ph m gi y là đ  b n, đ  đ ng đ u và không có nh ng khuy t

t.ậ t

18

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ả ả ưở ố ớ ộ ủ ủ ấ Kh  năng in là  nh h ả   ng c a gi y đ i v i đ  chính xác c a hình  nh

ượ ư ộ ắ ủ ấ ấ ộ ọ ầ c n đ c in trên gi y. Các tính ch t quang h c nh  đ  tr ng, đ  che ph , màu,

ộ ơ ộ ố ữ ọ ố ộ ộ đ  sáng, đ  tr n láng, đ  x p và đ  gia keo là nh ng thông s  quan tr ng.

ể ể ệ ượ ấ ặ ả ộ ệ Trong công ngh  in, đ  th  hi n đ c m t hình  nh trên m t gi y, ng ườ   i

ợ ủ ữ ụ ể ể ả ậ ta chuy n hình  nh thành t p h p c a nh ng đi m không liên t c có kích th ướ   c

ữ ể ớ ượ ố ớ ẽ ươ ữ ứ khác nhau. Nh ng đi m khá l n đ c n i v i nhau s  t ớ ng  ng v i nh ng ch ổ

ổ ố ờ ữ ể ỏ ươ ứ ữ ổ ớ m  (ch  t i) và nh ng đi m nh  thì t ng  ng v i nh ng ch  sáng. Khi các

ấ ượ ể ắ ỏ ư ậ ụ ả đi m càng nh , m t càng có  n t ng là hình  nh liên t c và nh  v y các chi ti ế   t

ể ệ ơ ượ đ c th  hi n rõ h n.

2.2.7.2  Công ngh  inệ

ủ ế ự ủ ể ệ ả ặ ượ Công ngh  in ch  y u d a vào đ c đi m c a b n in, đ c phân thành 4

ạ lo i chính sau:

(cid:0) ượ ề ặ ổ ự ệ ữ ổ In Typo hay in ch  n i: quá trình in đ c th c hi n trên b  m t n i.

(cid:0) ừ ề ặ ổ ế ể ấ ẳ In Lito hay in t b  m t ph ng ( ki u in ph  bi n nh t là in offset).

(cid:0) ừ ộ ề ặ In chìm: in t m t b  m t chìm.

(cid:0) In l a.ụ

ữ ổ ọ 2.2.7.3  In Typo ( hay g i là in ch  n i – letterpress)

ươ ộ ề ặ ứ ẽ ượ ả Trong ph ng pháp này, m t b  m t c ng – chính là b n in, s  đ ế   c ph t

ẽ ượ ự ự ả ư ấ ặ ướ m c và hình  nh mang m c này s  đ c đ a lên m t gi y d ủ   ộ i tác đ ng c a

ự ầ ấ ồ ộ m t áp su t. M c in bao g m 8 – 10% cacbon phân tán trong d u. Cho quá trình

ầ ớ ươ ế ừ ả ạ in báo và ph n l n các quá trình in th ng m i , b n in typo ch  t ạ    kim lo i

nóng.

19

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ổ ắ ầ ế ữ ữ ả ả   ả Các polymer c m quang hay nh ng b n in n i b t đ u thay th  nh ng b n

ố ừ ử ụ ư ầ ả chì vào cu i năm 1960 và t năm 1980 các b n chì h u nhh  không còn s  d ng.

ữ ưở ấ ỏ ượ Trong nh ng x ng in nh , trên các máy in gi y đ ạ ừ c n p t ng t ờ ộ    m t,

ư ườ ấ ượ ạ ụ ể ả ả ượ ấ nh ng thông ht ng gi y đ c n p vào liên t c đ  đ m b o đ c năng su t.

ả ườ ạ ấ ả ẩ S n ph m in th ọ   ể ng là gi y báo, t p chí, bi u qu ng cáo ,….Trong m i

ể ế ị ấ ượ ụ ể ệ ấ ả ạ ki u thi t b  gi y đ c n p vào liên t c, vi c chuy n hình  nh lên gi y đ ượ   c

ệ ừ ộ ự ạ ừ ụ ộ ụ ắ th c hi n t m t khe in t o thành t tr c có kh c hình và m t tr c nén có ph ủ

ấ cao su khô r t nhanh).

Hình 2.Khuôn ch  chì in Typo

ừ ề ặ ẳ 2.2.7.4  In lito – In t b  m t ph ng

ắ ủ ươ ộ ẫ ự Nguyên t c c a ph ấ ng pháp d a vào tính ch t không tr n l n vào nhau

ướ ậ ệ ử ụ ữ ư ử ạ ầ ủ c a d u và n c. Nh ng v t li u s  d ng cũng nh  các công đo n x  lý trong

ị ả ẩ ầ ượ ề ặ ủ ự ệ ả quá trình chu n b  b n in c n đ ầ   c th c hi n sao cho b  m t c a hình  nh  c n

ẽ ậ ượ ự ầ ầ ầ ả in s  có kh  năng nh n đ c ph n m c tan trong d u. Trong khi ph n không có

ầ ư ướ ẽ ậ ượ ả ả hình  nh trên b n in là ph n  a n c s  không nh n đ ự c m c in.

ẽ ượ ầ ự ế ữ ụ ớ Trên máy in, khi quay nó s  đ c tu n t ti p xúc v i nh ng tr c mang

ự ướ ấ ướ ướ ẽ ấ ướ ữ m c và mang n c th m t. N c s  th m ả   t nh ng vùng không có hình  nh

20

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ậ ượ ữ ụ ụ ả ỉ trên tr c khác, m c đích là ch  có nh ng vùng mang hình  nh nh n đ ự c m c in (

ự ấ ướ ầ ớ ử ụ ầ m c đã pha d u không th m n ộ ụ   c ). Ph n l n các máy in lito s  d ng m t tr c

ủ ằ ụ ướ ư ự ệ ả trung gian, là tr c ph  b ng cao su tr ệ c khi th c hi n vi c đ a hình  nh lên

gi y. ấ

ủ ắ ươ ậ Đây là nguyên t c c a ph ng pháp in offset, do v y mà in lito có th ể

ồ ớ ươ ộ ố ư ể ượ đ c xem đ ng nghĩa v i in offset và ph ng pháp này có m t s   u đi m

ử ự ấ ượ ả ờ Th i gian s  d ng b n in và ch t l ng in cao.

ụ ứ ể ậ ằ ồ Tr c trung gian b ng cao su có tính đàn h i, do v y có th  đáp  ng đ ượ   c

ể ạ ượ ờ ậ ữ ề ấ ổ ồ ặ nh ng ch  không đ ng đ u trên m t gi y, nh  v y vân có th  t o đ ả   c hình  nh

ề ặ ẫ ấ ộ ẹ đ p trên b  m t gi y có đ  nh n không cao.

ử ụ ự ộ ộ ộ ộ   ớ M c in s  d ng cho in lito có đ  nh t cao, đ  dính cao, nó tác đ ng m t

ỏ ụ ề ặ ể ấ ờ ự l c hít đáng k  trên b  m t gi y khi nó r i kh i tr c cao su trung gian.

ậ ươ ề ặ ấ ử ụ Do v y gi y s  d ng trong ph ẫ   ả ng pháp in offset ph i có b  m t nh n,

ệ ượ ợ ị ặ ấ ồ ờ ộ ề ả không có hi n t ng s i b  xù ra trên m t gi y, và đ ng ht i ph i có đ  b n cao

ấ ượ ả ể đ  không làm gi m ch t l ng in.

ộ ả Hình 3. M t b n in Lito năm 1902, 33 x 24 cm

21

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ả 2.2.7.5  In  nh chìm

ộ ả ậ ả ậ ả ộ ồ ỹ Trong k  thu t in  nh chìm, b  ph n mang hình  nh là m t b n đ ng hay

ộ ụ ủ ớ ữ ồ ố ố m t tr c có ph  l p đ ng. Trên đó có nh ng h c lõm xu ng do ăn mòn axit hay

ạ ừ ữ ự ể ả ỏ ượ ư do công đo n khác t nh ng phiên b n kín hi n vi. M c khá l ng đ c đ a vào

ư ộ ự ừ ụ ụ ế ạ ồ ồ ả b ng đ ng hay tr c đ ng nh  m t dao g t. K  đó m c t ồ  tr c đ ng này s ẽ

ữ ụ ụ ể ắ ấ ấ ặ ủ ớ   chuy n qua m t gi y khi gi y đi qua khe in – là khe gi a tr c kh c ( tr c ph  l p

ụ ủ ụ ạ ả ầ ớ ồ đ ng ) và tr c in là tr c ph  cao. Ph n l n các máy in  nh chìm có n p nguyên

ụ ệ ấ li u gi y liên t c.

ươ ấ ệ ấ ố ả ư Ph ng pháp in  nh chìm cho r t li u in r t t ể ế ả   t, nh ng chi phí đ  ch  b n

ạ ấ ế ớ ữ ạ ẩ ờ ợ ị in l ồ   i r t cao và th i gian chu n b  khá dài nên có h n ch  v i nh ng h p đ ng

ắ ờ ớ l n và th i gian ng n.

ể ả ấ ớ ả ằ ệ ả ấ ề B n in b ng crom r t b n, có th  s n xu t t i hàng tri u b n in. Ph ươ   ng

ẫ ấ ữ ể ạ ấ ả ầ ộ pháp in  nh chìm c n nh ng lo i gi y có đ   nh n r t cao đ  có đ ượ ự ế   c s  ti p

ự ề ớ ồ ừ ướ ự ừ ụ ộ xúc đ ng đ u v i m c in t các  rãnh khác d ủ i tác d ng c a m t áp l c t khe

in.

ể ả ấ ượ ệ ử ụ ữ ấ ạ ộ Có th  c i thi n ch t l ẫ   ng in hay s  d ng nh ng lo i gi y có đ  nh n

ử ụ ự ể ệ ậ ằ ko cao b ng cách s  d ng quá trình v n chuy n m c tĩnh đi n. Trong ph ươ   ng

ườ ử ụ ệ ờ ấ ể ạ pháp này, ng ộ i ta s  d ng m t đi n áp lêm t ủ   ặ  gi y đ  t o ra m t khum lõm c a

ự ừ ự ề ế ạ ấ ồ ớ m c in t các rãnh khác, đi u này làm ph ng h t m c khi ti p xúc v i băng gi y.

2.2.7.6  In l aụ

ươ ả ượ ệ ư ự ằ Trong ph ng pháp này, hình  nh đ ộ   c in b ng vi c đ a m c in lên m t

ổ ấ ị ướ ấ ươ khuôn tr  r t m n và phái d i khuôn là băng gi y. Ph ợ   ng pháp này thích h p

ổ ượ ụ ể ằ ỏ ớ v i quy mô nh . Khuôn tr  đ ặ c làm b ng l a ho c cũng có th  làm t ừ ậ ệ    v t li u

ấ ẻ ữ ả ạ ổ khác (ch t d o, kim lo i). Nh ng ch  không mang hình  nh trên khuôn s  đ ẽ ượ   c

22

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ộ ớ ộ ớ ệ ằ ạ ằ ặ ấ ụ   ằ ả b o v  b ng m t l p gi y sáp ho c b ng m t l p màng t o ra b ng phép ch p

ả c m quang.

ươ ể ạ ượ ữ ề ả Ph ng pháp này có th  t o đ c nh ng hình  nh có nhi u gam màu,

ỉ ạ ế ở ư ự ấ ỏ ỏ ờ nh ng ch  h n ch qui mô nh  vì màng m c khá dày đòi h i th i gian s y dài.

Hình 4. In l aụ

ế ả 2.2.7.7  Ch  b n in

ạ ừ ươ ử ụ ằ ả ổ Ngo i tr  ph ng pháp in Typo (in n i) còn s  d ng các b ng in b ng kim

ề ượ ạ ả ươ ụ lo i đúc, ngày nay các b n in đ u đ ằ c làm b ng các ph ng pháp in ch p. Khái

ế ả ữ ệ ồ ướ quát, vi c ch  b n in g m nh ng b c sau:

(cid:0) ướ ể ạ ụ ệ ầ ả ượ ộ Tr c tiên là vi c ch p các hình  nh c n in đ  t o đ c m t phim

ả ả ươ ẽ ượ ươ d ng b n hay phim âm b n tùy theo ph ng pháp in s  đ c áp

d ng.ụ

ẽ ượ ả ư ắ ượ (cid:0) Hình  nh này s  đ ụ c đ a lên tr c kh c đã đ ớ   ẵ c phũ s ng l p

ự ả nh a c m quang.

(cid:0) ế ế ẽ ụ ừ ắ ọ ộ ố ử Tr c kh c k  đ n s  qua m t s  x  lý hóa h c tùy vào t ng công

ngh  in.ệ

ề ể ắ ả ạ ườ ự ệ Đ  có b n in lo i có nhi u màu s c, ng i ta th c hi n ba quá trình in liên

ơ ả ụ ế ớ ti p trên các tr c in v i ba màu c  b n.

23

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ƯƠ Ử ƯỚ Ả Ở Ấ CH NG 3– X  LÍ N C TH I NHÀ MÁY GI Y CARTON

ữ ạ ợ ấ ấ ấ ả ộ ạ Bên c nh nh ng l i ích mà ngành s n xu t Gi y và b t gi y mang l i thì

ề ướ ấ ả ộ ả ớ ề ngành s n xu t trên cũng là m t ngành phát sinh nhi u n c th i v i nhi u thành

ử ụ ề ướ ễ ầ ấ ph n ô nhi m khác nhau do s  d ng nhi u n ấ ộ   ồ c và hóa ch t ( h  , phù , ch t đ n

ả ớ ư ượ ướ ụ ấ ộ ả và ph  gia ) trong quá trình s n xu t . N c th i v i l u l ồ ng và n ng đ  các

ể ễ ả ấ ưở ế ườ ch t ô nhi m cao có th  gây  nh h ọ ng nghiêm tr ng đ n môi tr ế ng n u nh ư

ả ượ ử ợ ướ n c th i không đ c x  lý phù h p .

ủ ướ ặ ộ ấ ả ấ ư 3.1 Đ c tr ng c a n ệ c th i công nghi p Gi y­b t gi y

ấ ộ ả ả ướ ầ ướ ả ộ ấ ấ   : Thành ph n n c th i b t gi y ph ụ N c th i s n xu t b t gi y

ệ ả ấ Ướ ệ ộ ể ả ấ thu c vào nguyên li u và công ngh  s n xu t . ộ ấ   c tính đ  s n xu t m t t n

ể ẩ ừ ụ ế ố ướ ả ộ ả s n ph m có th  phát sinh t và ch c đ n vài trăm mét kh i n ấ   c th i . B t gi y

ừ ộ ẩ ắ ể ẩ ắ ấ ặ ẩ ộ ể có th  làm t b t không t y ho c có t y t ng . Đ  t y tr ng b t gi y , tùy vào

ư ệ ấ công ngh  các ch t oxy hoác khác nhau nh  hydroperoxit , clo, clodrioxit,… s ẽ

ướ ả ừ ắ ườ ứ ề ượ ử ụ đ c s  d ng . Dó đó n c th i t ạ ẩ  công đo n t y tr ng th ng ch a nhi u hóa

ưở ấ ườ ấ ẩ ấ ấ ả ch t  nh h ế ng x u đ n môi tr ng , nh t là khi ch t t y là clo .

ả ả ướ ấ ể ả ấ ừ ộ ấ ấ ớ ấ  : Gi y , bìa có th  s n xu t t b t gi y m i, tái N c th i s n xu t gi y

ố ớ ả ạ ắ ặ ắ ẩ ặ ỗ ợ ấ   ư ẩ sinh ho c h n h p , t y tr ng ho c ch a t y tr ng . Đ i v i lo i hình s n xu t

ấ ừ ộ ấ ướ ả ả ộ gi y t b t gi y n c th i phát sinh dao đ ng trong kho ng 0.5­13,5m ấ ả   3/t n s n

ử ụ ụ ề ẩ ơ ướ ả ủ ấ ph m . Do s  d ng nhi u ph  gia vô c  , n c th i c a nhà máy gi y th ườ   ng

ớ ướ ả ấ ầ ớ ộ ề ụ ơ đ c h n nhi u so v i n c th i n u b t . Trong ph n l n các nhà máy gi y n ấ ướ   c

ườ ượ ử ế ị ồ ộ ặ ướ ả th i th ng đ ơ ộ ằ c x  lí s  b  b ng các thi t b  tách c n , thu h i b t và n c , vì

ấ ượ ướ ộ ầ ộ ấ ứ ụ ề ả ậ v y ch t l ng n c th i ph  thu c r t nhi u vào m c đ  tu n hoàn tái s ử

ướ ướ ề ầ ả ẽ ử ụ ộ ậ ế ặ ụ d ng n c , n ơ c th i s  có đ  đ m đ c cao h n n u tái s  d ng nhi u l n .

24

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ệ ả ấ ấ ầ ộ ướ ả ấ Trong công nghi p s n xu t Gi y – b t gi y thì ph n n c th i nhà máy

ấ ộ ủ ế ấ ạ ấ ầ ả ướ gi y thu n túy ( không s n xu t b t gi y ) là khá s ch ch  y u là n c th i t ả ừ

ấ ơ ả ặ ơ ử ấ ạ ườ ộ ộ ơ ợ khâu xeo gi y , t p ch t c  b n là c n l l ng ( th ộ   ng là x  s i , b t đ n , b t

5  c aủ

ấ ữ ơ ườ ụ ầ màu , ph  gia ,…) ,thành ph n ch t h u c  th ng không quá cao , BOD

ườ ộ ấ ộ ố ơ ả ướ l i xeo th ng dao đ ng 150­350mgO ấ   2/L. Đ i v i nhà máy s n xu t b t gi y

ạ ướ ả ậ ử ấ ặ ướ ả ị ượ thì lo i n c th i đ m đ c và khó x  lí nh t là n c th i d ch đen , l ề   ng ki m

ể ớ ộ ở ứ ụ ế ư d  có th  lên t i 20g/L , COD dao đ ng m c hàng ch c ngàn cho đ n 100,000

ố ớ ấ ừ ấ ế ấ ầ ả mg/L . Đ i v i nhà máy s n xu t gi y t ễ    gi y tái ch  thì thành ph n ô nhi m

5 v i n ng đ  cao .

ủ ế ớ ồ ộ ch  y u là SS, COD và BOD

ầ ướ ả ủ ấ c th i c a nhà máy Gi y B ng ả 3 Thành ph n n

ị ỗ ề ệ ế Chỉ Đ n vơ ệ Nguyên li u g  m m Nguyên li u tái ch

ấ ấ ấ Gi y carton ệ Gi y v  sinh Gi y bao bì tiêu

6,8­7,2 6,0­7,4 pH _ 6,9

1.000­4.000 1.058­9.550 Màu Pt­Co 1500

28­30 28­30 Nhi tệ 0C _

độ

SS mg/L 4.244 454­6.082 431­1.037

25

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

COD 4.000 868­2.128 741­4.130 mgO2/L

BOD 1.800 475­1.075 520­3.085 mgO2/L

N t ngổ mg/L 43,4 0.0­3,6 0,7­4,2

P t ngổ mg/L 2,0 _ _

mg/L 116 _ _ SO4 2­

ủ ế ở ễ ấ ấ 3.2 Các ch t gây ô nhi m ch  y u nhà máy gi y carton

ầ ề ấ 3.2.1 Các ch t có nhu c u v  oxy

ữ ả ấ ố ượ ể Đây là nh ng ch t mà ta ph i tiêu t n 1 l ế   ng oxy đ  oxy hóa chúng đ n

ấ ề ấ ợ ượ ế ệ ạ d ng h p ch t b n nh t và đó chính là l ng oxy theo lý thuy t . Ký hi u là

ạ ặ ơ ơ ị ThOD ( Theoretical Oxy Demand) , đ n v  đo đ c là g ho c mg oxy/ đ n v  th ị ể

ủ ầ ướ ủ ế ề ầ ả ấ tích . Trong thành ph n c a n c th i , các ch t có nhu c u v  oxy ch  y u là

ư ế ợ ươ ạ ượ ế ấ ữ ơ các h p ch t h u c  . Th c t các ph ng pháp ti n hành đo đ c l ng oxy tiêu

ạ ớ ỉ ố ứ ệ ộ ố t n cho quá trình oxy hóa không đ t t i ch  s  ThOD và m c đ  sai l ch tùy

ừ ộ ươ ươ ứ ượ ỉ ố thu c vào t ng ph ng pháp , t ng  ng ta có đ c các ch  s  BOD, COD, TOC,

TOD.

3.2.1.1 BOD ( Biochemical oxygen demand )

ỉ ố ả ượ ầ ế ể ợ Ch  s  này ph n ánh l ng oxy c n thi t đ  oxy hóa các h p ch t h u c ấ ữ ơ

ẫ ướ ạ ộ ả ộ ơ ờ ị có trong m u n c th i ( đ n v  so sánh là m t lít) nh  ho t đ ng các vi sinh

ị ượ ể ọ ẫ ậ v t . Giá tr  đ c ch n đ  so sánh là BOD ượ ủ c trong 5 ủ ậ 5 , BOD c a v t m u đ

oC .

ở ệ ộ ổ ngày nhi ị t đ   n đ nh là 20

ươ ư ư ượ ế ậ Trong ph ng pháp này , n u nh  l u l ẫ   ng oxy hòa tan trong v t m u

ỏ ơ ượ ầ ế ử nh  h n l ng oxy c n thi t cho quá trình oxy hóa kh  trong 5 ngày.

26

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ỉ ố ử ụ ứ ộ ễ ả ỉ ủ   ấ Đây ch  là ch  s  s  d ng rôngj rãi nh t, nó ph n ánh m c đ  o nhi m c a

ướ ế ế ế ị ử ướ ẫ m u n ể c và dùng đ  tính toán, thi t k  thi t b  x  lý n ả ằ c th i b ng ph ươ   ng

ạ ẫ ế ư pháp vi sinh . Tuy nhiên, nó v n có vài h n ch  nh :

ỏ ồ ệ ề ẩ ộ ớ ườ (cid:0) Đòi h i n ng đ  vi khu n cao, thích nghi v i đi u ki n môi tr ng.

(cid:0) ế ố ầ ấ ả ẫ ạ ả ạ C n ph i h n ch  t ủ   i đa các t p ch t có trong m u có kh  năng phân h y

ộ ố ư ề ậ ạ ặ các vi sinh v t nh  kim lo i n ng, axit, ki m và các đ c t .

ỏ ờ (cid:0) Đòi h i th i gian dài.

ả ỉ ế ế ợ (cid:0) K t qu  ch  liên quan đ n h p ch t h u c . ấ ữ ơ

3.2.1.2. COD

ả ượ ầ ế ẻ ấ ỉ ố Đây là ch  s  ph n ánh l ng oxy c n thi t đ  oxy hóa các ch t có nhu

ề ẫ ộ ướ ạ ả ờ ầ c u v  oxy có trong m t lít m u n c th i nh  các tác nhân oxy hóa m nh.

ượ ượ ượ ử ụ ả ứ L ng oxy này đ c đo thông qua l ng tác nhân đã s  d ng cho ph n  ng oxy

4 hay K2Cr2O7. Quá trình oxy hóa đ

ử ượ hóa kh . Tác nhân oxy hóa là KmnO ự   c th c

2SO4.

ệ ở ệ ọ ệ ủ ự ệ ấ ổ ị hi n nhi t đ  phòng  n đ nh và có s  hi n di n c a ch t xúc tác là Ag

ươ ụ ắ ượ ế ủ ữ ạ ươ Ph ng pháp này kh c ph c đ c nh ng h n ch  c a ph ng pháp đo

BOD nh :ư

(cid:0) Không s  d ng vi sinh v t. ậ ử ụ

ạ ướ ầ (cid:0) Không c n lo i tr c các đ c t ộ ố .

ế ờ ỉ ắ Th i gian ng n, ch  3 ti ng

ề ấ ợ ơ ớ ươ ọ Có nhi u h p ch t oxy hóa h n so v i ph ng pháp oxy hóa sinh h c nên

ỉ ố ơ ch  s  COD cao h n BOD.

27

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ộ ư ậ ợ ữ ự ể ệ ể Ngoài ra m t  u đi m khác n a là s  thu n l ề i trong vi c đi u khi n quá

ế ả trình và tính toán k t qu .

3.2.1.3. TOC ( Total organic carbon)

ả ượ ơ ổ ữ ộ ỉ ố Đây là ch  s  ph n ánh l ậ   ng cacbon h a c  t ng c ng có trong 1 v t

ẫ ươ ượ ộ ượ ế ạ ằ ẫ ị m u. Ph ng pháp đ c ti n hành b ng cách n p m t l ng xác đ nh m u vào

2 d

ố ở ệ ộ ạ ế lò đ t nhi t đ  cao, t ữ ơ ị i đây, cacsbon h u c  b  oxy hóa đ n CO ướ ự ệ   i s  hi n

2 đ

ệ ủ ượ ượ ằ ạ ồ ấ di n c a ch t xúc tác. L ng CO c đo b ng máy phân tích h ng ngo i. Đ ể

ơ ầ ầ ố ổ ướ tránh sai s  do ph n cacbon vô c , c n axit hóa và đu i khí tr c khi phân tích

ẫ Ư ể ủ ươ m u.  u đi m c a ph ng pháp này là nhanh chóng, Tuy nhiên, TOC có giá tr ị

ỏ ơ ượ ữ ơ ự ế ộ ố ợ ẫ nh  h n l ng cacbon h u c  th c t ấ ữ    có trong m u do có m t s  h p ch t h u

ị ơ c  không b  oxy hóa.

3.2.1.4. TOD ( Total oxygen demand )

ả ượ ầ ổ ộ ế ể ỉ ố Đây là ch  s  ph n ánh l ng oxy t ng c ng c n thi ợ   t đ  oxy hóa các h p

ấ ữ ề ạ ữ ề ể ơ ơ ố ch t h u c  và vô c , chuy n chúng v  tr ng thái cu i cùng b n v ng d ướ ự  i s

ủ ệ ệ ấ ố ượ ị hi n di n c a ch t xúc tác Pt trong lò đ t. TOD đ ả   ằ c xác đ nh b ng cách kh o

2 hi n di n trong dòng khí mang nit

ượ ệ ệ sát hàm l ng O ơ .

ộ ố ệ ầ ế ị ệ ư ở Vi c xác đinh TOC và TOD c n m t s  thi ạ t b  hi n đ i ch a có Vi ệ   t

ữ ệ ị ươ ả Nam. Còn vi c xác đ nh BOD và COD là nh ng ph ấ ơ ng pháp r t đ n gi n và

ế ầ ư ệ ầ ệ ị ắ ề ườ kinh t . Tuy nhiên, vi c đo BOD c n đ u t thi t b  đ t ti n, th ỉ ng ch  có ở

ữ ơ ị ệ ạ ộ ườ nh ng đ n v  chuyên bi t ho t đ ng trong ngành môi tr ng.

ấ ữ ơ ổ ợ 3.2.2. Các ch t h u c  t ng h p

ể ể ế ố ẩ ạ ố ố Trong nhóm này có th  k  đ n có b n lo i chính sau: thu c t y, thu c tr ừ

ệ ấ ầ ầ ờ sâu, d u và d u nh n, hóa ch t công nghi p.

28

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ủ ữ ể ặ Đ c đi m chung c a nhóm này là: chúng là nh ng ch t đ c h i đ i v i c ấ ộ ạ ố ớ ơ

ộ ộ ủ ể ể ế ậ ươ ử th  sinh v t. Đ  xác đinh đ  đ c c a chúng, ta ti n hành ph ng pháp th  sinh

ố ọ ớ h c v i 2 thông s  sau:

ộ ủ ả ạ ấ ồ ị ả ậ   i lúc còn kho ng 50% sinh v t  Xác đ nh n ng đ  ch a ch t th i t

ử ệ ả ố ờ ị th  nghi m còn s ng sót trong kho ng th i gian xác đ nh. Đây là

50.

ớ ạ ị ự ệ ả gi i h n kh  năng ch u đ ng trung bình. Ký hi u TLm hay LD

ả ố ấ ồ ộ ị ạ ả  Xác đ nh n ng đ  ch t th i t i đa mà t i đó không gây  nh h ưở   ng

ử ệ ậ ờ ườ ộ ố ớ đ i v i sinh v t th  nghi m trong vòng 96 gi . Th ng khi đ c tính

ẽ ả ằ ả ủ ướ c a n c th i trong kho ng b ng 0,05 – 0,1 TLm thì s  không gây

ườ ướ ạ h i cho môi tr ng n c.

ố ẩ 3.2.2.1.Thu c t y

ộ ộ ệ ượ ế ọ ủ ạ Ngoài đ  đ c, ta còn quan tâm đ n hi n t ng t o b t c a chúng. Trong

ố ẩ ệ ườ ượ ử ụ ể ạ ế ị công nghi p, thu c t y th ng  đ c s  d ng  đ  làm s ch các thi t b  công

ự ạ ữ ệ ể ấ ấ ấ ộ ạ   nghi p. Trong quá trình n u b t gi y có th  có s  t o thành nh ng ch t ho t

ề ặ ự ấ ẩ ử ộ đ ng b  m t t nhiên cũng mang tính ch t t y r a.

ờ ầ ầ 3.2.2.2. D u và d u nh n

ữ ự ề ả ấ Gây nên nh ng v n đ  khó khăn do nó làm gi m s  thông thoáng khí và

ấ ỏ ễ ố ủ ề ẫ truy n d n tia sáng c a ch t l ng. Ngoài ra, nó còn là tác nhân d  b c cháy.

ấ ứ ủ ầ ệ ấ ướ ả ầ ơ Trong công nghi p gi y xu t x  c a d u trong n ầ   c th i là d u bôi tr n và d u

ạ ị ượ ỏ ướ ằ ầ ầ ch y máy. Đ nh l ng d u b ng cách trích ly tách d u ra kh i n ả ớ   c th i v i

ơ ượ ố ượ dung môi là hexan. Sau đó cho hexan hóa h i và ta đo đ c kh i l ủ ầ ng c a d u.

29

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

3.2.2.3.Màu

ườ ể ế ệ ậ Th ng có 2 khái ni m là màu th t và màu bi u ki n. Màu th t c a n ậ ủ ướ   c

ả ượ ủ ướ th i đ ư c đinh nghĩa nh  là màu c a n ấ ặ   ạ ỏ ộ ụ c sau khi đã lo i b  đ  đ c ( ch t c n

ể ế ấ ỉ ơ ử l ở    l ng ). Màu bi u ki n không ch  là màu do các ch t hòa tan mà còn là do b i

ấ ơ ử ướ ậ các v t ch t l l ng trong n c.

ệ ấ ộ ướ ả ấ Trong công nghi p gi y và b t gi y, dòng n ấ ậ   c th i có màu r t s m,

ừ ề ả ạ ấ nguyên nhân màu là do t nhi u giai đo n khác nhau trong quy trình s n xu t. Ví

ấ ộ ư ấ ả ươ ọ ụ d  nh  quá trình s n xu t b t gi y theo ph ẫ   ng pháp hóa h c, lignin và các d n

ấ ủ ỗ ị ấ ị ị xu t c a nó có trong g  b  hòa tan vào dung d ch n u làm cho trong dung d ch có

ấ ợ ự ữ ẽ ộ ườ c ặ ủ ng đ  màu cao. S  có m t c a màu s  có nh ng b t l i sau:

(cid:0) ặ ờ ự ủ ề ạ ả ở Làm gi m s  truy n ánh sáng c a tia sáng m t tr i do đó gây tr  ng i cho

ợ ứ ạ ộ ủ ể ả ầ ố quá trình quang h p t c làm gi m ho t đ ng s ng c a các qu n th  sinh

ậ v t sông d ướ ướ i n c.

(cid:0) ự ủ ướ ấ ẻ ỹ ư ậ ấ Làm m t màu t nhiên c a n ủ   c và nh  v y làm m t v  m  quan c a

dòng n cướ

(cid:0) Ả ưở ử ụ ữ ế ướ ư ệ ả nh h ng đ n nh ng s  d ng n c th i công nghi p và đô thi, nh  hao

ệ ử ướ ẽ ứ ạ ố ấ ư ề phí cho vi c x  lý n c s  tăng lên, cũng nh  vô s  v n đ  ph c t p sinh

ế ị ệ ố ra khi thi ệ t b  h  th ng công ngh .

(cid:0) ứ ư ể ẽ ạ ạ ậ ớ Các v t th  mang màu s  tao ph c v i kim lo i nh  Fe, Cu t o nên các

ư ậ ẽ ấ ấ ắ ủ ư ự ấ ạ ch t l ng t a có tr ng thái nh  nh a. Ch t bã này nh  v y s  l y đi các

ẵ ạ ướ ẽ ả ề ưở ế kim lo i có s n trong n c và đi u này s   nh h ng đ n quá trình trao

ườ ế ấ ổ ườ ủ ấ ổ đ i ch t bình th ng đ n quá trình trao đ i ch t bình th ng c a các sinh

ướ ạ ộ ủ ướ ả ậ ố v t s ng trong n c và làm gi m ho t đ ng c a n c.

30

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

5

(cid:0) Ả ưở ả ủ ạ ộ ủ ế nh h ả ng đ n ho t đ ng c a cá và kh  năng sinh s n c a chúng BOD

20­100 m i có th  đo

ượ ể ậ ỉ ể ớ không đo đ c các v t th  mang màu mà ch  có BOD

c.ượ đ

ơ ợ ấ ấ 3.2.3. Các h p ch t vô c  và ch t khoáng

3.2.3.1 Đ  pHộ

ủ ộ ướ ả ẽ ụ ạ ộ ươ Đ  pH c a n c th i s  ph  thu c vào lo i ph ộ ẩ   ấ ng pháp n u b t, t y

ố ớ ộ ạ ả ư ắ ẩ ộ ố ớ ộ   ấ tr ng b t và lo i s n ph m. Nh  pH th p đ i v i b t sunfit vào cao đ i v i b t

ọ ượ ề ợ ượ ế ả ỉ ướ Kraft. Trong m i tr ng h p pH đ u đ c ch nh đ n kho ng 6 –8 tr c khi s ử

ả ọ ườ ớ ả ư ậ ả ặ lý sinh h c ho c th i ra môi tr ng, nh  v y m i đ m b o đ ượ ự ồ ạ ủ   i c a c s  t n t

ướ ậ ố các sinh v t s ng trong n c.

ạ ặ 3.2.3.2. Kim lo i n ng

ạ ặ ế ế ấ Kim lo i n ng liên quan đ n công nghi p gi y là: Al, Cr, Cu, Ni, Ti, Fe,

ấ ự Hg, Zn…, chúng xu t thân t :

ấ ử ụ ả (cid:0) Hóa ch t s  d ng trong quá trình s n xu t b t. ấ ộ

(cid:0) ụ ấ ấ Ch t ph  gia trong quá trình làm gi y

(cid:0) ủ ự ẩ ả ỉ S n ph m c a s  rò r  thi ế ị t b .

ạ ế ấ ả ượ ượ ộ ố ấ ạ T t c  các kim lo i n u có hàm l ng v t quá m t s  gi y h n nào đó

ộ ố ữ ở ỉ ố ể ằ ề đ u tr  thành nh ng đ c t và có th  đánh giá b ng ch  s  TL ồ   ầ ớ m. Ph n l n n ng

ạ ượ ằ ị ươ ổ ấ ử ộ đ  các kim lo i đ c xác đ nh b ng ph ng pháp quang ph  h p thu nguyên t .

ấ ặ 3.2.4.Các ch t c n cáu

ướ ả ượ ạ ấ ắ Các ch t r n trong n c th i đ c phân thành 3 lo i:

31

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

(cid:0) ấ ắ ổ ộ ượ ầ ấ ị ạ Ch t r n t ng c ng đ ư c đ nh nghĩa nh  ph n ch t còn l i sau khi

o C.

ơ ướ ả ở làm hóa h i n c th i 103­105

(cid:0) ấ ắ ơ ử ể ọ ượ ượ Ch t r n l ấ ắ  l ng hay ch t r n có th  l c đ c, đ c đánh giá qua

ỉ ượ ấ ắ ơ ử ơ ch  tiêu TSS, đó là hàm l ng ch t r n l l ng có trong 1 đ n v  th ị ể

ướ ượ ấ ắ ị ườ tích n ả c  th i,   đ ạ c  đ nh nghĩa  là lo i ch t r n có đ ng kính

ẽ ượ ả ễ ọ kho ng 1um và s  đ c gi ữ ạ  l ấ ắ   i trên ph u l c trung bình. Ch t r n

ể ượ ể ắ ượ ơ ử l l ng có th  đ ấ c chia thành ch t có th  l ng đ ấ c và ch t không

ể ắ ượ ể ắ ượ ẽ ắ ấ ướ th  l ng đ c. Ch t có th  l c s  l ng d đ ủ ụ i đáy c a d ng c ụ

bình côn Inhoff sao 60 phút.

ấ ắ ấ ắ ượ ễ ọ ồ Ch t r n hòa tan : là ch t r n qua đ ấ   c phi u l c trung bình bao g m ch t

­3 µm – và ch t r n hòa tan th c s  ­ có kích th

ướ ự ự ấ ắ keo – có kích th c 1­10 ướ ướ   i c d

10­3 µm .

ấ ượ ữ ễ ầ ướ Ch t đ c xem là gây ô nhi m là nh ng thành ph n trong n ả c th i có

ể ắ ượ ế ự ắ ẫ ớ ở th  l ng đ c và d n đ n s  hình thành l p bùn l ng ự  đáy . S  tích t ụ ủ ớ    c a l p

ấ ợ ế ắ ẽ bùn l ng này s  mang đ n b t l ư i nh  :

ậ ố ữ ổ ở ầ ủ Làm thay đ i thành ph n c a nh ng sinh v t s ng đáy

ủ ư ẽ ớ ấ ớ ớ ồ L p bùn này s  l p b t ngu n oxy c a l u ch t

ủ ớ ề ề ự ẽ ẩ ỵ ấ Các vi khu n k  khí s  gây nên các v n đ  v  mùi do s  phân h y l p bùn

ừ ự ề ặ ủ ư ủ ẽ ấ ổ và khí thoát ra t s  phân h y này s  làm cho bùn n i lên b  m t c a l u ch t.

ệ ấ 3.2.5 Các tác ch t gây b nh

ậ ệ ủ ế ế ẩ ấ Liên quan ch  y u đ n các vi sinh v t b nh lý , n m mem , vi khu n , vi

ệ ườ ế ấ ộ rút mà chúng gây b nh cho con ng ấ i . N u nhà máy gi y và b t gi y có h ệ

ố ố ướ ả ượ ử th ng c ng rãnh riêng cho n ạ c th i sinh ho t và chúng đ c x  lý riêng thì s ẽ

ậ ệ ệ ệ ướ không có nguyên nhân nào cho sinh v t b nh lý hi n di n trong dòng n

ả   c th i 32

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ệ ả ấ ườ ế ế ệ ố ố công nghi p . Các nhà máy s n xu t th ng thi t k  h  th ng c ng rãnh nh ư

th . ế

ấ ưỡ 3.2.6 Các ch t dinh d ng cho cây

ủ ế ướ ế ạ ố ả   Liên quan ch  y u đ n nito , ph t pho , kali và ion kim lo i . N c th i

ệ ấ ườ ượ ấ ố trong công nghi p gi y th ng có hàm l ng nito , ph t pho th p và do v y s ậ ẽ

ỏ ế ộ ổ ượ ố ướ có m t khó khăn nh  n u ta không b  sung thêm l ng nito , ph t pho tr c khi

ươ ọ ằ ử x  lý b ng ph ng pháp sinh h c .

ấ ả ệ 3.2.7 Các ch t t i nhi t

ượ ệ ấ ồ ướ ệ ộ ộ Khi có m t năng l ng nhi t c p vào ngu n n c làm cho nhi t đ  dòng

ướ ự ễ ề ệ ệ ượ ướ n c tăng lên ta nói n c có s  ô nhi m v  nhi t . Hi n t ậ   ng này làm cho v n

ấ ủ ấ ố ổ ướ ố t c trao đ i ch t c a các ch t s ng trong n c tăng lên và do đó đòi h i l ỏ ượ   ng

ớ ơ ồ ướ ệ ộ ả oxy l n h n trong ngu n n c . Ngoài ra , nhi t đ  tăng cũng làm gi m l ượ   ng

ướ ả ưở ủ ế ườ oxy hòa tan trong n c  nh h ng đ n sinh thái c a con ng i.

ươ ử ướ ả ủ ấ 3.3  Ph ng pháp x  lí n c th i c a nhà máy gi y carton

ơ ồ ử ướ ả ủ ấ 3.3.1 S  đ  x  lí n c th i c a nhà máy gi y carton

ệ ế ấ ấ Nguyên li u : gi y tái ch  ( gi y báo, carton cũ)

ơ ồ ử ướ ả ươ ứ c th i t ng  ng ơ ồ 2 S  đ  x  lí n S  đ

Trung TURB Metan

­OCIR hóa

N cướ   th i ả chung CULA Bùn  ho tạ   tính

H tớ   váng,  bể  đ mệ –TOR

hòa có  thể  đông  tụ

ả   Tu n hoàn bùn s n xu tấ

33 ầ ừ N cướ   ra ướ ầ   Tu n hoàn t ng ph n ắ n

c đã l ng trong ấ ả s n xu t

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

Kh  n ử ướ c Làm đ cặ   bùn

ộ ể ề ệ ố ử ằ ầ ụ ế H  th ng c n m t b  đi u hòa . X  lí hóa lí b ng đông t ­ k t bông

ệ ấ ằ TURBOCIRCULATOR b ng cách phun nhôm sulfat và ch t đa đi n li vào b ể

ể ạ ỏ ượ ả ấ ắ ề ể ướ n c th i và có th  lo i b  đ c 95­99% ch t r n huy n phù . Có th  thay

ể ằ ổ Turbocirculator b ng máy tuy n n i Sediflotazur.

ử ả ị ượ ủ ả X  lí k  khí ( Metan hóa ) gi m đ c 60­90% COD c a t i khi vào b ể

3.ngày . Metan đ

ả ứ ổ ừ ị ượ ạ ph n  ng k  khí thay đ i t 6­40kg COD/m c thu l i cho phép

ế ồ ơ ấ ố dùng làm ch t đ t thay th  n i h i .

ư ạ ồ ướ ướ ử ẩ ả ả ị N c th i sau khi x  lí k  khí ch a đ t tiêu chu n th i vào ngu n n c thì

5  đ

ả ử ể ả ế ạ ằ ượ ả ph i x  lí ti p theo b ng bùn ho t tính đ  gi m BOD c kho ng 90% và

ượ COD đ c 80%.

ử ệ Trong quy trình công ngh  , sau khi x  lí hóa lí , tùy thành ph n c a n ầ ủ ướ   c

ơ ồ ử ả ử ệ ọ thô và hi u qu  x  lí ta có các s  đ  x  lí sinh h c khác :

ế ặ ậ ạ ớ ọ ọ V i kĩ thu t bùn ho t tính , ti p theo có ho c không có l c sinh h c .

ọ ớ ể ằ ạ ậ ọ ọ   Có th  thay kĩ thu t bùn ho t tính b ng màng sinh h c v i các l c sinh h c

ọ ơ ấ ượ ử ầ . Bùn sinh h c s  c p đ c tu n hoàn cho x  lí .

ấ ạ ơ ả 3.3.2 S n xu t s ch h n

ệ ử ụ ệ ệ ả ượ Là vi c s  d ng hi u qu  nguyên li u và năng l ộ   ư ng cũng nh  tính đ c

ả ạ ả ạ ủ ấ ả h i c a t ấ t c  các ch t th i ngay t ồ i ngu n th i.

ả ể ấ ả ả 3.3.2.1 Các gi i pháp gi m thi u ch t th i

ả ả ạ ể ấ ả ể ậ ụ ồ Gi i pháp gi m thi u ch t th i t ố   i ngu n, m c đích là tìm hi u t n g c

ễ ể ả ằ ồ ấ   ngu n phát sinh ô nhi m nh m đánh giá, phân tích tìm hi u quá trình s n xu t

ủ ơ ở ả ư ệ ả ả ấ cũng nh  vi c qu n lí c a c  s  s n xu t tránh phát sinh dòng th i không nên có.

34

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ả ấ ấ ề ế ấ ổ ơ ệ Gi i pháp thay đ i công su t c p khí cho lò h i: v n đ  ti t ki m nhiên

ự ự ượ ư ệ ế ượ ầ ượ ử ụ li u ch a th c s  đ c quan tâm, h u h t l ng than đ ệ   c s  d ng không hi u

ồ ạ ự ộ ủ ệ ế ả ồ qu , do đó t n t ả i s  lãng phí nhiên li u k t qu  là làm tăng n ng đ  c a các

ễ ể ậ ấ ố ượ ch t ô nhi m phát sinh trong quá trình đ t. Vì v y ki m soát đ ố   c quá trình đ t,

ơ ẽ ấ ầ ả ử ụ ệ ế tăng hi u qu  s  d ng lò h i s  r t c n thi t.

3/h thì ti

ấ ấ ơ ế ượ Nâng công su t c p khí lò h i lên 706m ệ t ki m đ c 1.470kg

ươ ươ ớ ượ than/tháng, t ng đ ồ ng v i 615.500 đ ng/ tháng, do đó l ầ ử ụ   ng than c n s  d ng

ả ẫ ượ ụ ễ ả ấ ẽ ả s  gi m kho ng 2­4 % d n đ n hàm l ế ng ch t ô nhi m khí và b i gi m 2­3 %.

Ướ ụ ễ ấ ả B ng ả 4. c tính t ả ượ i l ng ch t th i ô nhi m sau khi áp d ng SXSH

STT Tác nhân ô nhiễm Trước khi áp dụng Khi áp dụng

SXSH SXSH

1 Xi 76.5 74.7

2 Bụi 1.83 1.7

3 1452.04 1419 CO2

4 5.87 5.52 SO2

5 CO 0.14 0.125

ả ướ 3.3.2.2 Gi ầ i pháp tu n hoàn n ư c ng ng

ả ử ầ ượ ấ ướ ư ấ ả Gi s  tu n hoàn đ c 11.09 t n n c ng ng cho t t c  2 máy xeo(áp

ớ ị ứ ầ ấ ả ấ ụ d ng cho quy mô s n xu t 4.36 t n/ngày) v i đ nh m c là 0.11Kwh/tu n n ướ   c,

ướ ượ ế ượ ầ ượ ấ c tính l ệ ng đi n ti ệ t ki m đ c là lo không tu n hoàn đ c 11.09 t n n ướ   c.

ươ ượ ụ ẽ ả ượ ẫ ớ ớ V i ph ng pháp này l ng than tiêu th  s  gi m đ c 3­4 % d n t ả   i gi m

ụ ễ ượ l ng b i và ô nhi m không khí phát sinh.

35

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ả ướ ượ ụ ễ ả ả ấ B ng ả 5. B ng c tính l ấ ạ   ng ch t th i ô nhi m khi áp d ng s n xu t s ch

h nơ

STT Tác nhân ô nhiễm Trước khi áp dụng Khi áp dụng SXSH

SXSH

1 Xi 76.5 73

2 Bụi 1.83 1.72

3 1452.04 1364.7 CO2

4 5.87 5.52 SO2

5 CO 0.14 0.13

ả ọ ỹ ậ ạ ấ 3.3.2.3 Gi i pháp khoa h c k  thu t trong công đo n xeo gi y

ấ ữ ơ ộ ủ ữ ệ ấ ạ Trong quá trình t o b t c a công nghi p xeo gi y, nh ng ch t h u c  (có

ể ế ớ ụ ư ệ ầ ấ ợ th  chi m t i 50 % thành ph n nguyên li u nh  lignin, ch t bán s i, ph  gia ch t ấ

ể ế ạ ấ ườ ệ ẽ ấ ả ị ấ khoáng, ch t có th  chi t xu t, lo i đa đ ng...) s  xu t hi n trong d ch th i và

ố ớ ễ ườ ồ ượ ế ờ ặ ẽ s  gây ô nhi m n ng đ i v i môi tr ị ng n u không k p th i thu h i đ ị c d ch

đen.

ữ ư ả ấ ậ ị ị ấ D ch   đen,   theo   thu t   ng   ngành   gi y,   là   d ch   th i   ch ng   n u,   cũng   là

ạ ấ ồ ộ ồ ngu n tài nguyên tái sinh trong quá trình t o b t xeo gi y, bao g m 70 % ch t r n ấ ắ

ử ụ ể ấ ắ ơ ồ ể ữ ơ h u c  có th  thu h i đ  tái s  d ng và 30 % ch t r n vô c . Cũng vì th  m c đ ế ứ ộ

ấ ỉ ệ ả ớ ị ễ ô nhi m t ừ ướ  n ệ c th i công nghi p xeo gi y t  l ồ   ả  ngh ch v i kh  năng thu h i

ị d ch đen.

ộ ả ể ạ ẩ ấ ạ ộ ặ   Ngoài ra, trong quá trình t o b t xeo gi y, đ  t o nên m t s n ph m đ c

ữ ả ẩ ặ ặ ườ ử ụ ề thù ho c nh ng tính năng đ c thù cho s n ph m, ng i ta còn s  d ng nhi u hóa

ế ấ ấ ấ ượ ặ ử ồ ữ ch t và ch t xúc tác. Nh ng ch t này n u không đ c thu h i ho c x  lí mà x ả

ồ ướ ẽ ễ ặ ẳ th ng ra sông ngòi thì s  làm ô nhi m n ng ngu n n c.

ố ớ ủ ế ủ ữ ễ ạ ấ ấ ộ Nh ng ch t ô nhi m ch  y u c a ngành t o b t xeo gi y đ i v i các

ồ ướ ồ ngu n n c bao g m:

36

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ấ ắ ữ ề ạ ậ ướ V t huy n phù: là nh ng h t ch t r n không chìm trong n ồ   c bao g m

ấ ư ư ầ ụ ữ ặ ặ ấ ặ ơ ơ ơ   ữ ch t vô c , cát, b i, qu ng... ho c nh ng ch t h u c  nh  d u, c n h u c .

ề ề ậ ả ố ồ ướ ầ ầ ẽ Nhi u v t huy n phù x  xu ng ngu n n ợ   c d n d n s  hình thành các “bãi s i”

ạ ừ ướ ộ và t o ra quá trình lên men, t đó tiêu hao oxy hòa tan trong n c, tác đ ng t ớ ự  i s

ủ ậ ướ ủ ấ ả ồ ố s ng còn c a các sinh v t trong n c, ph  l p không gian sinh t n, gây c n tr ở

ạ ộ ườ các ho t đ ng bình th ng...

ậ ợ ả ủ ế ừ ắ V t hóa h p khó sinh hóa phân gi ồ i: b t ngu n ch  y u t ch t đ ấ ườ   ng

ử ớ ệ ợ ữ ấ ườ phân t l n và lignin trong nguyên li u s i. Nh ng ch t này th ng có màu, do

ưở ế ọ ủ ế ự ồ ướ ữ ậ ả đó  nh h ng đ n s  chi u r i c a ánh sáng vào ngu n n ấ   c. Nh ng v t ch t

ậ ế ơ ể ị ấ ể ế ị này cũng có th  gây bi n d  trong c  th  sinh v t n u b  h p thu.

ố ớ ề ệ ấ ậ ấ ậ ậ ấ ộ ộ ệ   Các v t ch t có đ c: r t nhi u v t ch t có đ c đ i v i sinh v t hi n di n

ướ ả ủ ư ệ ấ trong n c th i c a công nghi p gi y nh  colophan và axit béo không bão hòa

ả ủ ắ ả ạ ị ị ị ạ ẩ trong d ch đen, d ch th i c a đo n t y tr ng, d ch th i đo n rút xút.

ấ ộ ạ ạ ậ ướ ả ủ Bên c nh các v t ch t đ c h i trên, n ệ   c th i c a ngành công nghi p

ấ ả ưở ị ố ủ ế ầ ọ ồ ướ ể gi y có th  làm  nh h ng tr m tr ng đ n tr  s  PH c a ngu n n ặ c, ho c làm

ế ả ộ ợ ừ ấ ự ầ ngăn c n ánh sáng, tác đ ng đ n quá trình quang h p, t ằ    đó làm m t s  c n b ng

ườ ướ sinh thái trong môi tr ng n c.

ế ớ ử ễ ệ ườ ượ X  lí ô nhi m công nghi p trên th  gi i th ng đ ầ   c chia làm hai ph n:

ưở ử ưở ử ưở ử x  lí trong nhà x ng và x  lí ngoài nhà x ng. X  lí ngoài nhà x ồ ng g m 3

ể ử ụ ụ ử ể ầ ậ ấ ồ ả   ấ c p, có th  s  d ng vòng tu n hoàn đ  thu h i, tái t n d ng, x  lí các ch t th i

ướ ả ườ ử ưở ữ ệ tr c khi x  ra môi tr ng. X  lí trong nhà x ng là có nh ng bi n pháp thi ế   t

ự ử ễ ả ấ ặ ả ớ th c x  lí ho c làm gi m b t ô nhi m phát sinh ngày trong quá trình s n xu t.

ử ữ ệ ưở ệ ả Nh ng bi n pháp x  lí trong nhà x ng nhìn chung có hi u qu  kinh t ế    rõ

ế ệ ượ ướ ệ ể ữ ầ ệ r t, ti t ki m năng l ng và n ồ c, thu h i khá tri t đ  nh ng thành ph n có ít.

ộ ử ấ ả ưở ử Trình đ  x  lí ch t th i nhà x ng càng cao thì chi phí x  lí ngoài nhà x ưở   ng

ậ ướ ấ ệ ắ ấ càng th p. Vì v y h ệ ng đi đúng đ n cho công nghi p xeo gi y trong vi c phòng

37

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ố ườ ử ưở ệ ằ ễ ch ng ô nhi m là tăng c ng x  lí trong nhà x ng b ng công ngh  khoa h c k ọ ỹ

ế ậ thu t tiên ti n.

ử ườ ươ ươ ề ị X  lí d ch đen th ng có 3 ph ng pháp: ph ồ ng pháp thu h i ki m theo

ả ộ ữ ệ ế ệ ầ ấ công ngh  tiên ti n nh t nh ng năm g n đây, tuy nhiên hi u qu  r ng rãi không

ậ ự ầ ư ố ươ ệ ố ử ằ th t s  cao vì v n đ u t ớ  quá l n, ph ng pháp x  lí sinh hóa b ng h  th ng x ử

ướ ỏ ệ ố ệ ố ự ả ỹ lí n ậ c th i, cũng đòi h i h  th ng k  thu t cao và s  chính xác tuy t đ i, và

ươ ấ ủ ứ ổ ị ph ng pháp th  ba là thay đ i tính ch t c a lignin trong d ch đen.

ẽ ượ ị ư ệ Theo quy trình công ngh  này, d ch đen loãng s  đ c ch ng phát màng

ộ ằ ơ ướ ỏ ể ử ế ấ m ng phun d i b ng h i n c, sau đó thêm ch t xúc tác đ  x  lí bi n tính qua

ế ụ ượ ấ ế ệ ằ ế hoàng hóa. Ở ướ  b c ti p theo, khi ti p t c đ c c p nhi t b ng than gián ti p và

ễ ằ ố ả làm khô b ng li tâm cao t c, thoát khí th i không gây ô nhi m, lignin hoàng hóa

ượ ế ủ ế ấ ở ộ ố đã đ c chi t xu t và tr  thành b t khô mu i sulfonic lignin, ch  y u dùng làm

ấ ướ ứ ấ ấ ộ ế ế ch t hút n c bê tông, ch t đông c ng cát, ch t dính... Đây là m t thi t k  công

ể ả ầ ư ệ ả ố ệ ử ị ngh  mang tính kh  thi , có th  gi m v n đ u t cho vi c x  lí d ch đen.

ớ ư ệ ọ ơ ướ ả Quan   tr ng   h n,   v i   l u   trình   hoàn   thi n   không   có   n c   th i   thoát

ướ ử ụ ể ể ả ở ạ ử ẩ ra( n c nóng th i có th  chuy n sang s  d ng ộ    công đo n r a t y) đây là m t

ộ ướ ệ ế ấ ả ữ công ngh  có kh  năng giúp ngành gi y ti n m t b ỗ ự   c dài trong nh ng n  l c

ệ ườ ấ ướ ả b o v  tài nguyên môi tr ng, nh t là tài nguyên n c.

ễ ệ ử 3.3.2.4 Các bi n pháp x  lí ô nhi m không khí

ế ấ ố ớ ệ ễ ả ấ Đ i v i công ngh  tái ch  gi y ô nhi m không khí không ph i là v n đ ề

ể ử ọ ệ ể ấ ề ễ ườ nghiêm tr ng tuy nhiên đ  x  lí tri t đ  v n đ  ô nhi m môi tr ầ   ng chúng ta c n

ự ệ ệ th c hi n các bi n pháp:

ể ầ ả ồ ế ả ả ỉ ưỡ ố ế Gi m thi u ti ng  n c n thi t ph i ch nh và b o d ng t t các chi ti ế   t

ủ ề ộ truy n đ ng c a các thi ế ị t b

ế ế ắ ụ ặ ạ ễ ấ ị Thi t k  l p đ t các ch p hút khí t i các v  trí phát sinh ch t ô nhi m môi

ườ ề ố ơ tr ng , nâng chi u cao  ng khói lò h i...

38

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

ử ễ ệ ườ ướ 3.3.2.4 Các bi n pháp x  lí ô nhi m môi tr ng n c.

ồ ơ ợ ả ừ ướ ử ở ở ứ ề ấ X  lí thu h i x  s i: N c th i t các c  s  tái sinh gi y ch a nhi u x ơ

ộ ướ ỏ ị ọ ướ ỉ ầ ậ ấ ợ s i và b t gi y có kích th c nh  b  l t qua n ơ ợ   c xeo, ch  c n tách t n thu x  s i

ả ạ ừ ấ ướ ể ử ậ này ngay c  t ơ ở ả i t ng c  s  s n xu t tr ả c khi nh p dòng th i chung đ  x  lí, đ ể

ơ ợ ấ ướ ụ ể ệ ả ộ tách x  s i và b t gi y trong n c th i có th  áp d ng các bi n pháp sau:

ự ự ệ ả ả ấ ơ ể ắ   ể ắ : Đ n gi n và hi u qu  nh t là xây d ng b  l ng Xây d ng b  l ng

ậ ị ượ ở ướ ể ự ọ ạ ngang đ nh kì n o vét t n thu l ơ ợ ắ ng x  s i l ng i b , l a ch n thi d ế ế  t k

ư ướ ề ộ ể ắ ể ề ờ đi n hình b  l ng ngang chi u dài l=18m, b  r ng b=3m, th i gian l u n ả   c th i

ể ậ ể ắ ề ế ể ả ố t=1h, s  ngăn b  l ng N= 1, chi u cao b  H=3.5m. K t qu  có th  t n thu đ ượ   c

ượ ấ 50­60% l ộ ng b t gi y.

ế ợ ọ ướ ả ả ọ : cho dòng n ặ   c th i ch y vào túi l c và đ t ể ắ K t h p b  l ng và l c túi

ở ơ ợ ể ắ ủ ể ấ ộ ị ượ ằ n m ngang ngay b  vào c a các b  l ng, x  s i và b t gi y m n đ c gi ữ ạ    l i

ơ ợ ử ướ ầ ộ ả trong túi. Khi m t túi nào đó đã đ y x  s i thì đóng c a n c th i vào ngăn đó và

ằ ớ ượ ướ ẻ ậ ơ ợ thay b ng túi m i, x  s i trong túi sau khi đ c tách n ộ   c s  t n thu đem tr n

ầ ở ể ư ậ ẽ ệ ề ả ượ ớ v i nguyên li u đ u b  ngâm ki m nh  v y s  làm gi m đ c tiêu hao nguyên

ụ ử ệ ễ ẹ ả ả ấ ả li u gi y v ng và gi m ô nhi m trong dòng th i gi m nh  khâu x  lí phía sau.

ế ượ ơ ợ ậ ợ ư ậ ả K t qu  là 60­65 % l ng x  s i nh ng không thu n l i trong khâu v n hành vì

ế ấ ấ ả ọ ọ ọ ợ ộ ị ạ ph i thay th  túi l c đ nh kì và ch n lo i gi y b c phù h p do b t gi y có th ể

ấ ẩ ứ ề ộ ố ạ ch a ki m và m t s  lo i hóa ch t t y...

ế ợ ổ ắ ơ ợ ệ ướ đây là bi n pháp tách x  s i trong n ả   c th i ể K t h p tuy n n i và l ng:

ệ ể ơ Ở ầ ượ ố ố ể ấ ậ ộ tri t đ  h n. ể ắ  đ u b  l ng đ c b  trí b  ph n phân ph i đ  c p khí vào n ướ   c

ả ướ ơ ợ ẽ ả ộ ọ ị th i có kích th c b t m n(kho ng 0.2mm) x  s i và b t khí s  bám xung quanh

ề ặ ể ắ ề ặ ọ ổ ố các b t khí và n i lên trên b  m t, trên b  m t b  l ng có b  trí bánh xe g t x ạ ơ

ề ộ ơ ậ ớ ị ệ   ỳ ư ộ b t vào máng thu riêng, sau đó đ nh k  đ a x  t n thu v  tr n v i nguyên li u

ấ ụ ở ể ề gi y v n b  ngâm ki m.

39

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

Ậ Ế K T LU N

ệ ả ữ ấ ầ Ngành Công nghi p s n xu t bao bì carton trong nh ng năm g n đây đã có

ướ ể ế ượ ậ ơ ộ ữ ở ớ ữ nh ng b c ti n tri n v ệ   t b c m  ra nh ng c  h i m i cho các doanh nghi p

ụ ể ế ớ trong ngành. Theo đó v i m c tiêu phát tri n đ n năm 2020 , ngành bao bì carton

ớ ề ố ữ ụ ặ ộ ưở ư ữ ư đã đ t ra nh ng m c tiêu m i v  t c đ  tăng tr ả   ng cũng nh  nh  nh ng c i

ề ấ ượ ứ ố ầ ủ cách v  ch t l ẩ ng thành ph m, đáp  ng t i đa nhu c u c a khách hàng trong và

ngoài n c.ướ

ượ ữ ề ệ ộ Đ c đánh giá là m t trong nh ng ngành công nghi p có ti m năng phát

ể ớ ươ ầ ờ ượ ạ tri n l n trong t ng lai, trong th i gian g n đây, v ứ   t qua ngoài ph m vi  ng

ư ữ ườ ườ ư ể ụ d ng trong bao gói và l u tr   hàng hóa, ng i ta d ơ   ọ ng nh  chú tr ng nhi u h n

ấ ượ ả ỉ ư ẫ ẩ ế đ n quy cách s n ph m, các ch  tiêu ch t l ấ   ng cũng nh  m u mã thùng gi y

ự ơ ữ ự ề ế ệ ằ ả carton nh m mang đ n nh ng hi u qu  tích c c h n cho lĩnh v c truy n thông.

40

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

Ả Ệ TÀI LI U THAM KH O

ễ ấ ậ ọ ỹ ị ấ   [1] ThS . Nguy n Th  Ng c Bích ( 2010)  ,“ K  thu t xenlulo và Gi y”  , Nhà xu t

ạ ọ ố ả b n Đ i H c Qu c Gia Tp.HCM.

ươ ệ ử ứ ẩ ướ ươ [2] PGS.TS. L ng Đ c Ph m , “Công ngh  x  lí n ả ằ c th i b ng ph ng pháp

ấ ả ụ ọ ệ sinh h c”, Nhà xu t b n Giáo d c Vi t Nam.

ổ ấ ạ ầ [3]   Công   ty   c ph n   KARTA   ,   “   Quy   trình   t o   gi y   carton”   ,

http://karta.vn/blog/quy­trinh­tao­giay­carton/

ấ ấ ớ [4]C u trúc các l p gi y carton ,

https://sites.google.com/site/thungcartonttvmjsc/hinh­anh­thung­carton.

ậ ấ [5] Bài lu n “ Bao bì Gi y” , http://tailieuhoctap.vn/chi­tiet­sach/204­nganh­khoa­

hoc­ky­thuat/khoa­hoc­vat­lieu/779464­tieu­luan­mon­hoc­bao­bi­giay.

41

ọ ỗ Hóa H c G  & Cenllulose

42