H C PH N ĐA LÝ T NHIÊN VI T NAMỌ Ầ Ị Ự Ệ
CHUYÊN Đ 1: V TRÍ ĐA LÍ VÀ PH M VI LÃNH THỀ Ị Ị Ạ Ổ
A. TÓM T T LÝ THUY TẮ Ế
1. V trí đa líị ị
N c ta n m rìa phía đông c a bán đo Đông D ng, g n trung tâm c a khuướ ằ ở ủ ả ươ ầ ủ
v c Đông Nam Á. Trên đt li n giáp Trung Qu c, Lào, Campuchia; trên bi n giápự ấ ề ố ể
Malaixia, Brunây, Philippin, Trung Qu c, Campuchia.ố
- Ph n trên đt li n n m trong khung h t a đ đa lí sau:ầ ấ ề ằ ệ ọ ộ ị
+ Đi m c c B c vĩ đ 23ể ự ắ ở ộ 023’B t i xã Lũng Cú, huy n Đng Văn, t nh Hàạ ệ ồ ỉ
Giang,
+ Đi m c c Nam vĩ đ 8ể ự ở ộ 034’B t i xã Đt Mũi, huy n Ng c Hi n, t nh Cà Mau.ạ ấ ệ ọ ể ỉ
+ Đi m c c Tây kinh đ 102ể ự ở ộ 009’Đ t i xã Sín Th u, huy n M ng Nhé, t nh Đi nạ ầ ệ ườ ỉ ệ
Biên.
+ Đi m c c Đông kinh đ 109ể ự ở ộ 024’Đ t i xã V n Th nh, huy n V n Ninh, t nh Khánhạ ạ ạ ệ ạ ỉ
Hòa.
- ngoài kh i, các đo kéo dài t i t n kho ng vĩ đ 6Ở ơ ả ớ ậ ả ộ 050’B, và t kho ng kinh đừ ả ộ
1010Đ đn trên 117ế020’Đ t i Bi n Đông.ạ ể
- Đi b ph n n c ta n m tr n trong khu v c múi gi th 7.ạ ộ ậ ướ ằ ọ ự ờ ứ
2. Ph m vi lãnh thạ ổ
a) Vùng đtấ
+ Toàn b ph n đt li n và các h i đo có t ng di n tích là 331.212 kmộ ầ ấ ề ả ả ổ ệ 2.
+ N c ta có h n 4600 km đng biên gi i trên đt li n (đng biên gi i Vi tướ ơ ườ ớ ấ ề ườ ớ ệ
Nam – Trung Qu c dài h n 1400 km, Vi t Nam – Lào dài g n 2100 km, Vi t Nam –ố ơ ệ ầ ệ
Campuchia dài h n 1100km).ơ
+ Đng b bi n dài 3260km ch y dài t Móng Cái (Qu ng Ninh) đn Hà Tiênườ ờ ể ạ ừ ả ế
(Kiên Giang).
+ Có h n 4000 hòn đo l n nh , ph n l n là các đo ven b và có hai qu n đo ơ ả ớ ỏ ầ ớ ả ờ ầ ả ở
ngoài kh i xa trên Bi n Đông là qu n đo Hoàng Sa (thu c thành ph Đà N ng) vàơ ể ầ ả ộ ố ẵ
qu n đoTr ng Sa (thu c t nh Khánh Hòa).ầ ả ườ ộ ỉ
b) Vùng bi nể
Vùng bi n c a n c ta bao g m:ể ủ ướ ồ
- N i th y là vùng n c ti p giáp v i đt li n, phía trong đng c s .ộ ủ ướ ế ớ ấ ề ở ườ ơ ở
- Lãnh h i là vùng bi n thu c ch quy n qu c gia trên bi n, có chi u r ng 12 h iả ể ộ ủ ề ố ể ề ộ ả
lí (1 h i lí = 1852m).ả
- Vùng ti p giáp lãnh h i là vùng bi n đc quy đnh nh m đm b o cho vi cế ả ể ượ ị ằ ả ả ệ
th c hi n ch quy n c a n c ven bi n, r ng 12 h i lí.ự ệ ủ ề ủ ướ ể ộ ả
- Vùng đc quy n v kinh t là vùng ti p li n v i lãnh h i và h p v i lãnh h iặ ề ề ế ế ề ớ ả ợ ớ ả
thành m t vùng bi n r ng 200 h i lí tính t đng c s . vùng này, nhà n c ta cóộ ể ộ ả ừ ườ ơ ở Ở ướ
ch quy n hoàn toàn v kinh t nh ng v n đ các n c khác đc đt ng d n d u,ủ ề ề ế ư ẫ ể ướ ượ ặ ố ẫ ầ
dây cáp ng m và tàu thuy n, máy bay n c ngoài đc t do v hàng h i và hàngầ ề ướ ượ ự ề ả
không nh Công c qu c t quy đnh.ư ướ ố ế ị
- Th m l c đa là ph n ng m d i bi n và lòng đt d i đáy bi n thu c ph n l cề ụ ị ầ ầ ướ ể ấ ướ ể ộ ầ ụ
đa kéo dài m r ng ra ngoài lãnh h i cho đn b ngoài c a rìa l c đa, có đ sâuị ở ộ ả ế ờ ủ ụ ị ộ
kho ng 200m ho c h n n a. Nhà n c ta có ch quy n hoàn toàn v m t thăm dò, khaiả ặ ơ ữ ướ ủ ề ề ặ
thác, b o v và qu n lí các tài nguyên thiên nhiên th m l c đa Vi t Nam.ả ệ ả ở ề ụ ị ệ
c) Vùng tr iờ
Là kho ng không gian không gi i h n đ bao trùm lên trên lãnh th n c ta; trênả ớ ạ ộ ổ ướ
đt li n đc xác đnh b ng các đng biên gi i, trên bi n là ranh gi i bên ngoài c aấ ề ượ ị ằ ườ ớ ể ớ ủ
lãnh h i và không gian các đo.ả ả
3. Ý nghĩa c a v trí đa lí vi t namủ ị ị ệ
a) Ý nghĩa t nhiênự
- V trí đa lí đã quy đnh đc đi m c b n c a thiên nhiên n c ta mang tính ch tị ị ị ặ ể ơ ả ủ ướ ấ
nhi t đi m gió mùa.ệ ớ ẩ
- N c ta n m v trí ti p giáp gi a l c đa và đi d ng li n k v i vành đaiướ ằ ở ị ế ữ ụ ị ạ ươ ề ề ớ
sinh khoáng Thái Bình D ng và đa trung h i, trên đng di l u và di c c a nhi uươ ị ả ườ ư ư ủ ề
loài đng th c v t nên có nhi u tài nguyên khoáng s n và tài nguyên sinh v t vô cùngộ ự ậ ề ả ậ
phong phú.
- V trí và hình th n c ta đã t o nên s phân hóa đa d ng c a t nhiên thành cácị ể ướ ạ ự ạ ủ ự
vùng t nhiên khác nhau gi a mi n B c v i mi n Nam, gi a mi n núi và đng b ng,ự ữ ề ắ ớ ề ữ ề ồ ằ
ven bi n, h i đo.ể ả ả
- N c ta cũng n m trong vùng có nhi u thiên tai nh t là bão, lũ l t, h n hánướ ằ ề ấ ụ ạ
th ng x y ra h ng năm.ườ ả ằ
b) Ý nghĩa kinh t , văn hóa – xã h i và qu c phòngế ộ ố
- V kinh t :ề ế
+ Vi t Nam n m trên ngã t đng hàng h i và hàng không qu c t quan tr ng,ệ ằ ư ườ ả ố ế ọ
t o đi u ki n thu n l i cho n c ta giao l u v i các n c trong khu v c và trên thạ ề ệ ậ ợ ướ ư ớ ướ ự ế
gi i.ớ
+ N c ta còn là c a ngõ m l i ra bi n thu n l i cho các n c Lào, Đông b cướ ử ở ố ể ậ ợ ướ ắ
Thái Lan, Campuchia và khu v c Tây Nam Trung Qu c.ự ố
V trí đa lí thu n l i nh v y có ý nghĩa r t quan tr ng trong vi c phát tri n cácị ị ậ ợ ư ậ ấ ọ ệ ể
ngành kinh t , các vùng lãnh th , t o đi u ki n th c hi n chính sách m c a, h i nh pế ổ ạ ề ệ ự ệ ở ử ộ ậ
v i các n c trên th gi i, thu hút v n đu t c a n c ngoài.ớ ướ ế ớ ố ầ ư ủ ướ
- V văn hóa – xã h i: V trí đa lí t o đi u ki n thu n l i cho n c ta chung s ngề ộ ị ị ạ ề ệ ậ ợ ướ ố
hòa bình, h p tác h u ngh và cùng phát tri n v i các n c, đc bi t là v i các n cợ ữ ị ể ớ ướ ặ ệ ớ ướ
láng gi ng và các n c trong khu v c Đông Nam Á.ề ướ ự
- Bi n Đông đi v i n c ta là m t h ng chi n l c có ý nghĩa quan tr ng trongể ố ớ ướ ộ ướ ế ượ ọ
Công cu c xây d ng, phát tri n kinh t và b o v đt n c.ộ ự ể ế ả ệ ấ ướ
B. CÁC Đ THI TH THPT QU C GIA C A CÁC TR NG VÀ BGDỀ Ử Ố Ủ ƯỜ
Câu 1 (THPT Sào Nam – Qu ng Nam 2017). Thiên nhiên n c ta mang tínhả ướ
nhi t đi m gió mùa do y u t nào quy t đnh:ệ ớ ẩ ế ố ế ị
A. V trí đa líị ị B. Hình d ng lãnh th ạ ổ
C. Quá trình hình thành lãnh thổD. Do s phân hóa đa hìnhự ị
Ch n: A.ọ
Câu 2 (THPT Nguy n Trung Tr c – An Giang 2017). Khí h u n c ta có tínhễ ự ậ ướ
ch t nhi t đi là do v trí:ấ ệ ớ ị
A. Ti p giáp v i vùng bi n r ng l n.ế ớ ể ộ ớ B. N m bán c u B c.ằ ở ầ ắ
C. N m bán c u Đông.ằ ở ầ D. N m trong vùng n i chí tuy n.ằ ộ ế
Ch n: D.ọ
Câu 3 (S GD và ĐT Kiên Giang 2018). Đc đi m làm cho thiên nhiên n c taở ặ ể ướ
khác h n v i các n c Tây Á, Đông Phi, Tây Phi là do n c ta:ẳ ớ ướ ướ
A. n m g n khu v c xích đo và trung tâm gió mùa châu Á. ằ ầ ự ạ
B. n m trong khu v c nhi t đi gió mùa và ti p v i bi n Đông. ằ ự ệ ớ ế ớ ể
C. n m rìa đông bán đo Đông D ng g n trung tâm Đông Nam Á. ằ ở ả ươ ầ
D. ti p giáp v i bi n Đông r ng l n và khu v c ôn đi.ế ớ ể ộ ớ ự ớ
Ch n: B.ọ
Câu 4 (THPT Tr n H ng Đo – TP.H Chí Minh 2016 L2 – MĐ 140). Nguyênầ ư ạ ồ
nhân làm cho khí h u n c ta có đc đi m nhi t đi gió mùa là:ậ ướ ặ ể ệ ớ
A. trong năm M t Tr i luôn đng cao trên đng chân tr i và v trí n c ta n mặ ờ ứ ườ ờ ị ướ ằ
g n trung tâm gió mùa châu Á.ầ
B. n c ta trong vùng n i khí tuy n, n m g n trung tâm gió mùa châu Á, ti pướ ở ộ ế ằ ầ ế
giáp v i Bi n Đông r ng l n.ớ ể ộ ớ
C. trong năm M t Tr i hai l n đi qua thiên đnh và v trí n c ta ti p giáp v i Bi nặ ờ ầ ỉ ị ướ ế ớ ể
Đông r ng l n.ộ ớ
D. v trí n c ta n m g n trung tâm gió mùa châu Á và ti p giáp v i Bi n Đông r ngị ướ ằ ầ ế ớ ể ộ
l n.ớ
Ch n: B.ọ
Câu 5 (THPT Chuyên Lê Quý Đôn – H i Phòng 2017 L1). V trí đa lí c aả ị ị ủ
n c ta t o đi u ki n thu n l i cho vi c:ướ ạ ề ệ ậ ợ ệ
A. phát tri n n n nông ngh p nhi t đi.ể ề ệ ệ ớ
B. phát tri n n n nông ngh p c n nhi t và ôn đi.ể ề ệ ậ ệ ớ
C. phát tri n n n kinh t nhi u thành ph n.ể ề ế ề ầ
D. b o v an ninh qu c phòng trên đt li n và bi n.ả ệ ố ấ ề ể
Ch n: A.ọ
Câu 6 (Phòng qu n lý ch t l ng giáo d c – B c Ninh 2018). B ph n nàoả ấ ượ ụ ắ ộ ậ
sau đây c a vùng bi n n c ta đc xem nh m t b ph n lãnh th trên đtủ ể ướ ượ ư ộ ộ ậ ổ ấ
li n?ề
A. N i th yộ ủ B. Vùng ti p giáp lãnh h i.ế ả
C. Lãnh h iảD. Vùng đc quy n v kinh tặ ề ề ế
Ch n: A.ọ
Câu 7 (THPT Đa Phúc – Hà N i 2017). Ý nghĩa kinh t c a v trí đa lí n cộ ế ủ ị ị ướ
ta:
A. sinh v t phong phú đa d ngậ ạ
B. đ các lo i khoáng s n chính c a khu v c Đông Nam Á.ủ ạ ả ủ ự
C. làm cho văn hóa n c ta có nhi u nét t ng đng v i các n c trong khu v cướ ề ươ ồ ớ ướ ự
D. t o đi u ki n th c hi n chính sách m c a, h i nh p v i các n c trên thạ ề ệ ự ệ ở ử ộ ậ ớ ướ ế
gi i, thu hút v n đu t n c ngoài.ớ ố ầ ư ướ
Ch n: D.ọ
Câu 8 (THPT H ng Lĩnh – Hà Tĩnh 2018 – MĐ 135). Ý nghĩa v m t t nhiênồ ề ặ ự
c a v trí đa lí n c ta là:ủ ị ị ướ
A. n m trong khu v c có n n kinh t năng đng. ằ ự ề ế ộ
B. có ngu n tài nguyên khoáng s n phong phú. ồ ả
C. th c hi n chính sách m c a h i nh p. ự ệ ở ử ộ ậ
D. chung s ng hòa bình, h p tác v i các n c.ố ợ ớ ướ
Ch n: B.ọ
C. M T S CÂU H I TR NG TÂM Ộ Ố Ỏ Ọ
Câu 1. Đng biên gi i dài nh t trên đt li n n c ta là v i:ườ ớ ấ ấ ề ướ ớ