LÜnh vùc C«ng nghÖ th«ng tin
Kho s¸t mét xiclic trªn vµnh ®a thøc x9 + 1
PGS.TS. NguyÔnnh, KS. Ng« §øc ThiÖn
Khoa Kü thuËt ®iÖn 1
Tãm t¾t: C¸c m· xyclic ®· nhiÒu øng ng rÊt hiÖu qu trong thùc tiÔn.
Chóng ®îc x©y dùng trªn c Ideal cña vµnh ®a thøc, tuy nhiªn sè Ideal trªn mét
nh ®a thøc Ýt nªn sè t¹o ra còng h¹n chÕ. §Ó réng kh ng t¹o thªm c
trªn mét vµnh ®a thøc, bµi b¸o ®Ò cËp ®Õn ph¬ng pp pn ho¹ch vµnh ®a
thøc (cô t trªn vµnh ®a thøc
[ ]
9
2
Z x x 1
+
), trªn së ®ã kho s¸t mét sè m·
xyclic kh«ng trªn nh X9+1 theo quan ®iÓm x©y dùng xyclic truyÒn
thèng.
1. Mét s« kh¸i niÖm
1.1. Vµnh ®a tc
u R lµ t nh giao ho¸n th× nh ®a thøc R[x] lµ t vµnh ®îc t¹o
bëi tËp tÊt c ®a thøc cña biÕn x c trong R. Hai phÐp to¸n lµ
phÐp céng vµ phÐp nn ®a thøc th«ng thêng víi häc c¸c sè ®îc thùc hiÖn
trong vµnh R.
Trong tr êng n pn, vµnh ®a thøc ®îc ký hiÖu:
(f(x); f, ) = Z2[x]/ xn + 1
e(x) = 0 gäi lµ pn tö ®¬n, deg e(x) = 0 (bËc cña e(x) = 0)
(f(x), +) lµt nhãm ®èi víi phÐp céng, tháa m·nc tiªn ®Ò cña nhãm.
(f(x), *) lµ nöa nhãm ®èi víi phÐp nh©n, kh«ng tån i f(x), g(x) mµ f(x).g(x) = 0.
p cña mét ®a thøc, ký hiÖu ord a(x), lµ ngunng (m) nhá nhÊt sao cho:
am(x) = e(x) mod (xn +1).
Trong ®ã: e(x) lµt lòy ®¼ng nµo ®ã.
1.2. Nhãm nh©n
TËp c ®a thøc f(x) trong vµnh ®a thøc Z2[x]/ xn +1 víi mét phÐp to¸n nh©n
®a thøc t¹ont nhãm nh©n G.
u g(x), f(x) G th× g(x).f(x) = d(x) G. Trong nhãm nh©n tån t¹i pn tö
®¬n e(x) víi f(x).e(x) = f(x).
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT
i ng Khoa häcn t 5
C¸c pn ®¬n vÞ e(x) tháa n ®iÒu kiÖn: e(x) = e2(x) = e(x2) ®îc gäi lµ lòy
®¼ng. Trongt vµnh Z2[x]/xn +1 cã thÓ tåni nhiÒuy ®¼ng kh¸c nhau.
a) Nhãm nn xyclic (CMG - Cyclic Multiplicate Groups)
Nhãm nh©n xyclic trong vµnh ®a thøc lµ tËp p c pn tö ®Òungy ta
cñat phÇn tö gäi lµ phÇn tö sinh. Trong vµnh ®a thøc nhiÒu nhãm nh©n
xyclic, sè nhãm nh©n b»ng c¸cy ®¼ng thÓ cã trong vµnh.
A = {
α
,
α
2,
α
3,..}
Trong ®ã:A lµ nhãm nh©n xyclic; α lµ phÇn sinh (®a thøc sinh), cÊp cña
phÇn tö sinh lµ cÊp cña nhãm (cÊp cña nhãm lµng sèc pn tö cña nhãm).
PhÇn tö ®¬n vÞ cña nhãm chÝnh lµty ®¼ng e(x).
b) Nhãm nn xyclic ®¬n
Nhãm nn xyclic ®¬n vÞ lµ t nhãm bao gåm i ®¬n thøc vµ cÊp lµ n.
Ký hiÖu lµ I , hay nhãm nh©n xyclic ®¬n lµ nhãm nh©n xyclic i pn tö
sinh lµ x.
I = {x, (x)2, (x)3, ..., (x)n-1, 1}
c) Nhãm nh©n xyclici pn sinh a(x)
Nhãm nh©n xyclic i pn sinh lµ ®a thøc a(x) bao m c phÇn lµ
y thõa cña phÇn tö sinh vµ thÓ viÕt díing: A = {a(x), (a(x))2, (a(x))3,...}
1.3. CÊp nh©n xyclic (CGP - Cyclic Geometic Progressions) trªn vµnh
®a thøc
p sè nh©n xyclic trªn vµnh ®a thøc lµt tËpp con d¹ng sau:
A(a,q) = {a(x), a(x).q(x), a(x).q2(x), ..., a(x).qm -1(x)}.
Trong ®ã: m lµ sè c ng cña cÊp nh©n; a(x) lµ sè ng ®Çu cña cÊp
sè nh©n; q(x) lµ c«ng béi; a(x).qm(x) a(x) mod xn + 1
G trÞ cña m ®îc x¸c ®Þnh bëi cÊp cña nhãm nh©n xyclic.
2. CÊu tróc c¸c nhãm nh©n xyclic trong vµnh ®a thøc Z2[x] /x9 + 1
2.1. CÊu tróc c¸c nhãm nh©n
Víi vµnh Z2[x]/ x9 + 1, ta cã n = 9 (lµ lÎ).
+ Khai triÓn nhÞ thøc: x9 + 1 = (1 + x)(1 + x + x2)(1 + x3 + x6).
Vµnh ®a thøc nµy 29 - 1 = 511 phÇn kh¸c 0.
Trong ®ã cã: 256 phÇn träng lÎ.
Häc vn C«ng nghÖ BCVT
LÜnh vùc C«ng nghÖ th«ng tin
255 phÇn träng ch½n.
+pc ®¹i cña ®a thøc a(x) ®îc x¸c ®Þnh nh sau:
Max ord(a(x)) = 2m -1 = 26 - 1 = 63.
ë ®©y m ng chÝnh b»ng max ms = 6, hay cÊp lín nhÊt cña ®a thøc t kh
quy trong khai triÓn nhÞ thøc x9 +1.
+ Ph©n tÝch max ord(a(x)) ra ta ngun ®Ó x¸c ®Þnhc íc cña nã:
Max ord(a(x)) = 63 = 3.3.7.
+ CÊp c pn trong nh lµ c íc cña max ord(a(x)), t¬ng øng c¸c nhãm
nh©n trong vµnh c¸c cÊp lµ: 1, 3, 7, 9, 21, 63.
+ X¸c ®Þnhc chu tr×nh Cs.
C¸c chu tr×nh Cs ®îc x¸c ®Þnh nh sau:
{ }
1
2
, .2, .2 ,..., .2
s
m
s
C s s s s
=
trong ®ã
1
.2
s
m
s
s mod n
C0 = {0} |C 0| = m0 = 1
C1 = {1, 2, 4, 8, 7, 5} |C 1| = m1 = 6
C3 = {3, 6} |C 3| = m3 = 2
§a thøc e(x) lµ t lòy ®¼ng khi vµ chØ khi tËp c hÖ kh¸c kh«ng cña lµ
p t c¸c chu tr×nh Cs nµo ®ã. C¸c lòy ®¼ng chÝnh lµ c pn tö ®¬n vÞ
cña c¸c nhãm nh©n xyclic trong vµnh ®a thøc. Ta t×m ®îc c¸cy ®½ng nh sau:
Bng 1: C¸c lòy ®¼ng cña vµnh ®a thøc Z2[x]/ x9 + 1
C¸c y ®¼ng ng
cña ®a thøc
c chu tr×nh
t¬ng øng
e1(x) = 1 + x + x2 + x4 + x5 + x7 + x8(0124578) C0 C1
e2(x) = 1 + x3 + x6(036) C0 C3
e3(x) = e0(x) = 1 + x + x2 + x3 + x4 + x5 + x6 + x7 + x8(012345678) C0 C1 C3
e4(x) = 1 (0) C0
e5(x) = x3 + x6(36) C3
e6(x) = x + x2 + x4 + x5 + x7 + x8(124578) C1
e7(x) = x + x2 + x3 + x4 + x5 + x6 + x7 + x8(12345678) C1 C3
256 phÇn träng lÎ bao gåm:
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT
i ng Khoa häcn t 5
1 nhãm nh©n cÊp 63 víi phÇn sinh a1(x) = (012), víi lòy ®¼ng e1(x) =
(0124578).
1 nhãm nh©n cÊp 3 víi phÇn sinh a2(x) = (147), víi lòy ®¼ng e2(x) = (036).
1 nhãm nh©n cÊp 1 víi phÇn sinh a3(x) = e3(x) = (012345678).
3 nhãm nh©n cÊp 63 i pn sinh a4(x) = (014), a5(x) = (016), a6(x) = (02357)
i lòy ®¼ng e4(x) = (0).
1 nhãm nh©n cÊp 21 víi phÇn tö sinh b1(x) = (12345), víiy ®¼ng e4(x) = (0).
3 nhãm nh©n cÊp 21 víi phÇn sinh a7(x) = (124), a8(x) = (245), a9(x) = (128)i
y ®¼ng e4(x) = (0).
t nm nh©n cÊp 7 víi pn tö sÝnh b2(x) = (12345) víiy ®¼ng e4(x) = (0).
2.2. Ph¬ng ph¸p ph©n ho¹ch vµnh ®a thøc thµnh nhãm nh©n xyclic
c bíc ph©n hch vµnh ®a thøc ®Ó x©y dùng c¸c nhãm nh©n xyclic cã thÓ ki
qu¸t nh sau:
-T×m cÊp cùc ®¹i cña nhãm nh©n xyclic trong vµnh.
-T×m pn tö sinh cÊp lín nhÊt.
Do nh ®a thøc cã cÊu tróc ®èi xøng, t nöa vµnh gåm c¸c pn tö cã träng
sè lÎ, t nöa vµnh gåm c phÇn tö träng ch½n. H¬n n÷a do vµnh ®èi
xøng n khi biÕt nöa vµnh cã thÓ suy ra nöa vµnh kia. V× vËy tr íc tiªn ta ®i
x¸c ®Þnh c phÇn tö träng lÓ. Trong c phÇn cã träng lÎ x¸c ®Þnh
c pn tö sinh cÊp lín nhÊt.
Sau ®ã y dùng tÊt cc nm nh©n chøac phÇn tö träng sè lÎ. §Óy
ng ®îc tÊt c nhãm nh©n ta phi thùc hiÖnc bíc:
oX¸c ®Þnh tÊt c ®a thøc lòy ®¼ng trong vµnh, trªn c¬ së ph©n tÝch
c chu tr×nh.
oChän c ®a thøc y ®¼ng träng lÎ ®Ó x©y dùng c nhãm nh©n
chøa chóng.
-y dùng tÊt c nhãm nh©n xyclic thÓ cña vµnh. Tïy theo ngy
®¼ng mµi lòy ®¼ng thÓ tham gia trong nhiÒu nhãm nh©n.
-LÊy ®èi xøng tÊt c c nhãm nh©n cã chøa c phÇn träng lÎ sÏ t¹o
®îc tÊt c¸c nhãm nh©n chøac phÇn träng sè ch½n.
3. Kh o s¸t mét m· xyclic vµ xyclic côc bé trªn vµnh ®a thøc X9 + 1
3.1. Ki niÖm m· xyclicc (XCB)
Häc vn C«ng nghÖ BCVT
LÜnh vùc C«ng nghÖ th«ng tin
M· xyclicc bé lµ hÖ thèng tuyÕn tÝnh (n, k) trong ®ã:
k dÊu th«ng tin ®îc chän lµ k ®¬n thøc d¹ng
( )
0,1, 2,..., 1
i
x i k=
vµ lµ nhãm
nh©n xyclic cÊp k cña vµnh
[ ]
( )
2
/ 1
n
Z x x +
.
r n k
=
dÊu kiÓm tra ®îc chän lµ t tËp con kh«ng trèng tïy ý nµo ®ã c líp
kÒ cña nhãm nh©n nµy.
TËpc tr ëng líp kÒ t¹o cho ta t ®Çy ®ñ cña m· xyclicc.
3.2. Mèi quan hÖ gi÷a m· xyclic xyclicc bé
Theo quan ®iÓm y dùng m· xyclic th«ng thêng: xyclic lµ t Ideal cña
vµnh ®a thøc; trong ®ã i lµ t pn cña Ideal ®ã trªn vµnh ®a
thøc.
Theo quan ®iÓm x©y dùng XCB mèi dÊu lµ t phÇn cña Ideal; toµn
tõ lµt phËn cña vµnh gåm n pn tö x¸c ®Þnh cña Ideal.
Nh vËy, ta hoµn toµn thÓ dïng lý thuyÕt y dùng c ®a thøc sinh cña m·
xyclic ®Ó t¹oc tr ëng líp kÒ cho c m· XCB. Víi quan ®iÓm ®ã: líp kÒ ®îc x©y
ng theo c¸ch sau ®©y sÏ t¹ont xyclic:
M· XCB ®îc x©y dùng tõ:
+ Tr ëng líp lµt ®a thøc sinh g(x) tháan:
§a thøc sinh lµ íc cña
( )
1; 1
n n
x g x x+ +
.
BËc cña ®a thøc sinhng r víi r = n – k.
Sö dông ru th«ng tin gi khi t¹o líp nµy; tøc lµ cho tr íc:
0 1 2 1
... 0
n
x x x x
= = = = =
.
Trªn c¬ së pn tÝch nh vËy th× xyclic lµ t líp kÒ ®Æc bt cña m· XCB.
Hay xyclic lµt d¹ng ®Æc biÖt cña m· XCB.
3.3. Kho s¸t mét m· xyclic vµ xyclicc bé trªn vµnh ®a thøc x9 + 1
a) Kho s¸t xyclic (n, k)i k = m.
Trong mét vµnh ®a thøc lu«n tån t¹i xyclic (m, m) d0 = 1, m· nµy ®îc x©y
ng tõ nhãm nh©n ®¬n vÞ.
y kng cã kh n¨ng ph¸t hiÖn vµ söa sai. Do sè dÊu tng tin k = m, nªn ®Ó
t¹o c¸c m· cã kh n¨ng ph¸t hn söa sai x©yng trªn c¸c nhãm nh©n xyclic th×
yªu cÇu ph¶i tháa m·n ®iÒu kiÖn n > m . Hay nãi c¸ch kh¸c cÊp cña nhãm nh©n
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT