
LÜnh vùc C«ng nghÖ th«ng tin
Kh¶o s¸t mét sè m· xiclic trªn vµnh ®a thøc x9 + 1
PGS.TS. NguyÔn B×nh, KS. Ng« §øc ThiÖn
Khoa Kü thuËt ®iÖn tö 1
Tãm t¾t: C¸c m· xyclic ®· cã nhiÒu øng dông rÊt hiÖu qu¶ trong thùc tiÔn.
Chóng ®îc x©y dùng trªn c¸c Ideal cña vµnh ®a thøc, tuy nhiªn sè Ideal trªn mét
vµnh ®a thøc Ýt nªn sè bé t¹o ra còng h¹n chÕ. §Ó më réng kh¶ n¨ng t¹o thªm c¸c
m· trªn mét vµnh ®a thøc, bµi b¸o ®Ò cËp ®Õn ph¬ng ph¸p ph©n ho¹ch vµnh ®a
thøc (cô thÓ trªn vµnh ®a thøc
[ ]
9
2
Z x x 1
+
), trªn c¬ së ®ã kh¶o s¸t mét sè bé m·
xyclic kh«ng cã trªn vµnh X9+1 theo quan ®iÓm x©y dùng m· xyclic truyÒn
thèng.
1. Mét s« kh¸i niÖm
1.1. Vµnh ®a thøc
NÕu R lµ mét vµnh giao ho¸n th× vµnh ®a thøc R[x] lµ mét vµnh ®îc t¹o
bëi tËp tÊt c¶ c¸c ®a thøc cña biÕn x cã c¸c hÖ sè trong R. Hai phÐp to¸n lµ
phÐp céng vµ phÐp nh©n ®a thøc th«ng thêng víi sè häc c¸c hÖ sè ®îc thùc hiÖn
trong vµnh R.
Trong tr êng nhÞ ph©n, vµnh ®a thøc ®îc ký hiÖu:
(f(x); f, •) = Z2[x]/ xn + 1
e(x) = 0 gäi lµ phÇn tö ®¬n vÞ, deg e(x) = 0 (bËc cña e(x) = 0)
(f(x), +) lµ mét nhãm ®èi víi phÐp céng, tháa m·n c¸c tiªn ®Ò cña nhãm.
(f(x), *) lµ nöa nhãm ®èi víi phÐp nh©n, kh«ng tån t¹i f(x), g(x) mµ f(x).g(x) = 0.
CÊp cña mét ®a thøc, ký hiÖu ord a(x), lµ sè nguyªn d¬ng (m) nhá nhÊt sao cho:
am(x) = e(x) mod (xn +1).
Trong ®ã: e(x) lµ mét lòy ®¼ng nµo ®ã.
1.2. Nhãm nh©n
TËp c¸c ®a thøc f(x) trong vµnh ®a thøc Z2[x]/ xn +1 víi mét phÐp to¸n nh©n
®a thøc t¹o nªn mét nhãm nh©n G.
NÕu g(x), f(x) ∈ G th× g(x).f(x) = d(x) ∈ G. Trong nhãm nh©n tån t¹i phÇn tö
®¬n vÞ e(x) víi f(x).e(x) = f(x).
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT

Héi nghÞ Khoa häc lÇn thø 5
C¸c phÇn tö ®¬n vÞ e(x) tháa m·n ®iÒu kiÖn: e(x) = e2(x) = e(x2) ®îc gäi lµ lòy
®¼ng. Trong mét vµnh Z2[x]/xn +1 cã thÓ tån t¹i nhiÒu lòy ®¼ng kh¸c nhau.
a) Nhãm nh©n xyclic (CMG - Cyclic Multiplicate Groups)
Nhãm nh©n xyclic trong vµnh ®a thøc lµ tËp hîp c¸c phÇn tö ®Òu b»ng lòy thõa
cña mét phÇn tö gäi lµ phÇn tö sinh. Trong vµnh ®a thøc cã nhiÒu nhãm nh©n
xyclic, sè nhãm nh©n b»ng sè c¸c lòy ®¼ng cã thÓ cã trong vµnh.
A = {
α
,
α
2,
α
3,..}
Trong ®ã:A lµ nhãm nh©n xyclic; α lµ phÇn tö sinh (®a thøc sinh), cÊp cña
phÇn tö sinh lµ cÊp cña nhãm (cÊp cña nhãm lµ tæng sè c¸c phÇn tö cña nhãm).
PhÇn tö ®¬n vÞ cña nhãm chÝnh lµ mét lòy ®¼ng e(x).
b) Nhãm nh©n xyclic ®¬n vÞ
Nhãm nh©n xyclic ®¬n vÞ lµ mét nhãm bao gåm mäi ®¬n thøc vµ cã cÊp lµ n.
Ký hiÖu lµ I , hay nhãm nh©n xyclic ®¬n vÞ lµ nhãm nh©n xyclic víi phÇn tö
sinh lµ x.
I = {x, (x)2, (x)3, ..., (x)n-1, 1}
c) Nhãm nh©n xyclic víi phÇn tö sinh a(x)
Nhãm nh©n xyclic víi phÇn tö sinh lµ ®a thøc a(x) bao gåm c¸c phÇn tö lµ
lòy thõa cña phÇn tö sinh vµ cã thÓ viÕt díi d¹ng: A = {a(x), (a(x))2, (a(x))3,...}
1.3. CÊp sè nh©n xyclic (CGP - Cyclic Geometic Progressions) trªn vµnh
®a thøc
CÊp sè nh©n xyclic trªn vµnh ®a thøc lµ mét tËp hîp con cã d¹ng sau:
A(a,q) = {a(x), a(x).q(x), a(x).q2(x), ..., a(x).qm -1(x)}.
Trong ®ã: m lµ sè c¸c sè h¹ng cña cÊp sè nh©n; a(x) lµ sè h¹ng ®Çu cña cÊp
sè nh©n; q(x) lµ c«ng béi; a(x).qm(x) ≡ a(x) mod xn + 1
Gi¸ trÞ cña m ®îc x¸c ®Þnh bëi cÊp cña nhãm nh©n xyclic.
2. CÊu tróc c¸c nhãm nh©n xyclic trong vµnh ®a thøc Z2[x] /x9 + 1
2.1. CÊu tróc c¸c nhãm nh©n
Víi vµnh Z2[x]/ x9 + 1, ta cã n = 9 (lµ sè lÎ).
+ Khai triÓn nhÞ thøc: x9 + 1 = (1 + x)(1 + x + x2)(1 + x3 + x6).
Vµnh ®a thøc nµy cã cã 29 - 1 = 511 phÇn tö kh¸c 0.
Trong ®ã cã: 256 phÇn tö cã träng sè lÎ.
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT

LÜnh vùc C«ng nghÖ th«ng tin
255 phÇn tö cã träng sè ch½n.
+ CÊp cùc ®¹i cña ®a thøc a(x) ®îc x¸c ®Þnh nh sau:
Max ord(a(x)) = 2m -1 = 26 - 1 = 63.
ë ®©y m còng chÝnh b»ng max ms = 6, hay cÊp lín nhÊt cña ®a thøc bÊt kh¶
quy trong khai triÓn nhÞ thøc x9 +1.
+ Ph©n tÝch max ord(a(x)) ra thõa sè nguyªn tè ®Ó x¸c ®Þnh c¸c íc cña nã:
Max ord(a(x)) = 63 = 3.3.7.
+ CÊp c¸c phÇn tö trong vµnh lµ c¸c íc sè cña max ord(a(x)), t¬ng øng c¸c nhãm
nh©n trong vµnh cã c¸c cÊp lµ: 1, 3, 7, 9, 21, 63.
+ X¸c ®Þnh c¸c chu tr×nh Cs.
C¸c chu tr×nh Cs ®îc x¸c ®Þnh nh sau:
{ }
1
2
, .2, .2 ,..., .2
s
m
s
C s s s s
−
=
trong ®ã
1
.2
s
m
s
−
≡ s mod n
C0 = {0} →|C 0| = m0 = 1
C1 = {1, 2, 4, 8, 7, 5} →|C 1| = m1 = 6
C3 = {3, 6} →|C 3| = m3 = 2
§a thøc e(x) lµ mét lòy ®¼ng khi vµ chØ khi tËp c¸c hÖ sè kh¸c kh«ng cña nã lµ
hîp mét sè c¸c chu tr×nh Cs nµo ®ã. C¸c lòy ®¼ng chÝnh lµ c¸c phÇn tö ®¬n vÞ
cña c¸c nhãm nh©n xyclic trong vµnh ®a thøc. Ta t×m ®îc c¸c lòy ®½ng nh sau:
B¶ng 1: C¸c lòy ®¼ng cña vµnh ®a thøc Z2[x]/ x9 + 1
C¸c lòy ®¼ng D¹ng sè mò
cña ®a thøc
C¸c chu tr×nh
t¬ng øng
e1(x) = 1 + x + x2 + x4 + x5 + x7 + x8(0124578) C0 ∪ C1
e2(x) = 1 + x3 + x6(036) C0 ∪ C3
e3(x) = e0(x) = 1 + x + x2 + x3 + x4 + x5 + x6 + x7 + x8(012345678) C0 ∪ C1 ∪ C3
e4(x) = 1 (0) C0
e5(x) = x3 + x6(36) C3
e6(x) = x + x2 + x4 + x5 + x7 + x8(124578) C1
e7(x) = x + x2 + x3 + x4 + x5 + x6 + x7 + x8(12345678) C1 ∪ C3
256 phÇn tö cã träng sè lÎ bao gåm:
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT

Héi nghÞ Khoa häc lÇn thø 5
1 nhãm nh©n cÊp 63 víi phÇn tö sinh a1(x) = (012), víi lòy ®¼ng e1(x) =
(0124578).
1 nhãm nh©n cÊp 3 víi phÇn tö sinh a2(x) = (147), víi lòy ®¼ng e2(x) = (036).
1 nhãm nh©n cÊp 1 víi phÇn tö sinh a3(x) = e3(x) = (012345678).
3 nhãm nh©n cÊp 63 víi phÇn tö sinh a4(x) = (014), a5(x) = (016), a6(x) = (02357)
víi lòy ®¼ng e4(x) = (0).
1 nhãm nh©n cÊp 21 víi phÇn tö sinh b1(x) = (12345), víi lòy ®¼ng e4(x) = (0).
3 nhãm nh©n cÊp 21 víi phÇn tö sinh a7(x) = (124), a8(x) = (245), a9(x) = (128) víi
lòy ®¼ng e4(x) = (0).
Mét nhãm nh©n cÊp 7 víi phÇn tö sÝnh b2(x) = (12345) víi lòy ®¼ng e4(x) = (0).
2.2. Ph¬ng ph¸p ph©n ho¹ch vµnh ®a thøc thµnh nhãm nh©n xyclic
C¸c bíc ph©n ho¹ch vµnh ®a thøc ®Ó x©y dùng c¸c nhãm nh©n xyclic cã thÓ kh¸i
qu¸t nh sau:
-T×m cÊp cùc ®¹i cña nhãm nh©n xyclic trong vµnh.
-T×m phÇn tö sinh cã cÊp lín nhÊt.
Do vµnh ®a thøc cã cÊu tróc ®èi xøng, mét nöa vµnh gåm c¸c phÇn tö cã träng
sè lÎ, mét nöa vµnh gåm c¸c phÇn tö cã träng sè ch½n. H¬n n÷a do vµnh ®èi
xøng nªn khi biÕt nöa vµnh cã thÓ suy ra nöa vµnh kia. V× vËy tr íc tiªn ta ®i
x¸c ®Þnh c¸c phÇn tö cã träng sè lÓ. Trong c¸c phÇn tö cã träng sè lÎ x¸c ®Þnh
c¸c phÇn tö sinh cã cÊp lín nhÊt.
Sau ®ã x©y dùng tÊt c¶ c¸c nhãm nh©n chøa c¸c phÇn tö cã träng sè lÎ. §Ó x©y
dùng ®îc tÊt c¶ c¸c nhãm nh©n ta ph¶i thùc hiÖn c¸c bíc:
oX¸c ®Þnh tÊt c¶ c¸c ®a thøc lòy ®¼ng trong vµnh, trªn c¬ së ph©n tÝch
c¸c chu tr×nh.
oChän c¸c ®a thøc lòy ®¼ng cã träng sè lÎ ®Ó x©y dùng c¸c nhãm nh©n
chøa chóng.
-X©y dùng tÊt c¶ c¸c nhãm nh©n xyclic cã thÓ cã cña vµnh. Tïy theo tõng lòy
®¼ng mµ mçi lòy ®¼ng cã thÓ tham gia trong nhiÒu nhãm nh©n.
-LÊy ®èi xøng tÊt c¶ c¸c nhãm nh©n cã chøa c¸c phÇn tö cã träng sè lÎ sÏ t¹o
®îc tÊt c¶ c¸c nhãm nh©n cã chøa c¸c phÇn tö cã träng sè ch½n.
3. Kh ¶o s¸t mét sè m· xyclic vµ xyclic côc bé trªn vµnh ®a thøc X9 + 1
3.1. Kh¸i niÖm m· xyclic côc bé (XCB)
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT

LÜnh vùc C«ng nghÖ th«ng tin
M· xyclic côc bé lµ m· hÖ thèng tuyÕn tÝnh (n, k) trong ®ã:
k dÊu th«ng tin ®îc chän lµ k ®¬n thøc cã d¹ng
( )
0,1, 2,..., 1
i
x i k= −
vµ lµ nhãm
nh©n xyclic cÊp k cña vµnh
[ ]
( )
2
/ 1
n
Z x x +
.
r n k
= −
dÊu kiÓm tra ®îc chän lµ mét tËp con kh«ng trèng tïy ý nµo ®ã c¸c líp
kÒ cña nhãm nh©n nµy.
TËp c¸c tr ëng líp kÒ t¹o m· sÏ cho ta m« t¶ ®Çy ®ñ cña m· xyclic côc bé.
3.2. Mèi quan hÖ gi÷a m· xyclic vµ xyclic côc bé
Theo quan ®iÓm x©y dùng m· xyclic th«ng thêng: m· xyclic lµ mét Ideal cña
vµnh ®a thøc; trong ®ã mçi tõ m· lµ mét phÇn tö cña Ideal ®ã trªn vµnh ®a
thøc.
Theo quan ®iÓm x©y dùng m· XCB mèi dÊu m· lµ mét phÇn tö cña Ideal; toµn
bé tõ m· lµ mét bé phËn cña vµnh gåm n phÇn tö x¸c ®Þnh cña Ideal.
Nh vËy, ta hoµn toµn cã thÓ dïng lý thuyÕt x©y dùng c¸c ®a thøc sinh cña m·
xyclic ®Ó t¹o c¸c tr ëng líp kÒ cho c¸c m· XCB. Víi quan ®iÓm ®ã: líp kÒ ®îc x©y
dùng theo c¸ch sau ®©y sÏ t¹o nªn mét m· xyclic:
M· XCB ®îc x©y dùng tõ:
+ Tr ëng líp kÒ lµ mét ®a thøc sinh g(x) tháa m·n:
−§a thøc sinh lµ íc cña
( )
1; 1
n n
x g x x+ +
.
−BËc cña ®a thøc sinh b»ng r víi r = n – k.
−Sö dông r dÊu th«ng tin gi¶ khi t¹o líp kÒ nµy; tøc lµ cho tr íc:
0 1 2 1
... 0
n
x x x x
−
= = = = =
.
Trªn c¬ së ph©n tÝch nh vËy th× m· xyclic lµ mét líp kÒ ®Æc biÖt cña m· XCB.
Hay m· xyclic lµ mét d¹ng ®Æc biÖt cña m· XCB.
3.3. Kh¶o s¸t mét sè m· xyclic vµ xyclic côc bé trªn vµnh ®a thøc x9 + 1
a) Kh¶o s¸t m· xyclic (n, k) víi k = m.
Trong mét vµnh ®a thøc lu«n tån t¹i m· xyclic (m, m) cã d0 = 1, m· nµy ®îc x©y
dùng tõ nhãm nh©n ®¬n vÞ.
{ }
, 1, 1
i
I x i m= = −
M· nµy kh«ng cã kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn vµ söa sai. Do sè dÊu th«ng tin k = m, nªn ®Ó
t¹o c¸c m· cã kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn vµ söa sai x©y dùng trªn c¸c nhãm nh©n xyclic th×
yªu cÇu ph¶i tháa m·n ®iÒu kiÖn n > m . Hay nãi c¸ch kh¸c lµ cÊp cña nhãm nh©n
Häc viÖn C«ng nghÖ BCVT

