Cho và dạy con biết dùng tiền
Tất cả mọi đứa trẻ cần học cách xử dụng đồng tiền, dùng nó như một phương tiện
chứ đừng làm nô lệ cho đồng tiền.
Nhưng đâu là cách tốt nhất để dậy con?
Tiến sĩ Tom Conklin, một tâm lý gia và thầy sáu vĩnh viễn, và vợ của ông là bà
Cheryl Conklin, chuyên gia điện toán, có năm đứa con và họ bắt đầu cho tiền con
cái từ khi chúng ở lớp vườn trẻ. "Trong gia đình chúng tôi, đến tuổi nào đó thì mới
được hưởng một số điều - như được đồng hồ đầu tiên, máy chụp hình đầu tiên, hay
xỏ lỗ tai cho con gái," bà Cheryl nói. "Việc cho con tiền là một cái gì đó để chúng
nhắm đến - một hình thức uốn nắn. Chúng tôi nghĩ rằng mọi người cần có chút
tiền để chi tiêu."
Mục đích của việc cho tiền là để con cái tập cách xử dụng tài chánh. "Không bao
giờ chúng tôi để con cái có quá nhiều tiền - khi chúng đến tuổi thiếu niên, chúng
chỉ cần có đủ tiền để thỉnh thoảng đi xem xi-nê, hay lâu lâu mua một cuộn băng,"
ông Tom cho biết như thế.
Việc cho tiền con cái có được dính dáng đến công việc nhà hay không?
"Chúng tôi không bao giờ dùng tiền cho con cái như một hình phạt," ông Tom nói.
"Ðó là những gì được nhận. Tuy nhiên, chúng tôi luôn luôn nhấn mạnh rằng gia
đình mình cần cố gắng nhiều để sinh sống. Những công việc nhà không phải là
việc tùy ý thích."
Khi lần đầu tiên giao việc cho con cái, nhiều cha mẹ thường liên kết công việc với
đồng tiền, làm cho con cái trở nên một nhân viên làm việc kiếm tiền, và họ nghĩ
rằng điều này sẽ khuyến khích chúng cách lạ lùng.
"Nó thật công hiệu - trong vài tuần đầu," ông Mike O'Laughlin nói, ông là giám
đốc điều hành việc quảng cáo, có 3 con tuổi từ 4 đến 11. "Thật là một sáng kiến.
Và rồi, giống như đường cong cái chuông, sự hăng hái của chúng giảm dần.
Chúng bắt đầu nói với nhau rằng, 'Tụi mình làm mọi việc như vậy chỉ có $1.50 sao.
Như vậy tụi mình không làm nữa.' Rồi những gì sẽ xẩy ra thì không giống như
nhân viên ngoài đời, bạn không thể sa thải chúng nếu chúng không chu toàn bổn
phận. Trước khi bạn ý thức được điều này thì chẳng còn đứa nào muốn làm việc
nữa."
Thêm nữa, để theo dõi chúng thì thật nhức đầu. Ông Mike cho biết, "Thật mệt khi
phải coi xem chúng có làm việc đàng hoàng không".
Bà Cheryl Conklin cho biết khi không dùng đến đồng tiền, nó giới hạn được
những phức tạp của việc theo dõi cách tiêu xài. "Nếu con cái làm việc không đàng
hoàng, chúng ta dùng cách khác. Thật mất nhiều công sức để tính toán xem chúng
được trả bao nhiêu tiền. Nếu công việc nhà không dính dáng đến số tiền được cho,
điều này không còn cần thiết."
Việc quyết định số tiền cho con cái sẽ khiến bạn thấy thoải mái nếu dựa trên lợi
tức của gia đình. Phải chắc rằng mọi người hiểu trách nhiệm của đứa trẻ với số
tiền được cho: ăn trưa, cho cơ quan từ thiện, mua thế những gì đánh mất, v.v. Và
cũng cho con cái biết những gì chúng không được mua.
Thật quan trọng để thỉnh thoảng xem xét việc chúng tiêu tiền.
"Cứ vào tháng Chín thì chúng tôi thay đổi số tiền cho con cái và trách nhiệm của
việc tiêu tiền," ông Tom Conklin cho biết.
"Trong những năm cuối của bậc tiểu học số tiền cho gồm cả việc ăn trưa," bà
Cheryl nói. "Ðiều này giúp chúng nghĩ đến việc mang theo đồ ăn đến trường thay
vì phải mua đồ ăn. Chúng được phép giữ tiền mua đồ ăn, và chúng không phải
mua những gì để đem theo ăn trưa."
Thế còn những cần thiết khác của đời sống? Ðể dậy con biết gìn giữ những gì mua
cho chúng, bà Linda Brosmer, có 2 con, tuổi từ 6 đến 12, đã buộc chúng phải chịu
trách nhiệm những gì đánh mất. "Con gái tôi ở trong nhóm bơi lội. Chúng tôi đồng
ý là, tôi mua cho cháu cái kính lặn. Nếu cháu đánh mất, thì cháu phải mua cái
khác."
Trong khi việc cho tiền con cái có nhiều lý do tốt, nó không có nghĩa bó buộc cha
mẹ phải làm như thế. Nhiều cha mẹ không cho tiền con cái vì giới hạn tài chánh,
vì những quan niệm cá biệt hay vì con cái không trưởng thành.
"Tôi không tin việc cho tiền là tốt," bà Phyllis Oliveira, một hướng dẫn viên đại
học có 3 con đã lớn, tuổi từ 23 đến 33. "Tôi nghĩ con cái là phần tử của gia đình và
phải đóng góp vào gia đình -không phải thuê mướn để giúp đỡ."
Còn việc trả tiền phụ trội cho con cái khi chúng làm thêm một số công việc ngoài
nhiệm vụ bình thường thì sao?
Một số cha mẹ có trả thêm cho con cái, nhưng chỉ với những công việc phải thuê
mướn người ngoài làm. Coi sóc em nhỏ là một trong những công việc này.
"Khi tôi còn nhỏ, tôi phải coi sóc các em tôi," bà Betty Normand nói. "Cha mẹ tôi
thỉnh thoảng có trả công cho tôi--thường là những khi tôi phải nghỉ việc ở ngoài để
giữ em. Tôi nghĩ đó là sự rộng lượng của cha mẹ, mặc dù tôi thấy điều đó không
cần thiết."
Ðôi khi tình trạng của gia đình nói lên cách sinh hoạt.
"Mùa hè vừa qua con cái tôi hỏi chúng có được cho thêm tiền khi làm thêm một số
công việc nhà không," bà Linda nói. "Triết lý của tôi là khi chúng làm những việc
bình thường thay cho cha mẹ thì chúng được trả tiền."
Mọi cha mẹ đều muốn con cái học biết trách nhiệm trong việc xử dụng đồng tiền.
Một số người dậy con tính toán chi tiêu cách khôn ngoan bằng cách để con quyết
định trong việc mua sắm quần áo. Khi đến lúc phải mua quần áo, ông bà Conklin
để con quyết định với số tiền được cho. "Nó là phương cách hữu hiệu vì cháu phải
quyết định xem có nên mua ba bộ quần áo thật đẹp thay vì mua năm bộ không đẹp
lắm," bà Cheryl nói.
Bất cứ cách gì bạn quyết định trong việc cho tiền con cái, hãy nhớ rằng chúng cần
sự tự do để lựa chọn, ngay cả lựa chọn không khôn ngoan, với đồng tiền của
chúng. Mua sắm cái gì đó mà sau này mới biết là sai lầm có thể là bài học tốt để
biết giá trị của đồng tiền.