Kiến thức lớp 10
"Đại cáo bình Ngô" - Nguyễn Trãi –phần1
ĐẠI CÁO BÌNH NGÔ
- Nguyễn Trãi -
PHẦN 1 - TÁC GIẢ
I- Cuộc đời:
1. Thân thế:
- Nguyễn Trãi sinh năm 1830, hiệu là Ức Trai, quê ở Chi Ngại -
Chí Linh - Hải Dương. Sau dời về Nhị Khê - Thường Tín - Hà
Tây.
- Cha là Nguyễn Phi Khanh, học giỏi - đỗ Thái học sinh.
- Mẹ là Trần thị Thái, con của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán -một
quý tộc đời Trần.
=> Nguyễn Trãi xuất thân trong một gia đình có hai truyền thống
là: yêu nước và văn hoá, văn học.
2- Cuộc đời và con người của Nguyễn Trãi:
a- Trước khởi nghĩa Lam Sơn (1380-1418):
- Nguyễn Trãi mất mẹ khi 5 tuổi, ông ngoaị mất khi 10 tuổi.
- Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh năm 1400 (20 tuổi). Và cùng cha
ra làm quan cho nhà Hồ (quan ngự sử).
- Năm 1407 giặc Minh cướp nước ta, Nguyễn Trãi đã nghe lời
cha ở lại lập chí “rửa hận cho nước báo thù cho cha”.
- Nguyễn Trãi tham gia khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi đứng đầu.
b- Nguyễn Trãi trong khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1428):
- Là một trong những người đầu tiên đến với khởi nghĩa Lam
Sơn. Năm 1420 dâng "Bình Ngô Sách" với chiến lược cơ bản là
tâm công được Lê Lợi và bộ tham mưu của cuộc khởi nghĩa vận
dụng thắng lợi.
- Nguyễn Trãi trở thành cố vấn đắc lực của Lê Lợi. Ông được giữ
chức" Thừa chỉ học sĩ" thay Lê Lợi soạn thảo công văn giấy tờ.
c- Nguyễn Trãi sau khởi nghĩa Lam Sơn (1428-1442):
- Nhà Lê quá chú ý đến ngai vàng.
- Nguyễn Trãi hăm hở tham gia vào công cuộc xây dung lại đất
nước. Nhưng với tài năng, nhân cách cao cả của mình, Nguyễn
Trãi luôn bị bọn gian thần đố kị. Ông bị nghi oan, bị bắt rồi lại
được tha. Từ đó ông không còn được trọng dụng.
- Năm 1439 ông đã cáo quan về Côn Sơn ở ẩn, năm 1440 Lê
Thái Tông vời Nguyễn Trãi ra làm quan, 1442 cái chết đột ngột
của Lê Thái Tông ở Lệ Chi viên là bi kịch đối với Nguyễn Trãi và
dòng họ ông chu di tam tộc.
=> Đây là bi kịch lớn nhất trong lịch sử dân tộc. Nguyễn Trãi đã
rơi đầu dưới lưỡi gươm của triều đình mà ông từng kì vọng. Vụ
án Lệ Chi Viên thực chất là mâu thuẫn nội bộ của triều đình
phong kiến. Năm 1464 Lê Thánh Tông minh oan cho Nguyễn
Trãi, cho tìm lại con cháu và di sản tinh thần của ông.
*Tóm lại : Cuộc đời Nguyễn Trãi nổi lên hai điểm cơ bản:
- Là bậc anh hùng dân tộc, là một nhân vật toàn tài hiếm có của
lịch sử Việt Nam.
- Là người chịu những oan khiên thảm khốc.
II-Sự nghiệp:
1.Những tác phẩm chính
- Nguyễn Trãi sáng tác trên nhiều thể loại, có nhiều thành tựu lớn
- Sau thảm họa chu di tam tộc, các tác phẩm bị thất lạc nhiều:
a- Văn học chữ Hán: Quân trung từ mệnh tập, Đại cáo bình Ngô,
Ức Trai thi tập (150 bài), Chí Linh sơn phú,....
b-Văn học chữ Nôm: Quốc âm thi tập (254 bài).
- Nguyễn Trãi là tác giả xuất sắc về nhiều thể loại văn học, trong
sáng tác chữ Hãn với chữ Nôm, trong
2. Nguyễn Trãi - nhà văn chính luận kiệt xuất
- Nguyễn Trãi là nhà văn chính luận kiệt xuất của dân tộc.
- Thể hiện ở tinh thần trung quân ái quốc, yêu nước thương dân,
nhân nghĩa, anh hùng chống ngoại xâm.
- Nghệ thuật mẫu mực từ việc xác định đối tượng, mục đích để
sử dụng bút pháp thích hợp đến kết cấu chặc chẽ, lập luận sắc
bén (Quân trung từ mệnh tập, Đại cáo bình Ngô).
3. Nguyễn Trãi - nhà thơ trữ tình sâu sắc
- Lí tưởng của người anh hùng là hoà quyện giữa nhân nghĩa với
yêu nước, thương dân. Lí tưởng ấy lúc nào cũng thiết tha, mãnh
liệt.
- Tình yêu của Nguyễn Trãi dành cho nhiều cho thiên nhiên, đất
nước, con người, cuộc sống.
- Thiên nhiên bình dị, dân dã, từ quả núc nác, giậu mồng tơi, bè
rau muống.
- Niềm tha thiết với bà con thân thuộc quê nhà
- Văn chương nâng cao nhận thức mở rộng tâm hồn con người,
gắn liềnvới cái đẹp, tác giả ý thức được tư cách của người cầm
bút.
- Văn chương Nguyễn Trãi sáng ngời tinh thần chiến đấu vì lí
tưởng độc lập, vì đạo đức và vì chính nghĩa.
PHẦN 2 - TÁC PHẨM
I- Tìm hiểu chung
1. Hoàn cảnh sáng tác: