Kiến thức lớp 12
Mảnh trăng cuối rừng-Nguyễn Minh Châu-phần2
I . ĐẶT VẤN ĐỀ .
Nguyễn Minh Châu là một trong những nhà văn trưởng thành
trong kháng chiến, sống và gắn bó với núi rừng Trường Sơn vào
những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mĩ của
dân tộc . Người đọc biết đến một Nguyễn Minh Châu nồng nàn
những xúc cảm về tâm tư người lính qua tập Cửa sông (1967)
nhưng đến Dấu chân người lính (1972) mới định hình một
phong cách , một vị trí trong nền văn chương cách mạng . Những
cảm hứng Trường Sơn đã đem đến cho văn chương của ông một
sinh mệnh đẹp đẽ , mà trong đó phần tiêu biểu nhất, trong sáng
và thiết tha nhất là Mảnh trăng cuối rừng .
II . GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ .
Phạm Tiến Duật, nhà thơ trẻ trưởng thành từ những chuyến
đường vận tải Trường Sơn đã viết:
“Và vầng trăng, vầng trăng đất nước
Vượt qua vầng lửa mọc lên cao”
( Vầng trăng và quầng lửa)
Vầng trăng vẫn tỏa sáng đẹp dịu dàng ngay trong những ngày
đạn bom khốc liệt. Thế hệ trẻ Việt Nam đi vào cuộc kháng chiến
chống Mĩ không chỉ có nhiệt huyết tràn đầy của tuổi trẻ mà còn
với vẻ đẹp lãng mạn trong tâm hồn mình. Với ý tưởng đó.
Nguyễn Minh Châu đã viết “ Mảnh trăng cuối rừng” một truyện
ngắn xuất sắc về chiến tranh. Trong tác phẩm này cảm hứng chủ
đạo của nhà nước trước hết là cố gắng “ Tìm cái hạt ngọc ẩn
giấu trong bể sâu tâm hồn con người” . Câu truyện tình mà tác
giả kể lại trong tác phẩm này thấm đẫm tinh thần lãng mạn, giàu
chất thơ và có sức rung động lòng người.
Truyện ngẵn này lúc đầu được đặt tên là “ Mảnh trăng”, về sau
tác giả thêm vào hai chữ “cuối rừng” làm cho hình ảnh mảnh
trăng thêm cụ thể, gợi cảm và xác định rõ không gian của câu
truyện. Đây là mảnh trăng thượng tuần, lúc ẩn, lúc hiện trên khu
rừng già đại ngàn. Và đó chỉ là một mảnh trăng chứ không phải là
một vầng trăng tròn đầy, viên mãn . Mảnh trăng cứ chập chờn ẩn
hiện tưởng chừng như gần đấy mà lại như xa vời, cứ ẩn giấu hao
khuyết, khuất lấp tạo sự khao khát kiếm tìm. Rõ ràng hình ảnh
mảnh trăng ở đây có một ý nghĩa biểu tượng. Nhân vật chính
trong câu truyện này là Nguyệt, tên của cô cũng có nghĩa là trăng.
Phải trăng sự trùng hợp này là một ý định của nhà văn : vẻ đẹp
và phẩm chất cao quý của cô công nhân giao thông trên những
tuyến đường ra trận ác liệt đâu phải dễ nhận ra được ngay. Nhìn
rộng ra tên của thiên truyện còn góp phần thể hiện chủ đề của tác
phẩm, vẻ đẹp tâm hồn như những hạt ngọc mà nhà văn suốt đời
khao khát kiếm tìm, có lúc ông nhận ra ánh áng trong trẻo và rạng
rỡ của nó ngay trên đường ra trận trong những năm đánh Mĩ.
Vẻ đẹp lãng mạn của tác phẩm “ Mảnh trăng cuối rừng” trước hết
thể hiện trong bức tranh thiên nhiên. Câu truyện xảy ra trong một
đêm trăng. Trăng đầu tháng chỉ có một mảnh, “ánh sáng lè nhòe”.
“ chập chờn lay động”, “rơi tõm xuống khoảng tối mịt mù của cánh
rừng già”. Nhưng rồi “mảnh trăng khuyết ấy cũng lại sáng trong
như một mảnh bạc” yên ả, dịu dàng. Và “khung cửa phía cô gái
ngồi lồng đầy bóng trăng”, không phải “trăng lồng cổ thụ” hay
“nguyệt lồng hoa” mà ở đấy tác giả cho ánh trăng lồng đầy
“khung cửa xe phái cô gái ngồi” làm cho tóc cô “sáng lên” và “soi
thẳng vào khuôn mặt cô gái làm cho khuôn mặt tươi mát lên và
ngời lên đẹp lạ thường”. Mặt đường đầy ổ gà cũng “thếp từng
mảng ánh trăng !”. Cả đoạn văn tràn ngập ánh trăng trong từng
câu chữ, trong từng chi tiết sự vật được miêu tả . Ánh trăng lan
tỏa bao phủ, bình yên và rất đỗi dịu dàng. Tưởng như không phải
là vầng trăng trong chiến tranh khói lửa nữa, mà là vầng trăng
của muôn đời. Trăng lúc ẩn lúc hiện như “chơi trò ú tim”, trăng là
bạn đường chiến đấu. Trăng làm Nguyệt đẹp lạ thường khiến mắt
Lãm “choáng ngợp”, “không giám nhìn”. Nó đẹp có phép biến hóa