
Kiến thức về thuốc và sức khỏe (Kỳ 11):
Thuốc kháng sinh bactrim
Sản xuất thuốc tại công ty Dược Ampharco
Đây là một thuốc kháng sinh với nhiều loại hàm lượng khác nhau tùy
thuộc loại dùng cho người lớn hay trẻ em, khá phổ biến trên thị trường, giá
thành rẻ, dễ sử dụng và có tác dụng đặc hiệu đối với nhiều loại vi khuẩn gây
bệnh như: các vi khuẩn nhiễm lậu cầu, nhiễm trùng đường tiểu cấp, trừ trực
khuẩn lao và trực khuẩn mủ xanh.
Thuốc được chỉ định trong các nhiễm khuẩn đường tiết niệu - sinh dục, đặc
biệt là viêm nhiễm tuyến tiền liệt; viêm phế quản, phổi, viêm tai, nhiễm khuẩn
đường tiêu hóa, nhiễm vi khuẩn thương hàn và được dùng phổ biến trong điều trị
viêm đại tràng sigma.

Thuốc chống chỉ định với các trường hợp: trẻ đẻ non, trẻ sơ sinh dưới hai
tháng tuổi, người mẫn cảm với các sulfamid, người bị rối loạn chức năng gan,
thận, phụ nữ có thai và cho con bú...
Lâu nay, trong nhân dân nhiều người có quan niệm bactrim là một kháng
sinh nhẹ nên dùng khá thoải mái và "vô tư". Đây là một quan niệm hết sức sai lầm.
Bởi vì, ngay ở liều điều trị và ngay ở những người có thể dùng được thuốc,
bactrim vẫn là một thuốc có khá nhiều tác dụng phụ thậm chí có những tác dụng
phụ, nguy hiểm đến tính mạng người dùng thuốc. Các tai biến hay gặp là: gây
buồn nôn, nôn, đau dạ dày, thiếu máu tán huyết, giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu
trung tính, mất bạch cầu hạt, bất sản tủy., sốc phản vệ, phù Quincke, tăng thân
nhiệt, suy giảm chức năng thận. Ở một số người dùng bactrim những phản ứng
trên da còn có thể nặng hơn gây nguy hiểm đến tính mạng.
Theo ý kiến của các nhà chuyên môn, khi thấy có bất kỳ một biểu hiện khác
thường nào sau khi dùng thuốc, người bệnh nên dừng ngay thuốc và thông tin cho
các thầy thuốc biết để xử trí kịp thời.
Phản ứng dị ứng của cơ thể có thể xảy ra với thuốc, nhóm thuốc này nhưng
không chắc sẽ xảy ra với thuốc, nhóm thuốc khác. Vì vậy, khi cần phải dùng bất
kể một loại thuốc nào, người bệnh cũng cần thông báo cho các bác sĩ biết mình đã
từng bị dị ứng thuốc bactrim để hạn chế những tai biến không đáng có.

Không phải cứ uống là khỏi!
Loperamid tôi là một thuốc trị tiêu chảy cấp không rõ nguyên nhân và một
số tình trạng tiêu chảy mạn tính. Thế nhưng các bạn biết không trong điều trị tiêu
chảy, bù nước và chất điện giải phải là điều trị đầu tiên và phải được điều trị
nguyên nhân chứ không đơn thuần chỉ là cầm tiêu chảy.
Ấy vậy mà có nhiều người khi bị tiêu chảy là nghĩ đến việc này và nghĩ đến
tôi. Dùng tôi điều trị tiêu chảy không phải là việc đơn giản cứ uống là khỏi đâu
nhé! Ở bệnh nhân tiêu chảy cấp, nếu lâm sàng không cải thiện trong vòng 48 giờ,
không nên dùng tiếp loperamid tôi mà phải xem xét lại nguyên nhân tiêu chảy để
có thể điều trị dứt điểm. Phải ngưng ngay việc dùng tôi điều trị khi có hiện tượng
trương phồng ở bụng hay xuất hiện các triệu chứng bất thường khác ở người bệnh.
Bệnh nhân viêm ruột kết (nặng), bệnh lỵ, bệnh gan cần tránh dùng tôi. Người ta đã
khuyến cáo không dùng cho trẻ em dưới 12 tuổi và người già, người mẫn cảm với
tôi.
Ở trường hợp bệnh nhân chức năng gan bị suy giảm, nếu sử dụng tôi sẽ dẫn
đến dùng quá liều do thuốc tích lũy và không được thải trừ qua gan. Không được
dùng tôi như liệu pháp chủ yếu trong hội chứng lỵ với các triệu chứng như đau
quặn, mót rặn, phân nhày máu mũi. Tôi không được dùng ở người bệnh viêm loét
đại tràng cấp hoặc viêm đại tràng giả mạc do kháng sinh phổ rộng. Và đặc biệt là,

phải ngưng dùng tôi ngay khi bị táo bón, căng chướng bụng hay có dấu hiệu bán
tắc ruột tiến triển.
Mặc dù nghiên cứu trên động vật cho thấy rằng tôi không gây ra ung thư,
không gây khuyết tật ở thai nhi hay làm giảm khả năng thụ thai dù đã sử dụng với
liều cao hơn liều dùng cho người. Song cũng cần thận trọng và cân nhắc giữa lợi
ích điều trị với tôi và nguy cơ tiềm tàng khi dùng cho phụ nữ có thai, đặc biệt là 3
tháng đầu của thai kỳ. Tôi có thể được bài tiết qua sữa, do đó không khuyến khích
việc sử dụng tôi ở phụ nữ cho con bú.
Các bạn lưu ý nhé! Có một số các triệu chứng như táo bón hay căng
chướng bụng (liên quan đến tắc ruột) thì rất hiếm gặp và phần lớn xảy ra do không
tuân theo hướng dẫn sử dụng. Một số khác than phiền đau hay khó chịu vùng
bụng, buồn nôn và nôn, mệt, buồn ngủ hoặc choáng váng, khô miệng. Tuy nhiên,
các triệu chứng này khó phân biệt với các triệu chứng liên quan đến hội chứng tiêu
chảy. Hiếm gặp những trường hợp mẩn đỏ trên da, mề đay, sốc phản vệ, hoại tử
thượng bì da do nhiễm độc chỉ xảy ra ở các cơ địa mẫn cảm đặc biệt với thuốc.
Một vài bệnh nhân dùng tôi quá liều đã có những dấu hiệu ức chế hệ thần kinh
trung ương (sững sờ, bất thường trong điều phối vận động, buồn ngủ, co đồng tử,
giảm trương lực cơ, ức chế hô hấp) và tắc ruột. Các hiệu ứng ảnh hưởng trên thần
kinh trung ương ở trẻ em nhạy cảm hơn ở người lớn.

Làm gì khi bị dị ứng kháng sinh?
Tổn thương da do dị ứng.
Dùng kháng sinh có bị dị ứng không? Nếu có phải làm thế nào?
Ngô Đức Mạnh (Bắc Giang)
Bạn Mạnh thân mến! Trên thực tế, tất cả các loại thuốc đều có thể gây dị
ứng. Kháng sinh cũng không nằm ngoài khả năng này. Các kháng sinh họ bêta -
lactam với khoảng hơn 50 dẫn xuất như amoxycillin, penicillin, cephalexin... đều
có tác dụng điều trị và độ an toàn tương đối cao. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm
nguyên nhân chủ yếu gây ra các phản ứng dị ứng do thuốc. Các phản ứng phụ
đáng lo ngại nhất của nhóm thuốc này là những phản ứng dị ứng tức thì gây ra do
kháng thể IgE đặc hiệu với thuốc. Những phản ứng này thường xảy ra trong vòng

